شلیک با یک کلیک
رمزگشایی وبسایت The Cradle از جنگ آنلاین پنتاگون علیه تهران
رمزگشایی وبسایت The Cradle از جنگ آنلاین پنتاگون علیه تهران
وبسایت The Cradle
ترجمه آریا صدیقی
ناآرامیهای داخلی اخیر در ایران در واکنش به مرگ مهسا امینی 22ساله، اگرچه ریشه در نارضایتیهای مردم ایران دارد، اما نشانهای از یک جنگ مخفی تحت حمایت غرب است که چندین جبهه را پوشش میدهد.
فقط چند روز پس از شروع اعتراضات در 25شهریور، واشنگتنپست فاش کرد که پنتاگون حسابرسی گستردهای از تمام تلاشهای جنگ روانی آنلاین خود صورت داده است. این اقدام پس از آن انجام شد که تعدادی از رباتها و ترولهایی که توسط بخش فرماندهی مرکزی وزارت دفاع آمریکا (CENTCOM) اداره میشد، که تمام اقدامات نظامی ایالات متحده در غرب آسیا، شمال آفریقا و آسیای جنوبی و مرکزی را پوشش میداد، افشا و متعاقباً توسط شبکههای اجتماعی بزرگ و فضاهای آنلاین ممنوع شد. این حسابها در تحقیقات مشترکی که توسط شرکت تحقیقاتی رسانههای اجتماعی Graphika و رصدخانه اینترنت استنفورد انجام شد، ارزیابی شده و نابود شدند. این تحقیقات به مدت پنج سال عملیاتهای مخفیانه نفوذ کشورهای غربی را تحت نظر داشت. نتیجه این تحقیقات که در اواخر ماه آگوست در مطبوعات انگلیس منتشر شد، توجه رسانهای زیادی جلب نکرد، اما کمی بعد آشکارا مورد توجه قرار گرفت و نگرانیهایی را در بالاترین سطوح دولت ایالات متحده برانگیخت و دولت آمریکا را وادار کرد ارزیابیهای بیشتری صورت دهد. درحالیکه واشنگتنپست به طرز مضحکی اعلام کرد که این اقدام دولت آمریکا و دستکاری در وظیفه سنتکام است، میتواند «ارزشهای» آمریکا و «ارزش اخلاقی» این کشور را به خطر بیندازد، اما کاملاً واضح بود آنچه دلیل اصلی نگرانیها بود، افشای انجام این عملیاتها توسط سنتکام بود.
#OpIran
حوزه جغرافیایی CENTCOM شامل ایران میشود و با توجه به موقعیت دیرینه جمهوری اسلامی ایران بهعنوان یک دشمن کلیدی ایالات متحده، شاید تعجبآور نباشد که بخش قابل توجهی از اطلاعات نادرست آنلاین و تلاشهای جنگ روانی این واحد به ایران هدایت شده است. یک استراتژی کلیدی که توسط متخصصان جنگ روانی ارتش ایالات متحده به کار گرفته میشود، ایجاد چندین رسانه ساختگی است که محتوا را به زبان فارسی منتشر میکنند. کانالهای آنلاین متعددی برای این پلتفرمها ایجاد شد که شامل توئیتر، فیسبوک، اینستاگرام، یوتیوب و حتی تلگرام بودند. در برخی موارد نیز روزنامهنگاران و کارشناسان جعلی با تعداد فالوئرهای زیاد، آن پلتفرمها را همراه با عکسهای ایجادشده از طریق هوش مصنوعی منتشر کردند. به عنوان مثال، فهیمنیوز مدعی ارائه «اخبار و اطلاعات دقیق» در مورد رویدادهای ایران شد و بهطور برجسته پستهایی را منتشر کرد که در آن اعلام میکرد «رژیم تمام تلاش خود را برای سانسور و فیلتر کردن اینترنت به کار میگیرد» و در نتیجه خوانندگان را تشویق به چسبیدن به منابع آنلاین کرد.
