صداوسیما بلای جان حکومت
رسانه ملی با وجود نیروهای انسانی و پشتیبانی مالی، کاملا غیرحرفهای است
رسانه ملی با وجود نیروهای انسانی و پشتیبانی مالی، کاملا غیرحرفهای است
هیچ قدرتی بدون رسانه امکان بقا ندارد و بدا به حال دولتی که رسانهای غیرحرفهای پشتیبان آن باشد. صداوسیما بهرغم داشتن نیروی انسانی ممتاز و توان سختافزاری و پشتیبانی مالی، رسانهای کاملا غیرحرفهای است و با دانش نرم تبلیغاتی روز جهان فاصله زیادی دارد. اینکه چنین وضعی پیامد چه موضوعاتی است، نیاز به تامل بیشتری دارد. اما هر چه هست، این واقعیت است که صداوسیما نهتنها نمیتواند باری از دوش دولت و حکومت بردارد که خود بلای جان حکومت شده است. اساسا در دنیای امروز رسانه همچون یک کلینیک درمانی است که هم از آسیبها پیشگیری میکند و هم آسیبها را درمان میکند و حکومتها هزینههای زیادی متحمل میشوند که عبوری آسان در زمانه بحران داشته باشند. آن هم به مدد همین کلینیک مهم اجتماعی و فرهنگی، اما چرا در جامعه ما چنین اتفاقی نیفتاده و رسانهای چون صداوسیما نقش پیشگیری و درمانگری را وانهاده و خود به جزئی از آسیب تبدیل شده است؟ جواب کاملا روشن است.
صداوسیما رسانهای است که نمیداند نقش و رسالت رسانه چیست. نمیداند که رسانه سخنگوی حکومت و بخشی از بدنه اجرایی دولت نیست، نمیداند که وظیفهاش پر کردن ضعف و خلأهای اطلاعاتی و امنیتی نیست، نمیداند که رسانه باید به تعبیر امام خمینی یک دانشگاه عمومی باشد نه یک وزارتخانه دولتی.
در دانشگاه عمومی هر آنچه هست، در یکسو مردماند و در سوی دیگر فرهنگ عمومی، دانش و فضیلتهای انسانی. دولت و حکومت نهادهای قدرتاند که مدیریت منافع عمومی را برعهده دارند. رسانهای درست و حرفهای است که مدافع منافع عمومی باشد و این منافع آن چیزی است که فراتر از دولت و حکومت است. رسانهای حرفهای است که دائم در سنجش این منافع یک سویش به رضایت مردم است و سوی دیگرش سنجش عملکرد دولت. در واقع، رسانه حرفهای رسانهای است که دو سویه یکسان دارد. سویه اول، نقد مستمر و دائم سیاستها و اعمال دولت و حاکمیت، که این یعنی آسیبشناسی و سویه دیگر رصد دیدگاه و نظر مردم و بهره جستن از دانش روز برای ساخت افکار عمومی عقلاندیش و علماندیش که معنای آن آسیبزدایی است. اگر رسانه به این دو هدف عمل کند، معنایش عمل به وظیفهای حرفهای است. اما اکنون رسانه صداوسیما نه در مسیر آسیبزدایی است و نه آسیبشناسی، بلکه آنچه مشاهده میشود آسیبزایی است.
دولت سهوا یا عمدا ممکن و محتمل است اشتباه کند که طبیعتا مردم واکنش نشان میدهند. در این میان، صداوسیما مردم را وا مینهد و در پشتیبانی از دولت فضاسازی میکند. حاصل ساده این دو گزاره چیست؟ ادامه و استمرار اشتباهات دولت. نارضایتی مردم. بیاعتمادی به صداوسیما و جایگزین شدن صداوسیما با رسانههای خارجی در رویکرد مردم.
این یک پارادوکس حاد بهوجود میآورد و چرخه معیوب آن به جامعه آسیب میرساند، گره کوری میشود که با دست باز نمیشود و اینجاست که همه چیز به نیروی زور و تنبیه سپرده میشود. قطع اینترنت، بستن رسانههای مستقل، ایجاد پارازیت روی رسانههای خارجی، دستگیری خبرنگاران و غیره و غیره. همه اینها یعنی آسیب. درحالیکه یک رسانه حرفهای با این وسعت نیرو، تجهیزات و امکانات بهراحتی قادر است مسیر رخدادها و رویدادهای اجتماعی را هدایت کند، دولت و حکومت را از پیمودن مسیرهای نادرست بازدارد، امید و اعتماد ملی بهوجود آورد و از بسیاری از آسیبهایی که لزوما نباید بهوجود آید جلوگیری کند. قطعا حکومت برای اصلاح و حرفهای عمل کردن رسانه صداوسیما باید اقدام جدی و فوری انجام دهد والا مقابله با موج فراگیر و اثرگذار رسانههای بیرونی با تنبیه و توبیخ و بگیر و ببند و قطع و صیانت از اینترنت ممکن نیست. آزموده را آزمودن خطاست.