اندیشکدهها
موضع مرموز فرانسه در قبال روسیه
موضع مرموز فرانسه در قبال روسیه
اندیشکده شورای روابط خارجی اروپا نوشت: دلایلی وجود دارند که کلیشههای قدیمی درباره موضع فرانسه در قبال روسیه قابل توجیه شدهاند. در سال ۲۰۲۲ اقدامات و کلماتی که مقامات پاریس در برابر روسیه بهکار گرفتند، ارزش توجه بیشتر دیگر کشورهای اتحادیه اروپا را داشت که مدتهاست نسبت به انگیزههای فرانسویها مشکوکند. جنگ اوکراین صحت رویکرد برخی از کشورهای اروپایی در قبال روسیه را تایید کرده است. لهستان حالا حق دارد بگوید که نسبت به روسیه بیاعتماد بوده و به نقش حیاتی آمریکا در تامین امنیت کشورهای اروپایی اصرار داشته باشد. در عین حال، امید آلمان قبل از سال 2022 برای تبدیل روسیه به یک شریک قابل اعتماد از طریق وابستگی متقابل اقتصادی به یک رویا تبدیل شده، بهگونهای که اولاف شولتز، صدراعظم آلمان را مجبور کرده تا چرخش آلمان را اعلام کند و به سمت افزایش بودجه نظامی و تنوع واردات انرژی برود. موضع دیگر کشورهای عضو اتحادیه اروپا بهوضوح مشخص نیست. فرانسه مثال بارز و مهمی است. جنگی که درست خارج از مرزهای اتحادیه اروپا در حال وقوع است، نشاندهنده نیاز به تقویت قابلیتهای نظامی این قاره است؛ موضوعی که امانوئل مکرون، رئیسجمهوری
فرانسه از سال 2017 از آن حمایت کرده است. در واقع فرانسه برای رهبری چنین پروژهای بالاترین اعتبار را دارد، چون کشوری است مجهز به سلاح هستهای، قدرتمندترین ارتش در اتحادیه اروپا، سیستم دفاعی پررونق، همکاریهای امنیتی با بریتانیا و یک کرسی در شورای امنیت سازمان ملل. ممکن است بگویید فرانسه مقدار کمی گاز از روسیه وارد کرده است. پاریس پس از «شوک نفتی» که در دهه 70 میلادی گرفتار شد، تصمیم گرفت تا تولید انرژی هستهای را توسعه دهد. حمله روسیه به اوکراین باعث شد تا درخواستهای طولانیمدت پاریس برای استقلال استراتژیک اروپا و ارزشی که برای امنیت انرژی قائل بوده، قابل توجیه شوند.
مشکل این است که با نگاهی به ورشو، تالین یا استکهلم متوجه میشویم که فرانسه در حقیقت اشتباه کرده است. اول اینکه پاریس تعهد و ضرورت واشنگتن را دستکم گرفته بود، چون آمریکا نقش بسیار بزرگی در حمایت از اوکراین نشان داد و تردیدی در این ایده ایجاد شد که اروپا میتواند از لحاظ استراتژیک از آمریکا مستقل شود. دوم اینکه فرانسه مدتهاست برای همکاری با روسیه مشتاق به نظر میرسد. طرز فکر مکرون در سال 2019 درباره «مرگ مغزی» ناتو و جلسهاش با ولادیمیر پوتین در همان سال باعث شد تا بیاعتمادی اساسی سیاستگذاران اروپای شرقی و شمالی عمیقتر شود. پاریس پیش از 24 فوریه 2022 در رویکرد خود نسبت به روسیه بازنگری کرد. این اقدام پاریس بیشتر ناشی از رقابت با مسکو در ساحل عاج بود؛ جایی که روسیه جانشین نیروهای اتحادیه اروپا به رهبری فرانسه بهعنوان اصلیترین شریک نظامی مالی شده بود. تهاجم روسیه به اوکراین در سرعت این بازنگری تاثیر داشت و درنتیجه آن نشانههایی از یک چرخش بزرگ دیده میشود. در سال 2022، فرانسه حضور نظامی خود را در کرانه شرقی ناتو، رومانی و همچنین لیتوانی و استونی تقویت کرده است. اگرچه حمایت نظامی فرانسه از اوکراین در
مقایسه با ایالاتمتحده یا حتی بریتانیا محدود بوده اما تلاشهای این کشور بهویژه در میدان نبرد مفید بوده است. مثلا ارسال تسلیحات هویتزر خودکششی سزار نقش مهمی در دفاع اوکراین در منطقه دونباس داشتهاند. تسلیحات فرانسوی بیشتری در راه اوکراین است و فرانسه خود را متعهد کرده تا دوهزار سرباز اوکراینی را آموزش دهد.
در مورد همکاری با روسیه، مکرون انتقادهای بسیاری به خاطر مکالماتش با پوتین دریافت کرده است. اما تصاویر 24 فوریه نشان میدهند که ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین از مکرون درخواست کرده تا با پوتین تماس بگیرد. اما متنی که از مکالمات تلفنی فرانسه و پوتین منتشر شده تمایل به همکاریهای دو کشور را نشان میدهد. علاوه بر آن، مکرون ممکن است گاهی اوقات بر نیاز به مذاکرات صلح پافشاری کند، اما همچنین به صراحت گفته است که اوکراین باید زمان درست آن را تعیین کند. مکرون حداقل در یک مورد اعلام کرده که هدف اوکراین در این جنگ بهدست آوردن مرزهای سال 1991 و بازپسگیری کریمه است. این امر فراتر از آن چیزی است که رهبران اروپای غربی مانند شولتز اعلام کردهاند.