در همین حال، دریچهنیوز ادعا کرد که یک «وبسایت مستقل و غیروابسته به هیچ گروه یا سازمانی» است که متعهد به ارائه «اخبار بدون سانسور و بیطرفانه درباره امور و مسائل ایران و منطقه» به ایرانیان داخل و خارج از کشور، بهویژه اطلاعاتی در مورد «نقش مخرب سپاه پاسداران انقلاب اسلامی» است.
کانالهای یوتیوب مربوطه آنها نیز ویدئوهای کوتاه متعددی را منتشر کردند؛ احتمالاً به این امید که با محتوای ارگانیک و اصلی اشتباه گرفته شوند و در سایر شبکههای اجتماعی بهصورت ویروسی منتشر شوند. محققان نمونهای را شناسایی کردند که در آن رسانهها در جاهای دیگر محتوای دریچهنیوز را در مقالات جاسازی کرده بودند.
ارتشی از رباتها و ترولها
برخی از سازمانهای خبری که اخبار جعلی منتشر میکنند نیز این مطالب اصلی را منتشر کردند اما بخش عمدهای از خروجیهای آنها محتوای بازیافتشده از سازمانهای تبلیغاتی تحت حمایت دولت آمریکا مانند رادیوفردا و صدایآمریکای فارسی بود. آنها همچنین مقالاتی از ایراناینترنشنال مستقر در بریتانیا را تغییر داده و به اشتراک گذاشتند که به نظر میرسد از عربستان سعودی کمک مالی دریافت میکند. برخی از شخصیتهای جعلی نیز که به این رسانهها وابسته بودند، همان خبرها را دوباره منتشر میکردند.
این شخصیتها برای اثبات اصالت خود مکررا مطالب غیرسیاسی از جمله شعر ایرانی و عکس غذاهای ایرانی منتشر میکردند. آنها همچنین در توئیتر با ایرانیان واقعی در ارتباط بودند و اغلب در مورد «میم»های اینترنتی با آنها شوخی میکردند. رباتها و ترولهای پنتاگون از تکنیکها و رویکردهای روایی متفاوتی در تلاش برای تأثیرگذاری بر ادراک و ایجاد تعامل استفاده میکنند. تعداد معدودی دیدگاههای «تندرو» را ترویج و از دولت ایران به خاطر سیاست خارجی ناکارآمد و جنگطلبانه انتقاد میکردند، درحالیکه در داخل به شدت اصلاحطلب و لیبرال بودند. یکی از این کاربران جعلی که ادعا میشود «کارشناس علوم سیاسی» است، با انتشار محتوا در ستایش قدرت فزاینده شیعیان در غرب آسیا هزاران دنبالکننده در توئیتر و تلگرام به دست آورد، درحالیکه سایر حسابهای «تندرو» از ژنرال قاسم سلیمانی فرمانده سپاه قدس ایران تمجید کرده و مخاطبانشان را تشویق به داشتن حجاب میکردند. محققان بیان میکنند که هدف از این تلاشها نامشخص است، اگرچه توضیح واضح آن این است که پنتاگون به دنبال ایجاد نارضایتی ضددولتی در میان محافظهکاران ایرانی بود و درعینحال فهرستی از کاربران آنلاین تندرو را تهیه کرده و بر آنها نظارت میکرد.
