نگاه خارجی
حرکت اروپا برای نقض برجام
آنچه در این ستون میخوانید، دیدگاههای رسانههای خارجی است که صرفا جهت اطلاعرسانی منتشر میشود و این دیدگاهها موضع روزنامه «هممیهن» نیست.
حرکت اروپا برای نقض برجام
خبرها حاکی از آن است که بریتانیا و دیگر قدرتهای اروپایی برای اولین بار درصدد هستند برنامههای خود را برای نقض توافق هستهای 2015 ایران اعلام کنند. این کشورها تأیید کردند که قرار نیست تحریمهای موشکی ایران که در اکتبر امسال طبق برجام منقضی میشود را لغو کنند. دونالد ترامپ در سال 2018 آمریکا را از توافق هستهای خارج کرد اما آلمان، فرانسه و بریتانیا همچنان در توافق باقی ماندند. ایران نیز به خروج آمریکا از توافق با زیر پا گذاشتن محدودیتهای توافقشده در مورد کیفیت و کمیت اورانیوم غنیشده پاسخ داد. ایران بیش از هر زمان دیگری به تولید اورانیوم تسلیحاتی نزدیک شده است. تصمیم قدرتهای اروپایی برای نقض برجام خطرناک است زیرا مشخص نیست تهران در زمانی که به توانایی تولید اورانیوم غنیشده با درجه تسلیحات نزدیک است، چه واکنشی نشان خواهد داد. توجیهی که دیپلماتهای اتحادیه اروپا و انگلیس به آن اشاره کردند، شامل نقض برجام توسط ایران و فروش هواپیماهای بدون سرنشین ایران به روسیه برای استفاده در حمله به اوکراین و انتقال احتمالی موشکهای بالستیک ایرانی به روسیه درآینده است. رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی هفته گذشته اعتراف کرد که توافق بر سر نظارت بر برنامه هستهای ایران بسیار محدود و پراکنده شده است. نمایندگان مجلس ایران نسبت به نصب برنامهریزی شده حدود 10 دوربین امنیتی در کارگاه تولید سانتریفیوژ در یکی از سایتهای اصفهان اعتراض داشتند. توافق هستهای 2015 شامل یکسری تاریخهای انقضا یا به اصطلاح بندهای غروب بود که براساس آن تحریمهای خاص علیه نهادها قرار بود توسط غرب لغو شود، اما در سال 2015 پیشبینی نمیشد که این توافق بهطور گسترده نقض شود. این توافق ایران را به غنیسازی 67/3 درصد محدود کرد اما ایران در حال حاضر مشغول غنیسازی 60 درصدی است. تحریمهای اتحادیه اروپا براساس قطعنامه سازمان ملل متحد که توافق هستهای 2015 را تایید کرده بود، قرار است در 18 اکتبر منقضی شود. قطعنامه از ایران میخواست که هیچ کاری برای توسعه موشکهای بالستیک که قادر به حمل سلاح هستهای هستند، انجام ندهد. قطعنامه همچنین ایران را از خرید، فروش یا انتقال هواپیماهای بدون سرنشین و اجزای آنها که قادر به پرواز بیش از 300 کیلومتر هستند، بدون مجوز قبلی از شورای امنیت سازمان ملل، منع کرده است. آینده برجام پس از مذاکرات در عمان بین ایالات متحده و ایران که بر توافق ایران برای عدم غنیسازی اورانیوم بیش از 60 درصد در ازای آزاد کردن میلیاردها دلار وجوه مسدودشده توسط غرب و همچنین آزادی برخی از زندانیان آمریکایی که در تهران نگهداری میشوند، بستگی دارد. وزارت امور خارجه ایالات متحده گفته است که هیچ توافقی قریبالوقوع نیست، اما این مذاکرات به دلیل تعلیق رابرت مالی، فرستاده ویژه ایالات متحده به دلیل سوءاستفاده احتمالی از اطلاعات محرمانه، مختل شده است. توافق محدود برنامهریزیشده با مخالفت و محکومیت ایده توافق بیشتر با ایران، روبهرو است. مایک پمپئو، وزیر خارجه اسبق آمریکا، در اظهاراتی، دولت بایدن را به زامبیای تشبیه کرد که میخواهد به توافق دیگری با ایران دست یابد. وی با بیان این ادعا که «هرگونه معامله رسمی یا غیررسمی برای مردم ایران یک فاجعه خواهد بود»، افزود:«لغو تحریمها به نفع مردم ایران نیست، بلکه بهمعنای ساخت پهپادهای بیشتری برای روسیه است تا علیه مردم اوکراین از آنها استفاده شود.» جان بولتون، مشاور سابق امنیت ملی آمریکا در دوران ترامپ، نیز گفت: «توافق هستهای که زمانی انجام شد توافق بدی بود و هرگز بهتر نخواهد شد.» لیز تراس، نخستوزیر پیشین بریتانیا نیز گفت که این کاملاً حیاتی است که ایران به سلاح هستهای دست پیدا نکند. او تهران را به پشت پا زدن به تعهداتش متهم کرد و مدعی شد «آنها در عین اینکه در حال توسعه سلاحهای هستهای هستند به نوعی حل و فصل مشکلات علاقهمند هستند. ما نمیتوانیم به آنها اجازه دهیم که ما را به بازی بگیرند. ما باید سرسختتر باشیم.»