اعلام توافق بلندمدت در سفر شی
سفر به ریاض اولین سفر شیجینپینگ به عربستان سعودی از سال ۲۰۱۶ است.
جان کالابریس
مدیر پروژه آسیا و خاورمیانه
سفر به ریاض اولین سفر شیجینپینگ به عربستان سعودی از سال 2016 است. در سالهای بعد و با وجود چالشهای اقتصادی و بهداشت عمومی ناشی از همهگیری کووید-19 و تشدید رقابت استراتژیک ایالاتمتحده و چین، روابط چین و اعراب در مسیر مثبت خود ادامه یافت. قابل توجه است که ریاض میزبانی سفر شیجینپینگ را برعهده گرفته است و اینکه رهبر چین تصمیم میگیرد پادشاهی عربستان را بهعنوان دومین مقصد سفر خارجی خود در سه سال اخیر انتخاب کند، مهم است. نشستهای دوجانبه و نشستهای چین و عربی که برای این سفر برنامهریزی شده است، فرصتهای منحصربهفردی برای محمد بنسلمان، ولیعهد سعودی است تا رهبری شخص خود در عربستان و نقش عربستان را در امور کشورهای عربی را به رخ بکشد و شی نیز از این فرصت برای تقویت نفوذ چین در منطقه استفاده خواهد کرد. عربستان سعودی به همراه اماراتمتحدهعربی و دیگر کشورهای شورای همکاری خلیجفارس و عراق، مرکز ثقل روابط چین و خاورمیانه را تشکیل میدهند و این همکاریها در بخش انرژی و همافزایی در خصوص طرح کمربندراه و استراتژیهای تنوع اقتصادی کشورهای منطقه، بیشتر نمود دارد. در نهایت، این عربستان سعودی و همسایگان عرب خلیجفارس هستند که بهمعنای واقعی کلمه در میانه تشدید رقابت جهانی بین ایالاتمتحده و چین قرار دارند؛ رقابتی که پادشاهی و دیگر کشورهای عربی بهطور طبیعی به دنبال آن هستند تا از آن به نفع خود استفاده کنند. نکته مهم این است که سفر شی زمانی انجام میشود که روابط واشنگتن با ریاض بهشدت تیره شده است. دولت آمریکا در واکنش به تصمیم اوپکپلاس در ماه اکتبر مبنی بر کاهش دو میلیونبشکهای تولید نفت، برخلاف درخواستهای دولت بایدن برای افزایش تولید، قول داد که روابط خود با سعودیها را «بازنگری» کند. عربستان سعودی و امارات در برابر فشارهای ایالاتمتحده برای «انتخاب یک طرف» بین چین و آمریکا و سیاستهایشان در قبال روسیه مقاومت کردهاند. در این زمینه، عادلالجبیر، وزیر امور خارجه عربستان سعودی اخیراً به رویترز گفته است که تقویت روابط تجاری و امنیت منطقه از اولویتهای نشستهای آتی خواهد بود. با این حال، نه اسامی آن رهبران عرب که انتظار میرود در آن شرکت کنند تاییدشده و نه جزئیات دستور کارها فاش شده است. در نتیجه، گزارش در آستانه سفر مورد انتظار شی به پیشبینیهای مبهم مبنی بر اینکه هیئت چینی «دهها موافقتنامه و یادداشت تفاهم با چندین کشور عربی را در زمینه انرژی، امنیت و سرمایهگذاری امضا خواهد کرد» کاهش یافته است. معقولانه است که بگوییم موضوعات اقتصادی توجه اصلی طرفین در سفر شی به خاورمیانه است. همکاریهای چین و کشورهای عربی و بهویژه چین و کشورهای حاشیه خلیجفارس، متنوع شده است. در سالهای اخیر، روابط طرفین در بخشهای مربوط به صنایع غیرنفتی مثل گردشگری، مخابرات، انرژیهای تجدیدپذیر، شهرهای هوشمند، هوش مصنوعی و کسبوکارهای حوزه فناوری افزایش یافته است. نشست ماه سپتامبر بین وانگیی، وزیر امور خارجه چین و همتایان خود در شورای همکاری خلیجفارس، حاکی از تلاش برای نهایی کردن توافقنامه تجارت آزاد چین و شورای همکاری خلیجفارس بود که مدتها بر سرش مذاکره شده بود و احتمالاً ممکن است در این سفر اعلام شود.