مخالفت سازمانیافته
با این حال، حسابهای مرتبط با پنتاگون به شدت از دولت ایران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی انتقاد میکردند. بسیاری از رباتها و ترولهای پنتاگون تلاش کردند کمبود غذا و دارو را به گردن گروه دوم بیندازند که به داعش تشبیه شد و فیلمهایی از اعتراض و غارت سوپرمارکتهای ایرانی را منتشر کردند که زیر آن به زبانهای پشتو، انگلیسی و اردو زیرنویسهایی دیده میشد. پستهای هوشیارانهتر، تهران را به دلیل ارسال مواد غذایی به حزبالله لبنان مورد انتقاد قرار دادند، درحالیکه برخی دیگر بر حوادث شرمآوری مانند قطع برق که باعث شد تیم شطرنج ایران در یک تورنمنت بینالمللی آنلاین شکست بخورد، تاکید کردند. علاوه بر این، چندین کاربر جعلی با اشاره به هواپیمای خطوط هوایی بینالمللی اوکراین که در ژانویه ۲۰۲۰ توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ساقط شد، مدعی شدند که به دنبال عدالت برای قربانیان پرواز ۷۵۲ هستند. آنها صدها بار با استفاده از هشتگهایی مانند #PS752 و #PS752justice، مقامات عالیرتبه را مسئول این فاجعه معرفی کردند. پس از شروع جنگ در اوکراین در ماه فوریه، این حسابها از نسخههای فارسی هشتگهای پرطرفدار #نه_به_پوتین و #نه_به_جنگ استفاده میکردند که براساس تحقیقات جداگانه، بهطور گسترده توسط حسابهای ربات و ترول طرفدار اوکراین در توئیتر منتشر شدهاند. کاربران حمایت لفظی «نظام ایران» از پوتین را محکوم کردند و ایران را متهم کردند که پهپادهایی را به مسکو میدهد که ادعا میشد برای کشتن غیرنظامیان استفاده میشود. آنها همچنین این روایت را مطرح کردند که تبانی ایران با روسیه، پیامدهای سیاسی و اقتصادی نامطلوبی برای تهران در پی خواهد داشت. یکی از حسابهای کاربری در توئیتر نوشت: «یکی ایران را به روسیه فروخته و دستور قتل مردماناش را صادر کرده است و دیگری در کنار مردماش یونیفرم رزمی به تن دارد و با تمام توان جلوی استعمار اوکراین توسط روسیه را گرفته است.»
خشم پراکنده
همچنین ابتکارات «ردا و خنجر» برای آسیب رساندن به جایگاه ایران در کشورهای همسایه و تضعیف نفوذ منطقهای آن مورد استفاده قرار گرفت. به نظر میرسد که بیشتر این کار با گسترش وحشت و هشدار و ایجاد فضای خصمانه برای ایرانیان خارج از کشور بوده است. به عنوان مثال، حسابهایی که مخاطبان را در افغانستان هدف قرار میدهند، شایعه میکردند که پرسنل نیروی قدس به منظور سرکوب مخالفان طالبان، به عنوان روزنامهنگار به کابل نفوذ میکنند. آنها همچنین مقالههایی را از یک وبسایت مرتبط با ارتش آمریکا منتشر کردند که با استناد به هیچ گواه و مدرکی ادعا میکرد که اجساد پناهجویان مردهای که به ایران گریخته بودند با نقص و قطع عضو به خانوادههایشان بازگردانده میشوند. با این حال، یکی دیگر از روایتهای نادرست مخربی که توسط این جریان در اواخر سال 2021 و اوایل سال 2022 تداوم یافت، این بود که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پناهندگان افغان را مجبور میکند به شبهنظامیانی که در سوریه و یمن میجنگند بپیوندند و آنهایی را که امتناع میکنند اخراج میکند. عراق کشوری بود که مورد توجه ویژه جنگجویان سایبری پنتاگون بود. پنتاگون با یادداشتهایی که بهطور گسترده در سراسر بغداد و فراتر از آن به اشتراک گذاشته شده بود، نفوذ سپاه در عراق را به عنوان یک بیماری ویرانگر به تصویر میکشید و ادعا میکرد شبهنظامیان عراقی و عناصر دولت، ابزارهای مؤثر تهران در عراق هستند که برای پیشبرد طرحهای امپراتوری ایران در غرب آسیا، مبارزه میکنند. شبهنظامیان همچنین به کشتن عراقیها در حملات موشکی، مهندسی خشکسالی با آسیب رساندن به زیرساختهای تامین آب، قاچاق سلاح و سوخت از عراق و سوریه و دامن زدن به اپیدمی تولید کریستالمت در سوریه متهم شدند.
گروه دیگری از حسابهای پنتاگون نیز محتواهایی درباره دخالت ایران در یمن، انتقاد از دولت یمن به رهبری انصارالله در صنعا، مسدود کردن عمدی ارسال کمکهای بشردوستانه به یمن، حضور انصارالله به عنوان نماینده بیچون و چرای تهران و حزبالله در یمن، بستن کتابفروشیها، ایستگاههای رادیویی و سایر موسسات فرهنگی، تولید میکردند. برخی از پستهای آنها ایران را مسئول مرگ غیرنظامیان از طریق مینهای زمینی معرفی کردند با این شایعه که ایران این مینها را به انصارالله داده است.
