| کد مطلب: ۱۱۰۷

در شرایط بی‏ثباتی، سهم عوامل غیراقتصادی بیشتر است

آخرین خبرهای اقتصادی ایران و دنیا

مهدی پازوکی کارشناس اقتصادی در گفت‏وگو با «هم‌میهن»:یکی از معضلاتی که اقتصادهای توسعه‌نیافته از آن رنج می‏برند بی‏ثباتی فضای اقتصاد کلان است که باعث می‏شود شاخص‏های کلان مثل نرخ تورم، سرمایه‏گذاری و نرخ رشد از عوامل غیراقتصادی تاثیر منفی بپذیرد. مهدی پازوکی، ‏کارشناس اقتصادی در این باره معتقد است؛ یکی از مشکلات امروز اقتصاد ایران این است که اقتصاد در گروی تصمیمات روزمره سیاستمداران است. وقتی اقتصاد در گروی سیاست قرار می‏گیرد، قطعا شاخص‏های اقتصادی مانند ارزش پول ملی و تورم هم دچار وضعیت نابسامان می‏شوند.

‌به نظر شما سهم عوامل غیراقتصادی در بی‏ثباتی متغیرهای کلان اقتصادی چقدر است؟

یکی از مشکلات ایران و سایر اقتصادهای توسعه‌نیافته عدم ثبات اقتصادی است. مسائل اجتماعی و احساس ناامیدی به آینده و احساس خوبی نداشتن به زندگی و پایین آمدن سرمایه‏های اجتماعی قطعا در شاخص‏های اقتصادی نقش دارند. وقتی مردم نسبت به آینده اقتصاد خوش‌بین باشند و احساس کنند که حکومت به دنبال رفع مشکلات‏شان است، طبیعتا اثر مثبت بر وضعیت کلی اقتصادی خواهد داشت. در ماه گذشته وقتی بحث برجام مطرح شده بود و به توافق نزدیک شده بودیم، مشاهده کردیم که قیمت ارز از 31 هزار تومان به 28 هزار تومان کاهش یافت. یعنی در کمتر از یک هفته 3 هزار تومان قیمت ارز کاهش پیدا کرد. اما وقتی سیگنال آمد که شرایط به سمت عدم توافق رفته است، مجددا دلار به 31 هزار تومان برگشت. در اینجا اتفاق اقتصادی رخ نداده است. وقتی مردم احساس کنند که مشکلات در حال حل شدن است و قرار است با جامعه جهانی در چارچوب منافع ملی تعامل برقرار شود، خود به خود یک احساس مثبت به آینده ایجاد می‏شود. بنابراین هر گونه تصمیم‏گیری که بی‏ثباتی را در اقتصاد ایران تشدید کند، قطعا بر شاخص‏های اقتصادی از جمله تورم، ‏سرمایه‌گذاری یا نرخ رشد اقتصادی تاثیر می‏گذارد.

‌آیا می‏توان گفت که در اقتصاد ایران سهم عوامل غیراقتصادی از عوامل اقتصادی بر شاخص‏های کلان مثل تورم بیشتر است؟

