راوی روزهای پرالتهاب
بازخوانی رخدادها و روایتهای هممیهن در شمارههایی که گذشت
بازخوانی رخدادها و روایتهای هممیهن در شمارههایی که گذشت
شاید صدمین شماره انتشار یک روزنامه را گرامی داشتن به خودشیفتگی حرفهای تعبیر شود، اما در جامعهای که به تعبیر محمود شمس الواعظین، روزنامهنگاری راه رفتن روی میدان مین است و بسیاری از روزنامهها عمری کوتاه دارند و دولت مستعجلاند، به شماره صد رسیدن میتواند پیروزی یک پایداری باشد. پایداری برای آگاهیبخشی. به این بهانه در شماره امروز، خاطرات و مخاطرات این صد روز را مرور کردیم و از دل خوشیها و درددلهای خود گفتیم. این دلنوشتهها روایت روزنامهنگارانی است که صد روز روزنامه ماندن را زیستهاند.
دوشنبه بیستم تیرماه، نخستین شماره روزنامه هممیهن در دور سوم منتشر شد. روزنامهنگاران قدیمی، از عباس عبدی و ماشاالله شمسالواعظین تا مسعود بهنود درباره اتفاق بازگشایی روزنامه هممیهن صحبت کردند و آن را به فال نیک گرفتند. اولین شماره هممیهن مصادف شد با استعفای بوریس جانسون، نخستوزیر انگلستان و قسمت او بود که عکس اولین شماره هممیهن شود. همان اوقات اسکوچیچ از تیمملی حذف شد و تاجزاده بازداشت که در روزنامه بازتاب داشت. سرمقاله شماره سوم و عکس یک روزنامه هممیهن به مسئله حجاب و سیاسی شدن آن پرداخته بود، هشدار هممیهن این بود که مسئله حجاب بهشدت در حال سیاسی شدن است و قطبی کردن جامعه را در پی دارد. درحالیکه ما درگیر این مسئله بودیم، خبر آمد تلسکوپ جیمز وب عکسهایی تا نزدیکی آخر جهان ارسال کرده است. مسئله بازنشستگان، گرانی بیسابقه دارو و البته ماجرای قطار مشهد ازجمله مسائل مهمی بودند که تا شماره 9 هممیهن مورد توجه بود.
روزنامه هممیهن در یازدهمین شماره خود، طی بررسیهای میدانی و گفتوگو با کارشناسان و مسئولان، کمبود دارو در پیک هفتم کرونا را بررسی کرد. اینکه هر روز ۱۲۰۰مترمکعب فاضلاب دارای آلودگیهای بسیار مضر از ۱۲۰واحد صنعتی شهرک مامونیه وارد طبیعت میشود، خبری بود که سوم مردادماه به تیتر یک شماره 12 روزنامه هممیهن تبدیل شد. فردای آن روز، پشت صحنه و ناگفتههای مذاکرات وزیر ارتباطات در مسکو مورد بررسی گروه اقتصادی قرار گرفت و پس از آن بود که بررسی مصاحبه جدید دبیرکل آژانس موجب شد هممیهن سراغ تیتر «خطر تنش هستهای» برود. سیلی که پنجشنبه ششم مردادماه امامزاده داوود را درنوردید، تیتر «سیل بیخبران» را بر پیشانی هممیهن زد و اینکه فرزندآوری در ایران از ابتدا تا دو سالگی بین 30 تا 60میلیون تومان هزینه دارد، نکتهای بود که هممیهن در شماره بعدی خود به آن پرداخت. هممیهن شماره بیستم، چهارشنبه 12مردادماه خود را هم با بررسی کارنامه یکساله اقتصادی دولت بست.
شماره 21 هممیهن به عاشورای حسینی گره خورد تا نیمتای بالای صفحه یک رنگ و بوی محرمی به خود بگیرد. گرچه تیتر یک این روز با عنوان «آخرین شانس برجام» به مذاکرات برجام اختصاص یافت. پیامدهای تورم و افزایش نرخ دارو برای بیماران خاص با مصاحبهای از فاطمه هاشمی، تیتر یک شماره 22 بود که با پاسخ وزارت بهداشت به این گزارش در شماره 25 تکمیل شد. شماره 23 روزنامه اما سویه بینالمللی پیدا کرد و به نظرخواهی هممیهن درباره پاسخ ایران به پیشنویس ایران و سیاستهای رسانهای اختصاص یافت و در کنارش به چالش صادرات گاز توجه کرد. شماره 24 هممیهن اما صفحه یک متفاوتی داشت با طرحی از هادی حیدری از هوشنگ ابتهاج به مناسبت مرگ او، «یادنامه سایه» در روزنامه هممیهن منتشر شد. گفتوگو با کرباسچی درباره متن موسوی، یکی دیگر از تیتر یکهای مهم در شماره 25 بود. گزارش کمیسیون مجلس از حادثه متروپل در آبادان از مهمترین گزارشهایی بود که در تیتر یک شماره ثبت شد.