دیگر روایتهای جنگ روانی سنتکام ارتباط مستقیمی با اعتراضاتی دارد که ایران را فراگرفته است. طی روزهای اخیر تمرکز خاصی در میان گروهی از رباتها و ترولها بر حقوق زنان وجود داشت. دهها پست فرصتهای زنان ایرانی در خارج از کشور را با فرصتهای موجود در ایران مقایسه کردند؛ یک میم با این موضوع عکسهای یک فضانورد زن را با قربانی خشونتآزاری همسر در تضاد قرار داد. درحالیکه برخی دیگر، اعتراضها را علیه حجاب تبلیغ کردند.
علاوه بر این، فساد اقتصادی و افزایش هزینههای زندگی در ایران نیز مکرراً توسط این حسابهای کاربری مورد تأکید قرار گرفت. علاوه بر این موضوعات و مسائل مربوط به غذا و دارو - که در ادعایی تولید آن در ایران توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی کنترل میشود - از سوی این حسابهای کاربری منتشر شد.
حقوق زنان، فساد و افزایش هزینههای زندگی - که مورد آخر مستقیماً ناشی از تحریمهای سنگین ایالات متحده است - همگی از عوامل انگیزشی اصلی برای معترضان به شمار میرود. روزنامهنگاران و صاحبنظران اصلی و برخی دیگر از چهرهها هرگونه احتمال دیگر را مبنی بر اینکه اعتراضات در ایران چیزی غیر از یک حرکت مردمی است رد کردهاند. با این حال، شواهد روشنی مبنی بر هدایت و حمایتهای خارجی دیده میشود.
جنگ تغییر رژیم با ابزارهای دیگر
فعالیتهای مصی علینژاد، حجم وسیعی از پوششهای رسانهای بیسابقه را به همراه داشته است، بدون اینکه حتی یک روزنامهنگار یا یک رسانه این سوال را مطرح کند که آیا نقش برجسته او در جنبش اعتراضی مردم ایران با دخالتهای خارجی مرتبط است یا خیر. این در حالی است که علینژاد با مایک پمپئو، مدیر سابق سیا عکس گرفته است و از سال 2015 مبلغ 628 هزار دلاری از قراردادهای دولت فدرال ایالات متحده دریافت کرده است. بخش اعظم این بودجه به رسانههای تبلیغاتی مانند رادیو اروپای آزاد و صدای آمریکا سرازیر شد و صدای آمریکا هفت سال است که یک برنامه فارسی با اجرای مصی علینژاد دارد. این دسته از پستهای رسانههای اجتماعی ممکن است در عصر طعمههای کلیکی و اخبار جعلی، ویروسی بیضرر و معتبر به نظر برسند، اما وقتی جمعآوری و تجزیه و تحلیل شوند، سلاحی قوی و بالقوه خطرناک را تشکیل میدهند که به نظر میرسد یکی از سلاحهای بسیار موثر زرادخانه پنتاگون در پروژههای تغییر رژیم است.
روایت روزنامهنگار
تلاش برای رساندن استارلینک به ایران
دیوید سنگر
تحلیلگر نیویورک تایمز
ممکن است دولت آمریکا برای دور زدن قطع اینترنت توسط حکومت ایران و کمک به مخالفان جمهوری اسلامی برای برقراری ارتباط با جهان خارج، از سازمانهای اطلاعاتی-امنیتی بخواهد تجهیزات اینترنت ماهوارهای را به داخل ایران برسانند. احتمال دارد تجهیزات شرکت استارلینک همراه بار کالاهای قاچاق یا به کمک پهپاد به داخل ایران رسانده شوند. دولت بایدن بعد از لغو تحریم ارسال فناوری آمریکایی به ایران، با شرکت استارلینک تماس گرفت.