این به معنی این نیست که عوامل اقتصادی تاثیرگذار نیستند. حتما عوامل اصلی اقتصادی هستند اما وقتی متغیرهای غیراقتصادی وارد می‏شوند، بر عوامل اقتصادی هم تاثیر می‏گذارند. یعنی وقتی مدیریت اقتصادی در دست افراد ضعیف می‏افتد، علاوه بر اینکه این‏ها برای حل مسائل اقتصادی راه‏حلی ندارند، خود این مدیریت ضعیف، عوامل غیراقتصادی را تشدید می‏کند. اما یکی از عوامل مهمی که در همه جای دنیا جزو وظایف حکومت‏هاست، ایجاد ثبات اقتصادی است. از اهداف اقتصاد کلان در دنیا سیاست ثبات‏سازی اقتصادی است. هر عمل و تصمیمی که باعث بی‏ثباتی اقتصاد شود و باعث شود که به لحاظ روحی و روانی مردم نسبت به آینده بدبین باشند؛ این خودش در متغیرهای اقتصادی مثل تورم تاثیر می‏گذارد. البته عوامل اقتصادی بر سر جای خود هستند. اگر مردم آینده را تیره و تار ببینند، قطعا بر وضعیت کلی اقتصاد تاثیر منفی می‏گذارد. وقتی در کشوری یک وزیر مورد سوءقصد یا ترور قرار می‏گیرد، همین اتفاق روی قیمت‏ها اثر روانی می‏گذارد. بنابراین اقتصاد از سیاست تاثیر می‏پذیرد. در کشورهای توسعه‌یافته سیاست در خدمت اقتصاد است. به خصوص سیاست خارجی. در اقتصاد ایران این رابطه برعکس است. اقتصاد در گروی سیاست است. یکی از مشکلات امروز اقتصاد ایران این است که اقتصاد در گروی تصمیمات روزمره سیاستمداران قرار می‏گیرد. وقتی اقتصاد در گرو قرار می‏گیرد، قطعا شاخص‏های اقتصادی هم دچار وضعیت نابسامانی می‏شوند؛ از جمله ارزش پول ملی. اگر همین برجام مورد موافقت طرفین قرار بگیرد، اثر مثبت روی شاخص‏های اقتصادی می‏گذارد. اما اگر احساس شود که ایران نمی‏خواهد با جامعه جهانی کار کند، تاثیر منفی خود را می‏گذارد. اگر ایران اعلام کند که ما هیچ‌گاه به FATF نمی‏پیوندیم، قطعا روی ارزش پول ملی تاثیر می‏گذارد و همین مساله تورم را تحت تاثیر قرار می‏دهد. بنابراین هرگونه اختلالات روحی و روانی که در جامعه اتفاق بیفتد، روی تورم، سرمایه‌‏گذاری و رشد اقتصادی تاثیر منفی می‏گذارد. در سال 1394 وقتی برجام را پذیرفتیم همه شاخص‏های اقتصادی مثبت شد، در صورتی که اتفاق اقتصادی نیفتاده بود. سال 1395 نرخ رشد اقتصادی دورقمی و تورم تک‌رقمی شد. اما وقتی ترامپ در اردیبهشت 1397 از برجام خارج شد، همه شاخص‏ها منفی شد. اقتصاد به شدت از متغیرهای سیاسی و هرگونه اختلالات سیاسی که امید را نسبت به آینده پایین بیاورد، تاثیر می‏پذیرد.

‌پس همین عوامل غیراقتصادی هستند که انتظارت تورمی را شکل می‏دهد و نقش آن را در آینده اقتصاد پررنگ می‏کند.

یکی از مهمترین مسائلی که باعث می‏شود عوامل غیراقتصادی بر متغیرهای اقتصادی مثل تورم تاثیر بگذارد انتظارات تورمی است. هر چه انتظارات تورمی تشدید شود، روی شاخص تورم اثر منفی می‏گذارد و باعث تورم فزاینده می‏شود. بنابراین دولت‏ها می‏توانند با اتخاذ تصمیمات بخردانه و ایجاد ثبات و امنیت اقتصادی در تصمیم‌گیری‏ها این انتظارات را کاهش دهند و با تصمیمات غیرکارشناسی و روزمره می‏توانند انتظارات تورمی را تشدید کنند. عوامل غیراقتصادی اثر خودش را روی تورم از طریق افزایش انتظارات تورمی می‏گذارد. بنابراین هرچه دولت‏ها بتوانند ثبات و امنیت اقتصادی را در جامعه ایجاد کنند و انتظارت تورمی را کاهش دهند، اثر مثبت برای مهار پدیده تورم ایجاد می‏شود.

به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید
به کانال بله هم میهن بپیوندید
به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید

مطالب ویژه
دیدگاه

ویژه اقتصاد
پربازدیدترین
آخرین اخبار