شنبه 29مردادماه، سیویکمین شماره روزنامه هممیهن با تیتر «فرار بزرگ» منتشر شد. مهاجرت طبقه متوسط به مناطق جنوبی و مهاجرت افراد فقیر به روستا موضوعی بود که با پنج یادداشت در کنار یک گزارش تحقیقی میدانی منتشر شد. عصر جدید سدسازی به بهانه تغییرات اقلیمی و افزایش دمای کرهزمین، بهانهای شد تا در شماره سیودوم به آن بپردازیم. ماجرای خارج شدن محمولههای ناشناخته نفتی، موضوع مهمی بود که اول شهریورماه در صفحه یک کار شد. رئیس پلیس پایتخت در گفتوگویی اعلام کرد، سگگردانی جرم است و پیگرد قانونی دارد. به همین بهانه «همه چیز درباره حیوانات خانگی» سوژهای شد که خبرنگار هممیهن آن را بررسی کرد. در همان روزها معضل «کم آبی» در شهرکرد، گریبانگیر مردم همدان هم شد که اعتراضاتی را در پی داشت. در روزهای اعتراضی مردم برخی شهرها بهخاطر کمآبی، «آزادیمشروط» زنان برای دیدن تیم فوتبال محبوبشان، سوژه شماره سیوهفتم شد. در روزهای مشکلات معیشتی مردم و نیازشان به آب، ابراهیم رئیسی در سالگرد دولت خود انتقاداتی را به دولت روحانی وارد دانست.
در شماره41 بیانات مقام معظم رهبری با تیتر «حمایتها و توصیهها» در سالگرد دولت رئیسی منتشر شد. در شماره بعدی، هممیهن به بهانه درگذشت میخاییل گورباچف، پروندهای مفصل از ابعاد زندگی او کار کرد. شماره 43 اینبار برای درگذشت یکی از روشنفکران ادبیات ایران یعنی «عباس معروفی» منتشر شد؛ با یادداشتی از علی ورامینی، دبیر گروه فرهنگ. دیگر شماره هممیهن گفتوگوی خواندنی با انسیه خزعلی، مشاور امور زنان در دولت رئیسی بود که بازتاب جالبی هم داشت. «فرسوده بودن ناوگان اتوبوسرانی، سوژهای بود که الهه محمدی، خبرنگار اجتماعی به آن پرداخت. از سوژههای اجتماعی و حوزه زنان به انتخابات فدراسیون فوتبال رسیدیم که با پیروزی تاج، بازگشت کیروش کلید خورد. دنیا در حال تغییرات گسترده است؛ از حمله نظامی روسیه به اوکراین، تهدید پوتین به قطع گاز اروپا تا درگذشت ملکه الیزابت که تیتر یکهای پیاپی هممیهن بود.
روزنامه هممیهن در شماره52 سراغ بررسی اقتصادی پیشنهادهای اخیر برای تاخیر ایران در توافق برجام رفته است. در روزهایی که دولت ایران با چالش عدمتوافق برجام روبهرو بود، مجلس سراغ بررسی کارنامه وزارت نفت در دوران مدیریت زنگنه رفت. روزهای پرتنش همسایگان ایران باعث شد تا هممیهن همکاری نظامی ایران و روسیه با شتاب گرفتن کمکهای نظامی آمریکا به اوکراین را بررسی کند. در سایه تحلیلهای سیاست خارجی ایران، درگذشت مهسا امینی باعث شد تا هممیهن جلدش را با طرحی از هادی حیدری و تیتر «جانی به مویی»، ببندد و فردای این اتفاق ابراهیم رئیسی با خانواده مهسا امینی تماس گرفت و خانواده متوفی خواستار پیگیری این مسئله شدند. ناآرامیهای بعد از درگذشت مهسا امینی موضوعی بود که نیاز به ریشهیابی داشت، به همین دلیل تجمعات خیابانی از سوی کارشناسان توسط خبرنگاران هممیهن بررسی شد. صداوسیما نیز سعی کرد کمی فضا را تغییر داده و با دعوت از چهرههای اصلاحطلب، نقطهنظرهای آنها را در مناظرات شبکه چهار بشنود.