برخلاف دولت باراک اوباما که از جنبش گسترده اعتراض به کشته شدن ندا آقاسلطان در تظاهرات سال ۱۳۸۸ حمایت نکرد، دولت جو بایدن کشته شدن مهسا امینی را طی سخنرانی تاریخی از تریبون مجمع عمومی سازمان ملل، محکوم کرد. درنگ دولت اوباما در ابراز حمایت آشکار از معترضان سال ۱۳۸۸ به این سبب بود که میترسید حکومت جمهوری اسلامی ادعا کند ناآرامیها را سازمان «سیا» جرقه زده است. سیزده سال بعد، در شرایطی مشابه، دولت بایدن روش دیگری برگزیده است. رئیسجمهوری آمریکا در سخنرانی خود در سازمان ملل آشکارا جانب معترضان را گرفت و هفته گذشته به سرعت برای اعمال تحریم علیه گشت ارشاد اقدام کرد. به علاوه، دولت آمریکا اجازه داد که پیوندهای ماهوارهای و دیگر خدمات اینترنتی، فعال شوند به این امید که بهرغم تلاش مقامات ایران برای در تاریکی نگاه داشتن معترضان، ارتباط معترضان با جهان از بین نرود.
حالا مسابقهای برای رساندن تجهیزات اینترنت ماهوارهای به دست تظاهرکنندگان آغاز شده است و این کار سادهای نیست.
وزارت امور خارجه و وزارت دارایی آمریکا به سرعت تحریمهایی را که از رسیدن فناوری آمریکایی به ایران جلوگیری میکرد، لغو کردند. این تحریمها بخشی از اقدامات گستردهتر آمریکا برای قطع دسترسی ایران به جهان است تا مذاکره بر سر توافق هستهای جدید به نتیجه برسد. جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی کاخ سفید که در زمان اعتراضات ۱۳۸۸ در ایران مشاور هیلاری کلینتون وزیر امور خارجه وقت آمریکا بود، اذغان کرد که خود او و دیگران، درباره هزینه اقدام محتاطانه، درسهای تلخی گرفتهاند.
سالیوان در مصاحبه با شبکه انبیسی گفت او و همکارانش تصور میکردند حمایت آمریکا به تضعیف معترضان در داخل ایران منجر میشود، درحالیکه اینک پی برده است مهمترین کار آمریکا این است که پابرجا و به صراحت و اصولی از شهروندان هر کشوری که حقوق خود را مطالبه میکنند، حمایت کند. حمایت از تظاهرکنندگان یک چیز است و درهم شکستن توانایی ایران برای بستن اینترنت، چیزی دیگر.
به فاصله کوتاهی بعد از رفع تحریمها، ایلان ماسک، با انتشار بیانیهای از طریق کریم سجادپور از بنیاد صلح کارنگی، اعلام کرد که سیستم استارلینک در ایران فعال است. بعد از قطع اینترنت اوکراین توسط نیروهای روسیه، مقامات امنیتی-اطلاعاتی آمریکا از سرعت دستیابی نظامیان اوکراین به تجهیزات استارلینک و برقراری ارتباط اینترنتی، حیرت کردند و به فاصله چند روز، وزیران کابینه اوکراین هم به اینترنت دسترسی یافتند.
البته در اوکراین دولت مشتاق بود جعبههای استارلینک را به کشور وارد کند و محمولههای هوایی شامل ۱۵ هزار جعبه استارلینک به سرعت با قطار به مرز منتقل شدند.
معلوم نیست که آیا دولت آمریکا یا اسرائیل برای رساندن تجهیزات اینترنتی به داخل ایران همان تلاشی را انجام دهند که در برنامههای محرمانه برای تضعیف تاسیسات غنیسازی اورانیوم ایران، به کار بردند. احتمال دارد این کار به زودی به سازمانهای امنیتی-اطلاعاتی محول شود. مقامات آمریکا فاش نمیکنند که میخواهند چه بکنند؛ ولی تماسهایی با استارلینک گرفته شده و مذاکراتی در جریان است که سیستمهای قدرتمند ماهوارهای به دست رهبران مخالف حکومت رسانده شود. از جمله راههای مختلفی که بررسی میشود، فرستادن جعبهها به داخل کشور در میان کالاهای قاچاقی دیگر، یا با استفاده از پهپاد است. در هر صورت، مقامات آمریکا مصمم هستند که با سرعتی بیشتر از سال ۱۳۸۸ پیش بروند.