نگاه خارجی
آنچه در این ستون میخوانید، دیدگاههای رسانههای خارجی است که صرفا جهت اطلاعرسانی منتشر میشود و این دیدگاهها موضع روزنامه «هممیهن» نیست.
آنچه در این ستون میخوانید، دیدگاههای رسانههای خارجی است که صرفا جهت اطلاعرسانی منتشر میشود و این دیدگاهها موضع روزنامه «هممیهن» نیست.
سنجش نفوذ ایران در آمریکای لاتین
ایوان دوکه، رئیسجمهور سابق کلمبیا، در اواخر ماه مه در سفرش به اسرائیل، درباره برخورداری ایران از «محیط دوستانه فزاینده» در آمریکای لاتین هشدار داده و گفت که این نفوذ ایران در آمریکای لاتین بهمنزله تهدیدی برای امنیت و دموکراسی در نیمکره غربی است. نگرانیهای دوکه که بهعنوان رئیسجمهور کلمبیا بین سالهای 2018 تا 2022 از متحدان سرسخت ایالاتمتحده بود، بهطور گسترده در میان جناحهای جنگطلب هر دو حزب جمهوریخواه و دموکرات در ایالات متحده، بهویژه از سوی شخصیتهایی مانند سناتور تد کروز (از تگزاس) و سناتور رابرت منندز، رئیس کمیته روابط خارجی سنا، طرفدار دارد. با این حال، این نگرانیها بیش از حد است. ایران صرفاً به این دلیل توانسته است نفوذ خود را در آمریکای لاتین گسترش دهد که آمریکا در آمریکای لاتین سیاستهای نادرستی را پیش میبرد. دوک و حامیان آمریکاییاش عمق نفوذ ایران در نیمکره غربی را با گسترش دولتهای چپگرا در آمریکای لاتین مرتبط میدانند. در چند سال گذشته نامزدهای چپگرا در برزیل، کلمبیا، شیلی، پرو، بولیوی و هندوراس برنده انتخابات شدهاند. با این حال، با نگاهی دقیقتر، روابط ایران در آمریکایلاتین تا حد زیادی محدود به ونزوئلا، کوبا و نیکاراگوئه است. این یک پیشرفت جدید نیست. روابط ایران با ونزوئلا در دهه 2000 تحت ریاستجمهوری هوگو چاوز شتاب بیشتری گرفت. فراتر از کشورهایی نظیر ونزوئلا که تهران با آنها در مخالفت شدید با آمریکا و لزوم مبارزه با تحریمها همنظر است، نفوذ ایران در آمریکای لاتین نسبتاً در سطحی میانه است. درست است که ایران علاوه بر سه کشور مذکور، در رابطه با بولیوی نیز به پیشرفتهایی دست یافته است. روابط با برزیل در دوره نخست ریاستجمهوری لوئیز ایناسیو داسیلوا (2010-2003) نیز رو به افزایش بود. با این حال، بیش از وابستگی ایدئولوژیک، روابط با این غول آمریکای جنوبی از منطق تنوع دیپلماتیک پیروی میکند تا نزدیکی رابطه. از سوی دیگر، از نظر برزیل، ایران فرصتی بود تا برزیل بتواند از طریق آن بر خواسته خود مبنی بر ایفای نقش دیپلماتیک در یک عرصه بینالمللی فضایی باز کند. از این جهت بود که برزیل در کنار ترکیه در سال 2010 میانجیگیری نوعی توافق هستهای با ایران را برعهده گرفت. این میانجیگیری و نتیجه آن اگر در آن زمان توسط آمریکا و اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد پذیرفته میشد، برنامه هستهای ایران خیلی زودتر از برجام سال 2015 کنترل میشد. گرایش به سمت روابط چندقطبی و استقلال بیشتر از ایالاتمتحده ممکن است در سازمانهای بینالمللی مانند سازمان ملل به نفع ایران باشد، اما به سختی میتوان گفت که این رویه معنای تعمیق نفوذ ایران در برزیل است. برخلاف آنچه دوک اشاره میکند، شواهد کمی وجود دارد که حتی دولتهای آشکارای چپگرا در آمریکای لاتین طرفدار ایران باشند. دولت چپگرا در آرژانتین، حزبالله، متحد لبنانی ایران را از فهرست تروریستی آرژانتین حذف نکرد. تاکنون هیچ نشانهای وجود ندارد که گوستاوو پترو، رئیسجمهور چپگرای کلمبیا نیز نام حزبالله لبنان را از لیست تروریستی کلمبیا حذف کند. این اقدام در دوره قبل توسط ایوان دوکه انجام شده بود. واقعیت این است که ایران - برخلاف چین - منابع محدودی برای ارائه به همتایان بالقوه خود در آمریکای لاتین دارد. همانطور که اشاره شد، روابطی که این کشور توانست در آنجا ایجاد کند، بیشتر با تعداد محدودی از کشورها است و این روابط بهطور ناخواسته، به میزانی قابل توجه، توسط سیاستهای ایالات متحده تسهیل شده است. جای تعجب نیست که مادورو بهدنبال گسترش روابط با بازیکنانی باشد که برای شکستن انزوای بینالمللی او مفید هستند و ایران که بهطور مشابه با انزوا و تحریمها مبارزه میکند، ظاهراً فرصتی برای تعمیق روابط با ونزوئلا مشاهده کرد. سیاستهای ایالاتمتحده در قبال کوبا نمونه دیگری از دشمنی پایدار و بیهوده است. پس از سالها تحریمهای جدید دونالد ترامپ علیه کوبا، پرزیدنت بایدن میتوانست به سیاستهای تنشزدایی که توسط رئیس سابق خود باراک اوباما دنبال میشد، بازگردد. با این حال مشخص شده است که سیاست بایدن نسبت به کوبا بیشتر شبیه سیاست ترامپ است تا اوباما.