برای محمود زندمقدم
نهیب حادثه چیست جز اینکه از کنارِ عمارتِ قدیمی بگذری و سرازیر شوی از نشیبِ تندِ حیاطِ پارهای از کوه، به باغِ خزانزدهای که انارهایش روی درختان حیران ماندهاند
فؤاد نظیری
شاعر و مترجم
نهیب حادثه چیست جز اینکه از کنارِ عمارتِ قدیمی بگذری و سرازیر شوی از نشیبِ تندِ حیاطِ پارهای از کوه، به باغِ خزانزدهای که انارهایش روی درختان حیران ماندهاند و بِههای پریدهرنگ، منتظر، بلاتکلیف تا بلکه کسی بیاید بچیندشان به قصدِ پختِ مربّا و خیره به تو نگاه میکنند که میرسی به نهرِ شاخهای از رودِ درکه، که مرزِ آخرِ باغ است، بیدیوار و ببینند تو هم سرگردانی در پیِ یافتنِ دستی پیرسال که همچون شاخه خشکِ درختی دراز شود، خوشه کوچکی انگور بر کفات بگذارد، یاقوتفام که طعمِ صفای قلم دارد و عطرِ گسِ کتاب و یکباره بگذری از دلِ عطرِ کتاب، برسی به گستره بیانتهای کویر در کویر در کویرِ شورِ بلوچستانِ لَهلَهزنان و سوخته به تکریمِ پیشگاهِ خیالینِ آب و مهمان شوی به حُرمتِ کلمات و کتابِ راوی، میانِ کپرهایی که مردمانش، صبور، صمیمی، سخاوتمند، فقیر، چای و نان و خرمای خشک خود پیشِرویِ تو بگذارند و حکایت که میکنند از حال و روزگار، بروی به سطرسطرِ کتابِ سترگِ «حکایت بلوچ» که نگارنده/راویاش نه صِرفِ گزارش که عینِ معرفتِ تاریخی داشت و نگاشت، عیناً ابوالفضل بیهقی به تاریخاش و به هفتجلدِ کلان تاریخی برآورد آمیزه جانِ ژرفترین ادبیات اصیلِ کهن، در روای نثرِ شعرگونِ نوین اما تمامِ روح و جوهرهاش برگرفته از زبان و گویش و آداب و سُننِ بلوچان به هر لغت، به هر تعبیر و به هر تصویر تا نه فقط گزارشی مردمشناسانه از تاریخِ پارهای دل و جان سوخته از وطن، که رُمانی بنگارد سخت شاعرانه، دلنشین بهحدِّ شاهکاری حتّی سزاوارِ والاترین جای در ادبیاتِ داستانی امروز از بلوچانِ حال و جانشان داغتر از دود و دَمه و گُدازه تفتان به سالها و سالها و... و خرما، چای و نان که تمام شود راه بگشایی به قصه قلعه، با زنانِ سوختهاش در بساطِ عیش و عشرتِ بیشور، تفریحشان نشستن و خندیدن به بخت و حالِ خود یا که بازیِ خود، به نقش، در تماشاخانههای کوچک و قراضه متروکِ همان نجیبخانه مطرود و از دلِ تماشاخانه بوناک، پرتاب شوی بر تخته حوضِ سیاهبازیِ «کّرهخر و نَوَردبون» که مرشد و بچه مرشدش زمین و زمان به هم میدوزند از تهِ خندقِ کوچه در دار، بیملاحظه هیچ مرزِ زمان، مکان، عالم و آدم که یکسره امّا به طعن و طنزِ تیز و گزنده، نشتر زند به هزل و هجو بر غدّه چرکین کهنهمانده به تاریخِ هر کجا که حاکمش جبّار و مردمش مجبور و باز ورق خورَد کتاب و بازگردی به پای نهرِ باغِ مانده ساکت به سوگ و کسالت و باز دریابی که ناگهان نهیبِ حادثه چیست، جز آنکه راوی رفت! که دکتر محمود زندمقدّم، راویِ حکایت بلوچ برای ابد رفت!