لزوم احیای برجام
روزنامه هممیهن ، منتشر کننده آخرین و بروزترین اخبار داخلی و خارجی.
آنچه در این ستون میخوانید، دیدگاههای رسانههای خارجی است که صرفا جهت اطلاعرسانی منتشر میشود و این دیدگاهها موضع روزنامه «هممیهن» نیست.
بعد از مرگ مهسا امینی و آغاز اعتراضات در ایران، نیکی هیلی، سفیر دولت ترامپ در سازمان ملل به واشنگتن در مورد رسیدن به توافق با «هرکسی که با مردم خودش اینگونه رفتار میکند» هشدار داد. مایک پمپئو، وزیر خارجه ترامپ هم خواستار اعمال تحریمهای بیشتر علیه ایران شد. برت استفنس، ستوننویس نیویورکتایمز هم در روشی مشابه بعد از تقدیر از دولت بایدن برای ایستادگی در برابر رژیم ایران، پیشنهاد داد که این دولت باید یک قدم جلو برود و از مذاکرات احیای برجام خارج شود. استدلال او این بود که رژیمی که به زناناش آزادی لازم را نمیدهد، ارزش آزاد شدن از تحریمها را ندارد. اکونومیست هم روش مشابهی را پیش گرفت و پیشنهاد عدم تعامل با تهران را مطرح کرد.
بایدن باید صدای مخالفان ایران را نادیده بگیرد و توافق هستهای را دنبال کند. اگر چنین کاری نکند، ماجراجوییهای ایران در خارج را تقویت خواهد کرد. روایت مخالفان ایران در مورد توافق و این فرض که لغو تحریمها هدیهای به ایران برای استمرار سیاستهایش است، غلط است. این روایت این واقعیت را که تحریمها قرار است در ازای عقبنشینی ایران از برنامه هستهایاش برداشته شود، نادیده میگیرد.
تنها توافقی که دشمنان ایران قبول دارند، توافقی است که همزمان محدودیتهای سخت و دائمی بر برنامه هستهای ایران اعمال میکند درحالیکه همچنان این کشور را تحت تحریم نگه میدارد. آنها زمان کمپین فشار حداکثری ترامپ این فرصت را داشتند که رویکردشان را در عمل به محک آزمون بگذارند. این رویکرد ایران را به سمت تقویت برنامه هستهای هدایت کرد؛ بنابراین یک «توافق بهتر» با ایران فقط یک فانتزی محض است.
از این گذشته جناح تاثیرگذار درون جریان اصولگرایی در ایران، برجام را در بهترین حالت یک توافق بهدردنخور و در بدترین حالت یک گزینه غیرامنیتی میداند. از نظر آنها، ایران همین الان از طوفان تحریمهای آمریکا جان سالم به در برده. در ادامه ایران نیازی به رفع تحریمها ندارد، بلکه باید با نزدیک شدن هرچه بیشتر به روسیه و چین آینده خودش را تضمین کند. لازم به ذکر است که ایران دارد به یک عضو رسمی سازمان امنیتی شانگهای تبدیل میشود. در عین حال، در فقدان برجام، تهران به توان ساخت بمب اتم دست پیدا کرده است. اگر برجام رسماً خاتمه یابد، در صورتی که ایران بخواهد، هیچچیزی مانع دستیابی تهران به سلاح هستهای نخواهد شد.
غرب در این سناریو با انتخابهای محدودی روبهرو خواهد بود: جنگ علیه ایران هستهای غیرقابل تصور است. در نتیجه تحمیل تحریمهای بیشتر به عنوان تنها گزینه باقی میماند. تندروهای ایران از چنین تحولی بدشان نمیآید، زیرا کنترل آنها بر مردم را افزایش میدهد و در نهایت ایران را به یک کرهشمالی دیگر تبدیل میکند. با شدت گرفتن اعتراضات به دلیل بدتر شدن شرایط اقتصادی-اجتماعی و سرکوب، دستگاه امنیتی نظام عزم خود را برای استفاده از هرگونه خشونتی برای سرکوب نشان داده است. یک بمب و تشدید اتحاد با روسیه، نظام را برای همیشه بیمه خواهد کرد. حتی در داخل دولت تندروی ایران هم هنوز عناصر عملگرای نسبی وجود دارد که منافعی در احیای برجام میبینند و خطر قرار دادن تمام تخممرغها در سبد روسیه را حس میکنند. در میان همه اعتراضات در تهران، محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، با رافائل گروسی، رئیس آژانس بینالمللی انرژی اتمی در وین دیدار و درباره موضوع پادمان، که دلیل به بنبست خوردن احیای برجام است، گفتوگو کرد. جدای از دور نگه داشتن ایران از بمب، احیای برجام مزایای دیگری هم دارد که مخالفان ایران عمداً آنها را نادیده میگیرند: لغو تحریمها نیروهای میانهرو را که خواستار تعامل مجدد با غرب هستند تقویت میکند. همچنین به جامعه مدنی درگیر ایران، از جمله زنان معترض که مخالفان نظام ادعا میکنند از آنها حمایت میکنند، قدرت میبخشد.