یــادی از دیدنیهــا
به مناسبت درگذشت جلال مقامی
به مناسبت درگذشت جلال مقامی
محسن آزموده
روزنامهنگار
لابهلای همه اخبار شگفتانگیزی که این روزها میشنویم، میبینیم، میخوانیم و زندگی میکنیم، وقتی خبر تلخ درگذشت زندهیاد جلال مقامی (1401-1320) را دیدم، بیاختیار یاد این شعر زیبای اسماعیل خویی (1400-1317) افتادم که فرهاد مهراد (1381-1322) بخشی از آن را به تغییراتی که خاص خودش بود، به زیبایی خوانده: «وقتی که من بچه بودم/ درهر هزاران و یک شب/ یک قصه بس بود/ تا خواب و بیداری خوابناکت/ سرشار باشد.» واقعا همینطور بود. «دیدنیها» هفتهای یکبار، یکشنبه شبها، از شبکهدو پخش میشد با آن موسیقی زیبا و بهیادماندنی که بعدا فهمیدم با نام «عشق گلها»، اثر آهنگسازی فرانسوی است. بهعنوان یک دههشصتی یا چنانکه این روزها میگویند، نسل ایگرگی، در دوران کودکی و نوجوانی ما نه اینترنت بود، نه موبایل و نه ماهواره. تازه از اواخر دهه60 برخی جرأت کردند و یواشکی ویدئودار شدند. در خانه کوچک مذهبی ما، از این خبرها هم نبود، یک تلویزیون 14 اینچ سیاهوسفید فیلیپس داشتیم که سالی به دوازدهماه پدر آن را برای تعمیر به مغازه اصغر آقا میبرد، با اینهمه اکثروقتها خراب بود و بهزور ضربههایی که توی سر بدبخت میزدیم، میشد از لابهلای برفکها، برنامهها را دید. همین هم غنیمت بود. ما بچهها دلخوش به همین مقدار بودیم، از سرمان هم زیاد بود. متکا به بغل میگرفتیم و با رعایت فاصله از تلویزیون، آنقدر که خانم رضایی، مجری برنامه کودک توصیه میکرد -البته در حدی که اتاقهای کوچک خانه حاج غلامحسین اجازه میداد- زل میزدیم به عجایب و شگفتیهایی که آقای مقامی، با آن چهره خندان و پذیرا نویدش را میداد. او از معدود مجریهای ششتیغ تلویزیون بود و با مجریهای دیگر تومنی صنار تفاوت داشت. البته آقای حیاتی مجریخبر هم بود، منتها زیادی شق و رق و برای ما بچهها عبوس بود. بهخصوص که در شبکه یک اخبار میگفت که در عالم کودکی از آن نفرت داشتیم، آنهم دقیقا همزمان با ساعتی که ما میخواستیم سریال ببینیم و بابا میخواست خبر ببیند!
«دیدنیها» را اما همه میدیدند، کوچک و بزرگ. مجموعهای از «آیتم»های جذاب، شامل رویدادهایی خارقالعاده از دنیای علم، تکنولوژی، حیاتوحش، طبیعت و کارهای شگفتانگیز انسان. پنجرههایی به جهانهای دیگر در زمانهای که همه در و پنجرهها بسته بود، شبیه شهرفرنگ برای نسلهای پیش از ما و داستانها و حکایات عجائبالمخلوقات در گذشتههای دور. آن روزگار هنوز چیزهایی برای شگفتزده شدن وجود داشت. هنوز از دیدن شعبدهبازی که خرگوش را در کلاهش ناپدید میکند و آن را همراه چند کبوتر از جیبهایش در میآورد، حیرت میکردیم یا از دیدن مردی که 30سال نخوابیده! اجرای جذاب و مسلط جلال مقامی با آن بیان گویا و شیوایش هم بسیار موثر بود. خوشتیپ و بسیار مرتب مینشست جلوی دوربین و با نگاهی نافذ، بعد از بهنام خدا و آرزوی پیروزی رزمندگان اسلام در جبهههای حق علیه باطل، به بینندگان سلام میکرد و نوید دیدنیهایی تازه را میدید. ما هم با ذوق و شوق تمام، همه را نگاه میکردیم و تا یکهفته شارژ بودیم. در سالهای بعد، نام جلال مقامی را بهعنوان مدیر دوبلاژ، گوینده و حتی بازیگر در برنامههای زیادی دیدم، اما هیچکدام «دیدنیها» نشد. با کودکی و نوجوانی من گره خورده بود. با روزهایی که بهقول اسماعیل خویی غم بود، اما کم بود. البته از دید کودکی من!