دنیا هنوز تکقطبی است
روزنامه هممیهن ، منتشر کننده آخرین و بروزترین اخبار داخلی و خارجی.
جرج فریدمن
Geopolitical Futures
در هفتههای اخیر، ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه گفته است که ایالات متحده در تلاش است نظم جهانی جدیدی را تحمیل کند؛ نظمی که برای کنترل روسیه، چین، اروپا و همچنین قدرتهای کوچکتر جهان طراحی شده است. ممکن است بگوئید این حرفها شطحیات رهبر کشوری است که در جنگ به سر میبرد، اما این حرفها معنایی فراتر از این دارد. این واقعیت را نادیده بگیرید که واشنگتن به دنبال جهانی تکقطبی سطحی از برنامهریزی را در تضاد با واقعیت آمریکا میداند. چیزی که پوتین سعی دارد با آن کنار بیاید این است که در برنامهریزی برای جنگ در اوکراین، مسکو کاملاً ماهیت جهان را اشتباه درک کرده است. به طور خاص باید گفت که روسیه رفتار آمریکا را اشتباه درک کرد. ایالاتمتحده به استفاده از هیچ نیروی نظامی بزرگی برای جلوگیری از پیشروی روسیه متعهد نشد و هیچ بخشی از اوکراین را نیز واگذار نکرد. ایالاتمتحده خطر ناشی از حضور روسیه در مرز با ناتو - یعنی جنگ سرد جدید - را درک کرد و اهمیت اوکراین را حتی بهتر از روسیه دانست. بنابراین مقادیر زیادی سلاح به اوکراین فرستاد که قدرت و پیچیدگی آن برای روسیه قابل درک نبود. پس بهطور غیرمستقیم به روسیه ضربه زد. مسکو رابطه آمریکا با اروپا را نیز نتوانست تحلیل کند. بارها و بارها، اروپاییها از اینکه واشنگتن تعهدات اروپایی خود را رها کرده، ابراز تاسف کردند. این موضوع هرگز باعث نشد اندیشکدههای ایالاتمتحده نظر اروپاییها را تایید کنند و روسیه نیز از باور کردن ادعاهای اروپاییها منصرف نشد. در زمان صلح، ایالاتمتحده میتوانست بدون رابطه قبلی با اروپا، نزاع بر سر قوانین تجاری و وابستگی به انرژی روسیه را ادامه دهد. اما وقتی جنگ شروع شد، این رابطه به سرعت تغییر کرد. به عنوان مثال، آلمان برای سوخت دریافتی از روسیه به اندازه دریافت تضمینهای امنیتی آمریکا ارزش قائل نشد. اروپاییها میدانستند که روسیه میتواند به آنها صدمه بزند و واقعاً به روسها اعتماد نداشتند، اما وقتی فشار وارد شد، میدانستند که منافع آمریکا در اروپا نهفته است. فکر میکنم پوتین وقتی فهمید آلمانیها در کنار آمریکاییها ایستادهاند، حیرتزده شد. او فاقد بینش دقیقی از این واقعیت بود که انواع مختلفی از قدرت وجود دارد و اینکه قدرتی که روسیه سعی دارد از آن استفاده کند، آنقدر عریان است که نمیتواند نتیجه بدهد. پوتین نتوانست قدرت رخدادهای احتمالی را درک کند.
با این حال، بدترین اشتباه پوتین به روابط ایالات متحده با چین مربوط میشود. چین کشوری است که در بحران اقتصادی عمیق فرو رفته است. مسکو نه میتوانست به چین آسیب برساند و نه کمکی به این کشور بکند. ایالات متحده میتواند هر دو را انجام دهد. واشنگتن میتواند با افزایش سرمایهگذاری و خرید کالاهای بیشتر به چین کمک کند و با مسدود کردن فروش اقلامی نظیر ریزتراشهها به چین آسیب برساند. چین معتقد بود که برای بهبود وضعیت خودش نیازی به ایالاتمتحده ندارد و خود را متقاعد کرد که میتواند واشنگتن را با استفاده از نیروی دریایی و انواع قدرت خودش مرعوب کند. اما در نهایت پکن دریافت که تهدیداتاش در خصوص تایوان و سایر مناطق موجب میشود که آمریکا کشتیها و تسلیحات بیشتری را به منطقه ارسال کند. بنابراین از نقطهنظر چینیها، فایده اتحاد با روسیه با در نظر گرفتن این فاکتور که ایالاتمتحده میتواند در اوکراین و بهطور همزمان در دریای چین جنوبی، پاسخ نظامی بدهد، از بین رفت. همه اینها آشکار بود و من فکر میکنم چین بیشتر از روسیه از تواناییهای ایالات متحده آگاه بود. شیجینپینگ، رئیسجمهور چین، میدانست که چه زمانی باید از ضررهای خود بکاهد اما پوتین کارهایی کرد که به دو برابر شدن ضررهای روسیه افزود. ما عادت کردهایم که بپذیریم چین، ایالاتمتحده را تهدید کند. اما همین کشور، اکنون، به دنبال راههایی برای سازگاری با ایالاتمتحده است. چین دریافته است که عملکرد آمریکاییها در اوکراین، هم دقیق است و هم بیرحمانه، بنابراین به این نتیجه رسیده که اتحاد با ایالات متحده، هر چند ضعیف و موقتی باشد، بسیار جذابتر از اتحاد با روسیه است. تصور ضعیف شدن آمریکا یک برداشت جهانی است و حتی در خود آمریکا هم دیده میشود. این برداشت در دستکم گرفتن آمریکا یا آمارهایی از عدم اعتماد عموم مردم به بایدن منتشر میشود، ریشه دارند. اما واقعیت این است که این تحقیرها را فقط کشورهای بسیار قدرتمند میتوانند تحمل و هضم کنند. آمریکا هنوز قدرتمند است. وقتی به تحولات چند ماه گذشته نگاه میکنیم، هیچ نشانهای مبنی بر اینکه ایالات متحده در حال شکل دادن به یک نظم جدید جهانی است نمیبینیم. بلکه تحولات چند ماه گذشته به ما نشان داده که روسیه در حال ضعیف شدن است، چین روابط خود با ایالات متحده را با دقت مدیریت میکند و معماری بینالمللی ایجادشده پس از جنگ جهانی دوم- هرچند که پیچیدهتر شده- در بنیانهایش در جای خود باقی مانده است. دنیای امروز هنوز یک دنیای تکقطبی است.