نگاه خارجی
آنچه در این ستون میخوانید، دیدگاههای رسانههای خارجی است که صرفا جهت اطلاعرسانی منتشر میشود و این دیدگاهها موضع روزنامه «هممیهن» نیست.
آنچه در این ستون میخوانید، دیدگاههای رسانههای خارجی است که صرفا جهت اطلاعرسانی منتشر میشود و این دیدگاهها موضع روزنامه «هممیهن» نیست.
آغوش اعراب دست خالی ایران؟
حضور بشار اسد، رئیسجمهور سوریه در نشست سران اتحادیه عرب در ۱۹ مه، نتیجه تلاش یکماهه برای بازگشت او و کشورش به سیاست و اقتصاد خاورمیانه بود. اگرچه ایالات متحده به مخالفت با اسد ادامه داد و این روند را تشویق نکرد، اما آنچه انجام شد، تنها به دلیل کاهش نفوذ آمریکا (در مقایسه با چین و روسیه) در منطقه نبود. بلکه این نتیجه تغییر اولویتهای کشورهای منطقه است. اگرچه برخی از بازیگران منطقهای، مخصوصا قطر، مخالف بهبود رابطه با حکومت اسد هستند، برخی دیگر مانند عربستان سعودی و امارات متحده عربی، پس از سالها حمایت مالی از شبهنظامیان مخالف اسد، به سمت عملگرایی حرکت کردهاند. در واقع، سوریه صرفاً میدان نبرد نیابتی جنگ سرد قرن بیستویکمی ایالات متحده از یک طرف و روسیه و چین از سوی دیگر نیست، بلکه در مرکز مسائل مرتبط با ثبات و امنیت منطقهای، در طیفی از موضوعات مختلف، از تجارت مواد مخدر گرفته تا مدیریت روابط با ایران، قرار دارد.
اسد از زمانی که حکومتش در جریان بهار عربی، سرکوب اعتراضات داخلی را آغاز کرد، در سطح بینالمللی منزوی شده است. اما انزوای آن در سال ۲۰۱۹، زمانی که ایالات متحده تحریمهای سزار را وضع کرد، شدیدتر شد. قانون تحریمهای سزار، افراد و نهادهایی را که با حکومت سوریه مرادوات تجاری داشتند، از جمله تجارت در صنایع نفت و گاز طبیعی، هدف قرار داد. براساس گزارش نیویورکتایمز، اقتصاد سوریه در سال ۲۰۲۰ عمیقا در بحران بود و حدود ۸۰ درصد از مردم در فقر زندگی میکردند و ۴۰ درصد از شهروندان شغلی نداشتند. تحریمها، یک دهه جنگ و شورش تروریستی و بحران اقتصادی منطقهای، اقتصاد سوریه را نابود کرده بود. اقتصاد بحرانزده و منزوی، راه را برای تجارت غیرقانونی ماده مخدر کاپتاگون در سوریه باز کرد و همچنین موجب تقویت نفوذ ایران و روسیه در این کشور شد. مؤسسه نیولاین در سال گذشته، گزارشی درباره تلاشهای اردن برای عادیسازی روابط با سوریه منتشر کرد و به تشریح چالشهای این تلاشها، بهویژه در رابطه با تجارت کاپتاگون پرداخت. اگرچه تعیین جزئیات دقیق در مورد تولید و تجارت کاپتاگون دشوار است، اما این ماده احتمالاً میلیاردها دلار سود به همراه
دارد.
همچنین کشورهای ثروتمند حوزه خلیجفارس و کشورهای متکی به آنها ممکن است با اصلاح روابط با دمشق و همکاری با تهران، به دنبال کاستن از نفوذ ایران بر سوریه باشند، اما همانطور که آرون لوند، یکی از تحلیلگران اندیشکده «Century International»، در آژانس تحقیقات دفاعی سوئد گفت، این اولین بار نیست که آنها چنین تلاشهایی را انجام میدهند. لوند در مصاحبهای گفت: «قبل از جنگ، تلاشهای متعددی برای «چرخش» سوریه، دور شدن از ایران و ورود به حوزه تحت رهبری عربستان انجام شد، اما کشورهایی که این مانور را انجام میدهند، بارها و بارها ناکام ماندهاند و فکر میکنم احتمالاً این بار پیش از هرچیز فهمیدهاند که اسد در مورد مسائل اصلی مانند ایران تسلیم نمیشود. او به ایران نیاز دارد و قرار نیست از تهران فاصله بگیرد. همچنین متوجه شدهاند که او یک مذاکرهکننده قابل اعتماد نخواهد بود که هر آنچه را که وعده داده است، انجام دهد.» ایران و سوریه چندین دهه است که رابطه عجیبی را شکل دادهاند. اگرچه جمهوری اسلامی و حکومت اسماً سکولار اسد ممکن است در ظاهر اشتراکات کمی داشته باشند، اما آنها مدتهاست که ایدئولوژیهای مشابهی در مورد اسرائیل و
ایالات متحده و نفوذشان در منطقه دارند. ایران در سال ۱۹۸۲ به سوریه علیه اسرائیل، کمک نظامی کرد و وابستگی متقابل دیرینه بین دو کشور آغاز شد. ایران برای مقابله با اسرائیل و درطول جنگ داخلی برای مبارزه با گروههای مخالف اسد، به حکومت سوریه تسلیحات، آموزش و سایر کمکهای نظامی ارائه کرد. همچنین سوریه یک مسیر ترانزیتی کلیدی برای انتقال تسلیحات و تدارکات از ایران به حزبالله لبنان است. در سال ۲۰۰۶، ایران و سوریه یک پیمان دفاعی متقابل امضا کردند که در آن زمان چیزی بیش از نمایش به نظر میرسید. با این حال، در طول جنگ داخلی سوریه، کمکهای ایران و روسیه بهطور مؤثری برای حکومت اسد مفید بوده است.