صاحبنامِ بینام و نشان
برای سیدعبدالله انوار، همو که جامع معقول و منقول بود
برای سیدعبدالله انوار، همو که جامع معقول و منقول بود
استاد سیدعبدالله انوار به دیار باقی شتافت. این خبر در ظاهر ساده به نظر میرسد، اما در بطن خود خبر از خالی شدن این دنیای فانی از منبع عظیم علم و معرفت میدهد. استاد انوار از آخرین بازماندگان نسلی بود که ذوالعلوم و ذوالفنون بود و تبحر و استادی تمام در علوم عقلی و نقلی داشت. ایشان پس از شیخالرئیس بیشترین تالیف را در جهان اسلام داشت و در فقه، فلسفه، ریاضیات، نجوم، عرفان، موسیقی، جغرافیا، تهرانشناسی و ایرانشناسی، نسخهشناسی و تصحیح نسخ خطی، لغتشناسی و زبانشناسی، دایرهالمعارفنویسی و لغتنامهنویسی و... صاحب اثر بود و عنوان علامه زیبنده ایشان بود. ما ایشان را آقا صدا میکردیم؛ یکی منباب سیادت و دیگری منباب کبر سن و عظمت علمی ایشان.
در آموزش علوم مقید به تحصیل مقدمات هر علم بود و بدون درک مقدمات اجازه ورود به مباحث را نمیداد. از اساسیترین موارد برای ورود به هر بحث نزد ایشان مفردات و لغتشناسی بود که همواره تاکید ویژهای بر این دو داشت.
از ویژگیهای بارز اخلاقی و کاری استاد، دقت و توجه به جزئیات بود. برای مثال وقتی نشانی به مکان تاریخی را میخواست بدهد، جزئیاتی همچون نام قدیم محله، نام فعلی محله، نام سابق کوچه، نام فعلی کوچه، نوع درختان کوچه و این قبیل موارد را ذکر میکرد. به جرأت میتوانم بگویم که تقریبا هیچ کتابی در کتابخانه عظیم استاد یافت نمیشد، مگر اینکه در هوامش صفحات آن کتاب استاد با آن خط خوش شکسته نستعلیق تعلیقه ننوشته باشد. این دقت تاحدی بود که در فیشنویسی همه جزئیات ذکر شده و موردی از قلم نیفتد.
در تواضع استاد باید بگویم که ایشان هیچگاه نمیپذیرفت با القاب پرطمطراق یا با عنوان دکتر مورد خطاب قرار گیرد، این درحالی بود که استاد راهنما و مشاور بسیاری از بزرگان دانشگاهی بود. ایشان حتی کوچکترین شاگردان خود را با محترمانهترین الفاظ و القاب مورد خطاب قرار میداد و در شأن و شخصیت دادن به شاگردان خصوصا در برابر دیگران از کاری دریغ نمیکرد.
استاد از رسانه و دیده شدن گریزان بود شاید بتوان گفت تعداد دفعاتی که اصحاب رسانه توانستند ایشان را در مقابل دوربین خود بنشانند، به تعداد انگشتان یک دست هم نمیرسد؛ عموما در جواب چرایی این انزواطلبی و عدم عرضه خود این بیت را زمزمه میکرد: بینام و نشان باش که در گوی خرابات/ بینام و نشان هرکه بود صاحب نام است.
ایشان اگرچه اهل سیاست نبود، اما همواره در جریان فعل و انفعالات سیاسی مربوط به ایران بود. خاطرات زیادی از نهضت ملی شدن صنعت نفت و دکتر مصدق داشت. وقتی از روز کودتا سخن به میان میآمد، با آه جانسوز و افسوس میگفت که آن روز در میدان بهارستان بودم و آرزو کردم کاش در ایران یک ارتش ملی داشتیم تا از این وقایع جلوگیری میکرد.
آن استاد گرانمایه هرچند دلبسته این دنیا و متعلقاتش نبود، اما هیچگاه از تلاش و تحصیل علم و معرفت فروگذار نبود و تا آخرین روزهای عمر خود دست از مطالعه و تحقیق برنداشت. حال امروز ما ماندیم و جای خالی استادی که نهتنها حق استادی که حق پدری نیز بر گردن همه ما داشت.