| کد مطلب: ۲۸۸۲

دست‌اندازهای گفت‌وگو

اظهارات اخیر رئیس قوه‌قضائیه درباره افراد و جریاناتی که از او در مورد دیدارهایش با برخی افراد پرسیده‌اند، نشانه سختی‌ها و دشواری‌هایی است که گفت‌وگو در شرایط فع

اظهارات اخیر رئیس قوه‌قضائیه درباره افراد و جریاناتی که از او در مورد دیدارهایش با برخی افراد پرسیده‌اند، نشانه سختی‌ها و دشواری‌هایی است که گفت‌وگو در شرایط فعلی با آن روبه‌روست. سخنانی که نشان می‌دهد نیروهای رادیکال و مخالف گفت‌وگو، نه‌تنها در میان مخالفان سیستم و فضای مجازی، که درون حکومت هم از قدرت و نفوذ بالایی برخوردار هستند.
بخشی از این مخالفت‌ها و مقاومت‌ها، ناشی از رویکردها و نگاه‌های جریاناتی است که مشی ایدئولوژیک آنها «دیگری» و «مخالف» را برنمی‌تابد و اصولا دایره حکومت را دایره خودی‌ها می‌انگارد که هرچه از دیگران و مخالفان و غیرخودی‌ها دورتر بماند، منزه‌تر، ناب‌تر و خالص‌تر خواهد بود. طبعا، در چنین دیدگاهی نشست‌وبرخاست با دیگران و منتقدان و گشودن باب گفت‌وگو، نه‌تنها راهبردی برای حل مسائل و خروج از بحران‌ها و ناآرامی‌هایی از جنس حوادث اخیر تلقی و تعریف نمی‌شود؛ بلکه خود، علت‌العلل مسائل و مشکلات کشور تلقی می‌شود. در نگاه این جریان ایدئولوژیک، هرگونه تعامل و گفت‌وگو و ارتباط با دیگران، زمینه‌ساز تضعیف اعتقادات و مبانی فکری-سیاسی جریان حاکم تلقی می‌شود. آنان از این منظر، هم با تعاملات خارجی با غرب در تعارض و ستیز هستند، و هم تعامل و گفت‌وگو با نیروهایی را برنمی‌تابند که آنان را «دنباله‌روهای غرب در داخل» می‌خوانند. از این منظر است که آنان همان‌طور که در دهه 70 با گفت‌وگوی تمدن‌ها مخالفت می‌کردند و در دهه 90 با برجام در ستیز بودند، امروز هم گفت‌وگو با نیروهای منتقد و مخالف و غیرخودی‌ها در داخل را برنمی‌تابند؛ حتی اگر طرف گفت‌وگو از سوی نظام سیاسی، شخصیت‌هایی در حد رئیس قوه قضائیه و دبیر شورای‌عالی امنیت‌ملی یا وزیر کشور باشند.
اما بخشی دیگر از این مخالفت‌ها و مقاومت‌ها، مبتنی بر رویکرد و نگاهی امنیتی است که در آن، هرگونه تعامل و گفت‌وگو با نیروهای منتقد و مخالف یا پذیرش حقوق معترضان، نشانه‌ای از عقب‌نشینی، ابراز ضعف و ناتوانی جریان حاکم تلقی می‌شود و می‌تواند مخالفان و معترضان را برای تداوم اعتراضات و پافشاری بر مطالبات خود، تشجیع و تهییج کند. در این نگاه، نه‌تنها گفت‌وگو با مخالفان و منتقدان پسندیده نیست که حتی رویکردهای کنترل ناآرامی‌ها که متکی و مبتنی بر خشونت حداقلی یا رفتارهای قانونی و نظارت‌پذیر باشد، به چالش کشیده می‌شود. نمونه این رویکرد را در گفتارها و نوشتارهای کسانی که در هفته‌های اخیر توصیه در به‌کارگیری خشونت عریان و مسلح شدن نیروهای انتظامی و حتی بسیجیان به اسلحه گرم داشته‌اند، می‌توان دید. طرفداران این رویکرد، هر اقدام مبتنی بر ملایمت و تعامل را نه‌تنها از سوی حکومت برنمی‌تابند و بر مقاماتی که نشانه‌های مثبتی در این جهت طرح می‌کنند، خرده می‌گیرند که از سوی دیگر، هرگونه موضع‌گیری و تحرک نیروهای اصلاح‌طلب و میانه‌رو را با لحنی تند و توهین‌آمیز مورد حمله قرار می‌دهند؛ چنان‌که در واکنش به پیام اخیر آقای خاتمی به مناسبت 16 آذرماه دیده شد.

البته، نیروها و جریان‌های مخالف گفت‌وگو و تعامل درون حکومت، لبه قیچی دیگری هم در طیف‌های تندروی مخالف ساختار سیاسی دارند که آنان هم، با استفاده از انواع ابزارهای رسانه‌ای و سیاسی خود، هر جریان و چهره سیاسی و فکری را که از یافتن راهی مسالمت‌آمیز برای خروج از شرایط کنونی سخن بگوید، به طعن و تهمت و ناسزا می‌نوازند و با تندترین زبان بر آنان می‌تازند. تندروی‌های این جریان تا جایی پیش رفته که برخی چهره‌های باسابقه طولانی سیاسی و افرادی را که سال‌ها در کشور فعالیت کرده‌اند و طعم زندان و انواع محدودیت‌ها را کشیده‌اند، از فعالیت سیاسی خسته کرده است و آنان را واداشته که سکوت و حاشیه‌نشینی را بر کنشگری ترجیح دهند.
در چنین شرایطی، روشن است که نیروهای خواستار گفت‌وگو و تعامل برای حل مسالمت‌آمیز مسائل موجود، چه در درون حکومت و چه در بیرون آن، با موانع و مقاومت‌های جدی سیاسی و روانی مواجه هستند که عبور از آن، به اراده جدی، باور به اصل گفت‌وگو و نگاه مبتنی بر منافع ملی و پذیرش هزینه‌های شخصی و جریانی نیاز دارد. ازاین‌روست که در این روزگار دشوار، باید قدر چنین نیروهایی را دانست و کوشید تعداد آنان افزون شود تا شاید بتوان تاثیری بر روند نگران‌کننده کنونی گذاشت.

به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید
به کانال بله هم میهن بپیوندید
به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید

مطالب ویژه
دیدگاه

پربازدیدترین
آخرین اخبار