نگاه کارشناس
روز دوشنبه اعلام شد که معصومه آباد عضو اسبق شورای شهر تهران از سوی رئیسجمهوری به عنوان سفیر جدید ایران در فنلاند معرفی شد. در رزومه معصومه آباد هیچ نشانی از تخ
روز دوشنبه اعلام شد که معصومه آباد عضو اسبق شورای شهر تهران از سوی رئیسجمهوری به عنوان سفیر جدید ایران در فنلاند معرفی شد. در رزومه معصومه آباد هیچ نشانی از تخصص در حوزه دیپلماس دیده نمیشود. نوشتار زیر به آسیبشناسی چنین انتصاباتی میپردازد.
حفظ شأن وزارت امورخارجه با انتخاب اصلح
حمیدرضا اکبرپور*
دکتری حقوق بینالملل عمومی
عرصه سیاست خارجی، محل عرضه گفتمان یک کشور با همه مختصات سیاسی، فرهنگی و اقتصادی آن است که در صورت ارائه مناسب، میتواند بستر مناسبات و مبادلات بسیاری را ایجاد کند. یکی از مؤلفههای تاثیرگذار در این حوزه، سفرای هر کشور هستند. این سفرا در واقع نمایندگان یک دولت-ملت در قلب دولت-ملت دیگری هستند که وظیفه آنان در وهله اول تثبیت و سپس ارتقای همکاریهای فیمابین دو کشور است. به همین جهت ضرورت دارد سفیر انتخابی ویژگیهایی داشته باشد که زمینه پیوند او را با کشور میزبان تسهیل و میل دولت و ملت میزبان را در جذب او ترغیب کند. بر همین اساس سفرا باید یکسری خصایص کلی داشته باشند از قبیل اینکه در حوزههای مرتبط مانند روابط بینالملل، حقوق بینالملل، اقتصاد بینالملل و... دارای تحصیلات باشند و یا حداقل بنا بر علایق در حوزههای مربوطه مطالعه عمیق داشته و صاحبنظر باشند. از سوی دیگر علاوه بر موارد ذکرشده، باید در باب ویژگیهای کشور میزبان اعم از تاریخ، زبان، فرهنگ و سیاست، مطالعات گسترده و درک عمیق داشته باشند.
ضرورت تجهیز هر سفیر به این موارد در جهت تسریع در توسعه نفوذ به ساختارهای دولت میزبان است. در واقع سفرا با برخورداری از ابزار مناسب سعی میکنند دولتها را با دیپلماسی اقناعی به سمت همکاریهای گسترده با دولت مطبوع خود متمایل کنند. از طرف دیگر نیز با رسوخ در میان مردم و نهادهای غیردولتی کشور میزبان، سعی میکنند با پیشبرد دیپلماسی عمومی، منویات دولت مطبوعشان را به پیش ببرند و همراهی جامعه میزبان را به صورت نسبی به دست بیاورند. حال با این شرحی که داده شد، مسئولیت سترگ سفرا در ایفای نقش پیوند میان دو کشور در زمینههای مختلف مبرهن است و میطلبد که در انتخاب سفرا به نحو احسن، دقت و بررسیهای لازم صورت بگیرد. متاسفانه در برخی مواردِ انتصاب سفیر در ایران، از این مسیر کارشناسی تخطی شده است و بعضاً سُفرایی منصوب شدهاند که بیش از اینکه محصول انتخاب کارشناسی باشند، ماحصل روابط و بدهبستانهای سیاسی در داخل هستند. این امر لطمات جبرانناپذیری بر روابط دوجانبه ایران با کشورهای هدف و در نهایت منافع ملی وارد میآورد. در عرف سیاسی، هر چه وزن و اعتبار یک سفیر در داخل کشورش بیشتر باشد، نشاندهنده آن است که بر اهمیت رابطه با
کشور میزبان تاکید شده است. این امر به این معنی است که انتخاب یک سفیر ناوارد یا نامرتبط، نهتنها نمیتواند به ارتقای روابط کمک کند، بلکه در تثبیت روابط نیز ناتوان خواهد بود چراکه دولت میزبان با توجه به شأن سفیر ناوارد، ممکن است اهمیت چندانی به روابط دوطرفه جاری ندهد.
در مجموع، دستگاه وزارت خارجه بهعنوان یکی از مهمترین نهادهایی که بیش از هر زمان دیگری منافع ملی با تصمیمات و انتخابهای آن پیوند خورده است، وظیفه دارد که روند کارشناسی را در انتصابات خود مدنظر قرار دهد. اگر این حوزه به محل معاملات سیاسی بدل شود، نتایج ناگواری خواهد داشت که ثمرهاش در بیاعتباری دستگاه وزارت امور خارجه باقی نخواهد ماند و بر اکثر حوزهها تاثیر منفی خواهد گذاشت.
* پژوهشگر مهمان پژوهشکده مطالعات استراتژیک خاورمیانه