ارزیابی کارشناسان از ویژگیهای نسلی و چشمانداز تجمعات اخیر، موضوعی بود که گروه سیاسی روزنامه هممیهن در شماره 60 خود مورخ چهارشنبه ششم مهرماه 1401 به آن پرداخت و در روزهایی که فیلترینگ شدید اینترنت و بسته شدن راه ارتباطات بینالمللی بسیاری از فعالان فضای مجازی، صاحبان کسبوکار و عموم شهروندان را کلافه کرده بود، هممیهن سراغ ارزیابی کارشناسان از ابعاد این اتفاق رفت. «رویای تجمع قانونی» که هممیهن در شماره 63 خود به آن پرداخت اما هنوز و همچنان نیز محقق نشده است. در کنار این رویای محققنشده، انتظار برای تشکیل کمیته حقیقتیاب درخصوص پرونده مهسا امینی که هممیهن در شماره شصتوچهارش به آن پرداخت نیز هیچگاه برآورده نشد. مطلب «هشدار نخبگان» البته بهواسطه عکسهایی که روی جلد در کنار هم قرار گرفتند، جنجالبرانگیز شد و هممیهن در شماره بعدی خود نگاهی به دادهها و توصیههای پژوهش عباس عبدی و محسن گودرزی کرد که در سال 1389 انجام شده بود. بررسی پرسشها و ابهامات درباره پرونده مهسا امینی موضوع شماره 68 هممیهن بود.
روایت و پیگیریهای گروه جامعه از آنچه قبل و بعد از درگیریهای مسلحانه در زاهدان گذشت، تیتر «داستان زاهدان» را بر پیشانی شماره 70 روزنامه هممیهن نشاند. این روزنامه از همان زمان، 10روز پایانی مهرماه، نگران خطر افزایش خشونت بهواسطه اتفاقات جاری در ایران بود و در گفتوگو با روانشناسان و جامعهشناسان در این مورد هشدار داد و اظهارات وزیر آموزشوپرورش درباره دانشآموزان معترض، دغدغه بعدی آن روزهای پرالتهابش شد. ادعای کشتهشدن یک دانشآموز در اردبیل هم موضوعی نبود که بتوان نسبت به آن بیاعتنا بود و مگر میشد از شب پرالتهاب اوین جز با «شب آتش و دود» یاد کرد؟ بررسی اظهارات رئیس قوه قضائیه درباره برخورد با بازداشتشدگان و پرداختن به آنچه علیدایی درخصوص حوادث اردیبل گفت، تیتر شمارههای بعدی هممیهن را شکل داد. هممیهن سپس از دلایل سکوت سه رئیسجمهور پیشین ایران و حاشیهنشینیشان در مواجهه با این اعتراضات گفت و بر شماره هشتادش نیز عکسی از بهزاد نبوی با تیتر «سختترین روزهای سیاست» نقش بست.
شماره 81 روزنامه با آغاز آبانماه همراه شد و شروع آبانماه، اعتراضات را بهخاطره تلخ آبانماه 98 گره زد. در این روزها که شکاف بین دانشجویان و مدیریت دانشگاه بیشتر شد و هممیهن در سوم آبانماه به بررسی این تعارضات پرداخت. همچنان که در شماره بعد در چهارم آبانماه شوک روانی به دانشآموزان در روزهای التهاب را بررسی کرد. روزهایی که خشونت آنقدر اوج گرفت که هممیهن در شماره پنج آبانماه خود در گفتوگو با احمد زیدآبادی نسبت به خطر آن هشدار داد و در شماره بعدش با عکسی از خاتمی در صفحه اولش، توصیه او به «اعتراض بدون خشونت» را تیتر کرد. هشتم آبانماه اما صفحه یک روزنامه به خود روزنامهنگاری اختصاص یافت با عکسی از الهه محمدی و نیلوفر حامدی و نقد بیانیه رسمی درباره اتهام آنها. رکوردشکنی تاریخی دلار تیتر آشنای همه این سالهای اخیر ما بوده است که این بار قسمت آن روزهای پرالتهاب آبان شد و مردمی که ناامید از برجام ثبات کشور بودند باز هم صفهای طولانی برای خرید دلار بهوجود آوردند.
درست در روزهای ملهتب اعتراضات، قیمت دلار هم در بالا رفتن، رکورد زد و هممیهن در شمارههای 12 و 16 آبانماه، در تیتر یک خود به این رکوردشکنی تاریخی پرداخت و ریشههای دلار 36هزار تومانی را بررسی کرد. مشکل اما به بحران اقتصادی ختم نشد و بحران سلامت هم با کمبود 700قلم دارو، گره خورد. هممیهن در شمارههای 17 و 21 روزنامه با هشدار نسبت به وضعیت کمبود دارو و گفتوگو با عضو کمیسیون دارو به مسئله کمبود دارو در کشور و مصائب آن پرداخت. ضمن اینکه در روزهای 15 و 19 آبانماه ازطریق گفتوگو با چهرههای مختلف سیاسی و دانشگاهی به راهکارهای برونرفت از بحران کشور پرداخت. در بررسی این بحرانها نهفقط سیاست که سینما هم مورد توجه قرار گرفت و در شماره روز 22 آبانماه، به دست خالی سینما در تولید و نمایش فیلمها پرداخت. همچنان که در شماره نودونهم خود پرواز تیمملی به قطر و حاشیههایش را به تیتر یک تبدیل کرد.