نگاه خارجی
آنچه در این ستون میخوانید، دیدگاههای رسانههای خارجی است که صرفا جهت اطلاعرسانی منتشر میشود و این دیدگاهها موضع روزنامه «هممیهن» نیست.
آنچه در این ستون میخوانید، دیدگاههای رسانههای خارجی است که صرفا جهت اطلاعرسانی منتشر میشود و این دیدگاهها موضع روزنامه «هممیهن» نیست.
فشار برای مذاکره نکردن
حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه ایران روز سهشنبه در اردن با جوزپ بورل، دیپلمات ارشد اتحادیه اروپا، درباره آینده مذاکرات متوقفشده بر سر احیای توافق هستهای ایران، برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) گفتوگو کرد. خبرگزاری ایرنا وابسته به دولت روز سهشنبه گزارش داد که این نشست بیش از دوساعت در حاشیه دومین کنفرانس همکاری و مشارکت بغداد برگزار شد. رهبران منطقهای و بینالمللی در شهر ساحلی سوئیمه اردن گرد هم آمدند تا درباره عراق گفتوگو کنند. ایرنا به نقل از وزیر امور خارجه ایران نوشت که تهران آماده است تا احیای برجام را به پایان برساند. این گزارش موضع بورل را پوشش نداد، او بعداً در توئیتی نوشت که از مقامات ایرانی خواسته است به حمایت نظامی خود از جنگ روسیه در اوکراین و همچنین «سرکوب» مداوم معترضان در داخل پایان دهند. از آنجایی که به نظر میرسید دو طرف هیچ پیشرفتی نداشتهاند، بورل گفت که بر لزوم برقراری ارتباط برای احیای توافق هستهای آنهم در زمانی که «روابط ایران و اتحادیه اروپا وخیمتر شده است» تاکید کرده است.
این دو آخرین بار در ماه ژوئن دیدار کردند. در آن زمان بورل به تهران سفر کرد و با خوشبینی زیادی نسبت به نتیجه تلاشهای دیپلماتیکش تهران را ترک کرد. با این حال، مذاکرات همچنان در بنبست باقی ماند و ایالات متحده، تهران را متهم کرد که هر بار با خواستههای جدیدی که فراتر از برجام اولیه بود، به میز مذاکره بازمیگردد. ایران این اتهام را رد کرده و اعلام کرده که «عدم جدیت» آمریکا دلیل به سرانجام نرسیدن برجام بوده است.
چشمانداز احیای برجام از اواسط سپتامبر، یعنی زمانی که ایران در پی مرگ مهسا امینیِ 22سالهای که در بازداشت پلیس جانش را از دست داد، تحت تاثیر ناآرامیهای ضددولتی قرار گرفت، کمرنگ شد. در شرایطی که دولت ایران هیچ نشانهای از پاسخگویی در قبال واکنشهای خود نشان نمیدهد، مقامات آمریکایی و اروپایی برای ممانعت از آغاز مذاکرات با تهران تحت فشار بیوقفه قرار گرفتهاند و بنابراین اعلام کردهاند که تمرکز اصلی آنها حمایت از معترضان خواهد بود. این موضع از سوی دولت ایران بهعنوان مداخله در امور داخلی ایران تلقی میشود.
براساس آمار خبرگزاری فعالان حقوق بشر، با نزدیک شدن به صدمین روز ناآرامیها، تعداد زیادی در ایران جانشان را از دست دادهاند. سطح برخورد با معترضان در داخل، برخی مخالفان ایران در خارج را بر آن داشته که ایران را تهدیدی علیه امنیت جهانی توصیف کنند و این گفتمان را دنبال کنند که چنین دولتی اگر تسلیحات هستهای در اختیار داشته باشد، میتواند خطرناکتر باشد.
از سوی دیگر، برخی تندروهای ایران به فشار برای شتاب دادن فعالیتهای هستهای ایران ادامه میدهند. تیتر صفحه اول روزنامه وطنامروز روز سهشنبه این بود، «بمب بازدارنده اتمی». در گزارش ذیل این تیتر به اظهارات کمال خرازی، وزیر امور خارجه پیشین ایران، که در حال حاضر مشاور ارشد آیتالله علی خامنهای، رهبر ایران است، پرداخه شده است. این دیپلمات کهنهکار روز دوشنبه سخنان پیشین خود مبنی بر اینکه تهران دانش تولید بمبهای هستهای را در اختیار دارد تکرار کرد و گفت: «اما ما قصدی برای این کار نداریم». خرازی به فتوای آیتالله خامنهای در سال 2003 اشاره کرده که در آن توسعه و استفاده از سلاحهای کشتار جمعی را حرام اعلام کرده بود.
وطنامروز به نقل از «تحلیلگران خارجی» نوشت که ایران باید حداقل یک یا دو بمب تولید کند «تا تهدیدات ایالاتمتحده علیه دستاوردهای هستهای خود را برای همیشه خنثی کند.» وطنامروز خاطرنشان کرده که با بهدستآوردن بازدارندگی هستهای، ایالاتمتحده و اسرائیل هرگز «جرأتی» برای ضربه زدن به ایران نخواهند داشت. این روزنامه سخنان خرازی را تفسیر کرده و مینویسد: «این سخنان بهعنوان هشداری برای آمریکاییها بود که اگر بخواهند به ایجاد هیاهو علیه تهران ادامه دهند، بهجایی نخواهند رسید، زیرا تهران قبلاً به توانایی ساخت سلاح رسیده است. این نقطه بازدارندگی هستهای است که در آن ایران قادر به تولید سلاح هستهای است.