نگاه خارجی
آنچه در این ستون میخوانید، دیدگاههای رسانههای خارجی است که صرفا جهت اطلاعرسانی منتشر میشود و این دیدگاهها موضع روزنامه «هممیهن» نیست.
آنچه در این ستون میخوانید، دیدگاههای رسانههای خارجی است که صرفا جهت اطلاعرسانی منتشر میشود و این دیدگاهها موضع روزنامه «هممیهن» نیست.
منفعت ایران از کابینه جدید اردوغان
رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه برای سومین دوره ریاستجمهوری خود سوگند یاد کرد و کابینه جدید خود را در اوایل ماه ژوئن اعلام کرد. ترکیب کابینه جدید نشان میدهد که ترکیه به سمت یک رویکرد سیاست خارجی فعال امنیتیمحور در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا پیش میرود. انتصابهای قابلتوجه عبارتند از هاکان فیدان، رئیس سابق سازمان جاسوسی ترکیه که اکنون ردای وزیر امور خارجه این کشور را بر تن کرده و ابراهیم کالین، سخنگوی اردوغان در حال انتقال به سمت رئیس جدید سازمان اطلاعات منصوب شده است. مسیر سیاسی فیدان و کالین با اسلامگرایان ترک تلاقی میکند که حمایتی قوی از انقلاب اسلامی ایران صورت دادهاند. این انتصابات بهطور بالقوه جهتگیری آینده سیاست خارجی ترکیه را نشان میدهد. فیدان در طول مدت تصدی خود در سازمان اطلاعات ملی (MİT) از سال 2010، این سازمان را در چارچوب تحولات مهمی هدایت کرد. به کار گرفتن آخرین فناوریها و گسترش گسترده مؤسسه تحت رهبری وی نقش مهمی در تعاملات نظامی و دیپلماتیک ترکیه در مناطقی مانند قفقاز، اوکراین، سوریه و لیبی ایفا کرده است. همانطور که حزب عدالت و توسعه سیاست خارجی عملگرایانه خود را دنبال میکند،
نقش جدید فیدان ممکن است شامل تضمین پیروزیهای سیاسی یا نظامی علیه کشورهای همسایه باشد. این رویه میتواند توجه افکار عمومی را از مسائل داخلی ترکیه، بهویژه بحرانهای اقتصادی و نرخ بالای تورم منحرف کند. با این حال فیدان، بهرغم اینکه دیپلمات ارشد ترکیه است، همیشه یک چهره مرموز بوده و به ندرت با رسانهها تعامل داشته است. این ویژگی، در کنار ترفیع مقام سریع او از یک افسر ارتش ترکیه به ریاست یک نهاد امنیتی - مسیری که در بروکراسی ترکیه سابقه ندارد - بسیاری از سوالات را بیپاسخ گذاشته است. ارتباط نزدیک او با سیاستمدارانی مانند وزیر کشور پیشین بشیر آتالای و نخستوزیر سابق احمد داوود اوغلو، که گمان میرود نسبت به ایران همراهتر هستند، ابهام را بیشتر میکند. در همین حال، کالین، رئیس جدید سازمان جاسوسی ترکیه همواره بر اهمیت ایران بهعنوان همسایه ترکیه تاکید کرده است. سوابق تحصیلی و وابستگیهای کالین او را با شخصیتهایی مانند داوود اوغلو و دیگر سیاستمداران اسلامگرا هماهنگتر نشان میدهد. این روابط، در کنار کارنامه دوران تصدیاش بهعنوان هماهنگکننده عمومی SETA، که یک اندیشکده متعلق به حزب عدالت و توسعه است که توسط
داوود اوغلو تأسیسشده، نشاندهنده تداوم رویکرد سیاسی واحدی است.
در پسزمینه فرهنگ سیاسی ترکیه که تحت تسلط سنیها است، شخصیتهایی مانند داوود اوغلو، فیدان و کالین میزان قابلتوجهی همراهی نسبت به ایران شیعه نشان دادهاند. این امر با توجه به جنگ تاریخی قدرت بین گروههای ترک و ایرانی در منطقه، موضعی شگفتانگیز است. این نگرش شعار سیاست خارجی داوود اوغلو مبنی بر «حل مشکلات با همسایگان» را تقویت میکند. در زمان داوود اوغلو بر مبنای همین سیاست، بهبود روابط با ایران در اولویت ترکیه قرار داشت. نکته قابلتوجه این است که یک فایل ضبطشده در سال 2014 نشان میدهد که فیدان رویکردی بحثبرانگیز را در قبال سوریه پیشنهاد میکند. با این حال، به نظر میرسد که او در نقش فعلی خود تمایل بیشتری به برقراری صلح با دولت اسد دارد. بهرغم چرخش آشکار حزب عدالت و توسعه به سمت یک سیاست خارجی تهاجمیتر - که از طریق اشغال شهرهای شمال سوریه، افزایش حضور نظامی در شمال عراق و دخالت در درگیریها در قفقاز، اوکراین و لیبی قابل مشاهده است - مسیر سیاستخارجی که کالین و فیدان ممکن است ترکیه را در آن به پیش ببرند، همچنان نامشخص است. درحالیکه هنوز برای پیشبینی قطعی زود است، واکنش سریع و مشتاقانه حسین
امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه ایران به انتصاب فیدان بهعنوان وزیر امور خارجه، حاکی از یک چرخش بالقوه مطلوب در روابط ایران و ترکیه است.