چرا نمیشنوند؟
اشارهای به بحرانهایی که سر باز کرده است...
اشارهای به بحرانهایی که سر باز کرده است...
مالک رضایی
فرماندار سابق اردبیل و کارشناس ارشد علوم سیاسی
از منظر علوم سیاسی در ذیل مباحث بحران و مدیریت آن" crisis management"، علائم و شاخصههای بحرانهایی مورد بحث و بررسی قرار میگیرند که اهم آنها با عناوین «بحران مشروعیت»، «بحران مشارکت»، «بحران نفوذ»، «بحران هویت»، «بحران یکپارچگی و اقتدار» و «بحران توزیع» مشخص و دستهبندی شدهاند.
توضیح ویژگیهای کامل هر کدام از این عناوین، فعلا محل بحث و کلام این یادداشت نیست. اما بر هر ناظری که از منظر علمی به شرایط کنونی بنگرد، روشن است که جامعه ایران، امروز پیامدهای هر کدام از آنها را به تلخی هر چه تمام در حال تجربه کردن است و چنانچه هر کسی منکر هر کدام از آنها باشد، در خوشبینانهترین حالت، فقط میتوان گفت که سر خود را در برف کرده و قادر به دیدن آن نیست.
آحاد جامعه ایران دیریست که در بحث مشارکت، کنش مورد انتظار را از خود نشان نمیدهند و از حیث هویت، تعلق خاطر مورد انتظار را از خود بروز نمیدهند، از حیث مشروعیت، علائم منفی از خود نشان میدهند. از منظر توزیع منابع ثروت، قدرت و... خود را عناصری جدا و بریده از حاکمیت میدانند و از حیث یکپارچگی در فضایی کاملا دوقطبی زیست میکنند. شاید در هیچ دورهای از ادوار بعد از انقلاب، گفتمان نسلهای دهههای چهل، پنجاه، شصت در مقابل نسلهای دهههای هفتاد و هشتاد، اینچنین خود را کمرمق و بلااثر و ناتوان ندیده است. چنان گسستی میان این نسلها بهوجود آمده است که: ز هر در میدهی پندش و لیکن در نمیگیرد، گویی که سخن در احتیاج تو و استغنای معشوق است، چه افزون میکنی ای دل، چو در دلبر نمیگیرد؟
قابل نقدترین سخن، در گوش نسل جدید، این است که کسی به خود جرأتی دهد و بگوید «آنچه تو در آینه بینی عیان، من اندر خشت بینم پیش از آن و...»
دوران پدرسالاری، دیر وقتیست که در فضای زیست نسل امروز به انتها رسیده است. گوش نسل جدید به حکایتهای نسل قبل از خود چنان بیتوجه و کمتوجه گشته است که گویی حکایتی غیر از حکایت آنان، به گوش جانش آمده است و دگر هر گونه نصیحتی غیر از آنکه خود میداند، حکایتیست به گوشش. در این میان، آنچه کار را دشوارتر هم میکند ادبیاتیست که گهگاهی در مواجهه با این فضا و بحرانها از طرف برخی صاحبمنصبان رسمی در قالب نماینده مجلس و... به کار گرفته میشود. گویی عدهای همقسم شدهاند که نهتنها پیشگیری از بحران نکنند، بلکه به اصول اولیه مدیریت بحران نیز پایبند نباشند. اما هر چه باشد برای این گفتوگوی بیننسلی، باید راهی یافت، باید راهی ساخت. باید گفتوگو کرد.
جنس و مصالح این راه از هر آلیاژی که برخوردار باشد، بهطور قطع از آن آلیاژ نیست که کسی یا کسانی بیخبر از هر پیامدی بگویند... باید این خس و خار و کفهای ناپاک را از روی آب و بسترهای خیابان جمع کرد و... در روزگار تلخی که حتی آب هم آتش را مدد میشود همچو نفت. چنین سخنان آتشزایی، نهتنها مدیریت بحران نمیکند، بلکه بر دامنه بحران میافزاید. نهتنها ابرویی را درست نمیکند، بلکه چشمانی را نیز کور میکند...