نگاه خارجی
آنچه در این ستون میخوانید، دیدگاههای رسانههای خارجی است که صرفا جهت اطلاعرسانی منتشر میشود و این دیدگاهها موضع روزنامه «هممیهن» نیست.
آنچه در این ستون میخوانید، دیدگاههای رسانههای خارجی است که صرفا جهت اطلاعرسانی منتشر میشود و این دیدگاهها موضع روزنامه «هممیهن» نیست.
اولویت آمریکا انتخابات است نه برجام
آمریکا و اروپا بحثها را در مورد چگونگی تعامل با ایران بر سر فعالیتهای هستهایاش از سر گرفتهاند، زیرا نگرانیها مبنی بر اینکه سرعت برنامه هستهای ایران باعث ایجاد یک جنگ منطقهای میشود، افزایش یافته است. این اقدام نشاندهنده تغییر تفکر غربی و نگرانیها در مورد تشدید بحران است. زیرا تهران اورانیوم را به حدی غنیسازی کرده که مقامات آمریکایی در ماههای اخیر هشدار دادهاند که میتواند در کمتر از دو هفته مواد کافی برای یک سلاح هستهای تولید کند. یک دیپلمات غربی گفت: «کاملاً مشخص شده که ما به یک برنامه فعال دیپلماتیک برای مقابله با برنامه هستهای ایران نیاز داریم، تا اجازه ندهیم برنامه هستهای ایران منحرف شود. چیزی که من را نگران میکند این است که پروسه تصمیمگیری ایران کاملاً نامنظم است و ممکن است راه به سمت جنگ با اسرائیل باز شود». ایالات متحده، فرانسه، آلمان و بریتانیا تلاشهای دیپلماتیک برای حل بحران را در ماه سپتامبر پس از اینکه تهران با رد پیشنویس پیشنهادی برای احیای توافق هستهای 2015 مخالفت کرد، متوقف کردند. اعتراضات در ایران و همکاری دفاعی ایران با روسیه و بازداشت برخی شهروندان اروپایی در ایران نیز دلایل دیگر توقف مذاکرات با ایران بود. اما در ماههای اخیر تماسهایی با مقامات ایرانی وجود داشته است، از جمله دیداری در اسلو در ماه مارس بین مقامات E3 - فرانسه، آلمان و بریتانیا - و علی باقریکنی، مذاکرهکننده هستهای ایران. دیپلماتها و تحلیلگران میگویند که راب مالی، نماینده آمریکا در امور ایران، چندین بار با امیر سعید ایروانی، سفیر ایران در سازمان ملل که پیش از اعزام به نیویورک در ماه سپتامبر، یکی از مقامات ارشد شورای عالی امنیت ملی بود، دیدار کرده است. سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا گفت: «ما ابزارهایی برای برقراری ارتباط با ایران و رساندن پیامها به آنها در صورتی که به نفع آمریکا باشد، در اختیار داریم». سخنگو از بیان جزئیات پیامها یا نحوه تبادل آنها خودداری کرد. تصور میشود که این مذاکرات اولین تماس مستقیم بین مقامات آمریکایی و ایرانی از زمانی است که دونالد ترامپ، رئیسجمهور سابق آمریکا، با خروج از توافق هستهای تهران با قدرتهای جهانی، بحران را در سال 2018 آغاز کرد. ترامپ صدها تحریم را علیه جمهوری اسلامی ایران اعمال کرد، و ایران نیز با افزایش شدید فعالیتهای هستهای خود پاسخ داد. یکی از مقامات نزدیک به دولت آمریکا گفت که گفتوگوها در درجه اول بر امکان تبادل زندانی با ایران متمرکز بود. تهران حداقل سه شهروند ایرانی-آمریکایی در اختیار دارد. تهران هفته گذشته با مبادله زندانیان با بلژیک موافقت کرد و دو اتریشی را که در ایران نگهداری میشدند بهطور جداگانه آزاد کرد. تبادل موفقیتآمیز زندانیان با ایالات متحده میتواند محیط مذاکرات هستهای را بهبود بخشد. جو بایدن، رئیسجمهور آمریکا متعهد شده در صورت پایبندی تهران به برجام، به برجام بازگردد و تحریمها را کاهش دهد. اما اخیراً مقامات آمریکایی گفتهاند که این توافق «در دستور کار نیست» و این موضع نشان میدهد که هرگونه توافق، محدودتر خواهد بود. دیپلماتها و تحلیلگران میگویند گزینههای بالقوه شامل نوعی توافق موقت یا اقدام تنشزدایی از سوی هر دو طرف است که براساس آن ایران سطح غنیسازی خود را در ازای برخی لغو تحریمها، کاهش میدهد. یک دیپلمات دیگر که در جریان این گفتوگوها قرار گرفت، گفت: «مبادله زندانیان راهگشای مذاکرات خواهد بود. بعید است که توافق هستهای وجود داشته باشد، اما ممکن است نوعی توافق موقت یا توقف در برابر توقف وجود داشته باشد. یکی از مقامات آمریکایی گفت: واشنگتن «همیشه معتقد بوده دیپلماسی بهترین راه برای اطمینان از این است که ایران هرگز به سلاح هستهای دست پیدا نمیکند. اما ما چیزی برای اعلام نداریم و هیچ گزینهای را از روی میز حذف نکردهایم.». ایران در حال غنیسازی اورانیوم با خلوص 60 درصد بوده است و در ژانویه آژانس بینالمللی انرژی اتمی ذرات غنیشده تا حدود 84 درصد را در نیروگاه فردو کشف کرد که تقریباً نزدیک به درجه تسلیحاتی است. علی واعظ، کارشناس مسائل ایران در گروه بینالمللی بحران، میگوید، سه کشور اروپایی نگاهشان به واشنگتن است تا ببینند آیا دولت بایدن تصمیمی میگیرد یا خیر. اما آنها ناامید شدهاند زیرا ایالات متحده فقط میخواهد تا زمان انتخابات 2024 روی این موضوع سرپوش بگذارد. اولویت اصلی در آمریکا انتخاب مجدد بایدن به عنوان رئیسجمهور است.