میراث ناموفق انقلاب اکتبر
روزنامه هممیهن ، منتشر کننده آخرین و بروزترین اخبار داخلی و خارجی.
منبع: Washington Institute
ترجمه آریا صدیقی
اگرچه نتایج اعتراضات اکتبر 2019 و انتخابات ماه مه سال 2022 برای بسیاری از لبنانیهایی که از تغییر ناامید بودند، امیدی ایجاد کرد، اما بنبست و ناکارآمدی سیاسی ریشهدار در این کشور بدتر از هر زمان دیگری است. چند هفته پیش، لبنانیها سومین سالگرد انقلاب اکتبر 2019 لبنان را جشن گرفتند، انقلابی که ناشی از خشم مردم از سوءمدیریت سیستماتیک رهبران سیاسی در این کشور بود. با این وجود، وضعیت اجتماعی و اقتصادی فعال لبنان همچنان تیره و تار است و در سه سال گذشته و درحالیکه بیروت در یک بنبست سیاسی دیگر به سر میبرد، اوضاع همچنان وخیمتر میشود.
دوره ریاستجمهوری میشل عون، رئیسجمهور فعلی، رسماً به پایان رسیده و رئیسجمهور سابق اقامتگاه رسمی خود را تخلیه کردهاست. پس از جلسات متعدد پارلمانی برای انتخاب جانشین عون، نمایندگان پارلمان لبنان همچنان با توافق بر سر جایگزینی عون فاصله زیادی دارند و این خود نشانهای است از شکاف عمیق و ناکارآمدی در پارلمان لبنان.
بنبست ایجادشده در هفتههای گذشته، بار دیگر بر ناکارآمدی سیاسی لبنان و تأثیر آن بر زندگی مردم عادی لبنان صحه گذاشته است. درحالیکه از نتایج انتخابات ماه مه لبنان در ابتدا به عنوان بارقهای امید برای اصلاحات مطرح میشد، اما وضعیت سیاست داخلی لبنان توسط احزاب و رقابتهای سیاسی سنتی آنها با هم دیکته میشود و در چنین شرایطی کاری از دست مردم لبنان برنمیآید.
در ابتدا، امیدی به نمایندگان مستقل جدید کشور بهعنوان تجلی سیاسی اعتراضات مردمی سال 2019 وجود داشت. از میان افرادی که در انتخابات ماه مه گذشته انتخاب شدند، سیزده نماینده مستقل به مجلسی که 126 کرسی دارد، راه یافتند که در مقایسه با انتخابات قبلی، نشانههایی از تغییر در خود داشت. در انتخابات سال 2018 فقط یک نماینده مستقل به مجلس راه یافت. با این حال، اکثریت قریب به اتفاق نمایندگان مجلس لبنان تحت کنترل احزاب مستقر باقی ماندند. نمایندگان مستقل مجلس بلوکی به نام «تغییر» ایجاد کردند که کوچک و از هم گسسته بود و نمیتوانست تاثیر قانونی زیادی داشته باشد. طی چند هفته گذشته نیز بلوک «تغییر» با اختلافات داخلی به مشکل برخورده است. نمایندگانی نظیر میشل دوایی و وداه سادک اکنون رسما از اتحادیه خارج شدهاند. آنهایی که باقی ماندهاند هم برای کار با سایر نمایندگان یا هماهنگی داخلی برای حفظ ارتباط سیاسی با مشکل مواجه شدهاند.
احزاب سنتی که همچنان اکثریت پارلمان لبنان را در اختیار میگیرند، بازتاب مناسبتری از دولت فعلی لبنان به دست میدهند. قابل توجه است که پارلمان لبنان شامل افرادی است که قوه قضائیه آنها را به اتهام دست داشتن در انفجار بندر بیروت متهم کرده است و همچنین سه وزیر سابق انرژی که در بهبود وضعیت لبنان به کلی ناکام بودند نیز در پارلمان حضور دارند. بسیاری از لبنانیها بدون برق زندگی میکنند و عمدتاً از ژنراتورها استفاده میکنند. بسیاری دیگر نمیتوانند با توجه به افزایش تصاعدی قیمت سوخت، از ژنراتور استفاده کنند. استفاده از انرژی خورشیدی برای تولید برق نیز هزینههایی دارد که خیلیها توان پرداخت آن را ندارند. سیستم بهداشتی بههمریخته لبنان نیز به گسترش سریع وبا کمک کرده است.
در همین حال، احزاب مستقر نقش موذیانهای در تصویرگری مجدد انقلاب 2019 ایفا میکنند تا از زیر بار نکوهشها و انتقادات افکار عمومی بگریزند. درحالیکه مردم لبنان بیش از هر زمان دیگری شدیداً به بازگشت روحیهای که انقلاب 2019 را به حرکت درآورد، نیاز دارند، بازیگران سیاسی ریشهدار لبنان همچنان به دنبال متقاعد کردن رأیدهندگان خود هستند تا به هر نحوی این انقلاب را مقصر مشکلات اقتصادی و اجتماعی فعلی لبنان بدانند. مؤسسات رسانهای وابسته به «دولت عمیق» لبنان سخت در تلاش هستند تا انقلاب 2019 و نتایج آن را شیطانی جلوه دهند.
این شبکههای تلویزیونی و روزنامهها انقلاب را مقصر اقتصاد متزلزل کشور میدانند، سیاستهای پولی شکستخورده دولتهای لبنان را نادیده میگیرند و اقدامات خودسرانه بانک مرکزی را که پسانداز مردم را تصرف کرده و ذخایر ارزی لبنان را تحلیل میبرد، کماهمیت جلوه میدهند. در جریان انقلاب، سیاستمداران لبنانی و وابستگان و حامیان آنها به معترضانی که جادهها را مسدود کرده بودند، حمله کردند. آنها ادعا کردند که معترضان با بستن اجباری مدارس و مختل کردن ترافیک و زندگی روزمره، به فروپاشی بیشتر اقتصاد دامن میزنند. همچنین میتوان صداهایی را یافت که اعتراضات اکتبر را به عنوان «تروریسم فکری» تصویر میکنند.
امروز، همین روایت، دوباره علیه سپردهگذارانی به کار میرود که به بانکها فشار میآورند پولشان را به آنها برگرداند. این در حالی است که این افراد اغلب افرادی مستاصل هستند که برای پرداخت هزینههای پزشکی و نیازهای اولیه فرزندان خود به پولی که در بانک پسانداز کردهاند نیاز دارند، اما رسانههای دولتی و خصوصی وابسته به احزاب سیاسی لبنان، بارها این افراد معترض و محق را به جای سیستم بانکی فاسد و ناکارآمد، مقصر تعطیلی بانکها معرفی میکنند.
شرایط بحرانی سیاسی و اقتصادی در ایالات متحده، اروپا و سایر کشورهای عربی توجه بینالمللی به لبنان را کاهش داده است. اکنون بسیاری از لبنانیها بهخوبی میدانند که بحرانهای این کشور در اولویتهای قدرتهای بزرگ قرار ندارد. این به آن معناست که این کشور امید چندانی به کمک خارجی ندارد.