نگاه خارجی
روزنامه هممیهن ، منتشر کننده آخرین و بروزترین اخبار داخلی و خارجی.
آنچه در این ستون میخوانید، دیدگاههای رسانههای خارجی است که صرفا جهت اطلاعرسانی منتشر میشود و این دیدگاهها موضع روزنامه «هممیهن» نیست.
دو گروه، دو تفکر
شورای روابط خارجی اتحادیه راوپا نوشت:«برخی از رسانههای آمریکایی مدعی هستند که ایران شروع به ارسال پهپاد به روسیه برای استفاده در اوکراین کرده است و ماهواره ایرانی که روسیه اخیرا پرتاب کرده، در جمعآوری اطلاعات در اوکراین نقش دارد. دولت ایران تاکنون چنین گزارشهایی را رد کرده است. هیچ مدرکی مبنی بر اینکه ایران قصد دارد در جنگ روسیه علیه اوکراین دخالت کند، وجود ندارد. رهبری ایران در دو سخنرانیاش از ماه فوریه، ایران را با دقت از درگیری در اوکراین دور کرده است. آیتالله خامنهای بر بیطرفی ایران در جنگ اوکراین تاکید کرده و البته تصریح کرده است که حمله روسیه به اوکراین اقدامی پیشگیرانه بوده است. رسانههای تندرو ایران مانند کیهان و جوان پیام رهبری ایران را اینگونه تفسیر کردند که ایران باید از روسیه در اوکراین حمایت کند. اما ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، با تاکید بر اینکه موضع ایران در قبال اوکراین تغییری نکرده است، سخنان رهبر ایران را روشن کرد. در واقع، بسیاری از مقامات ایران عمیقاً به روسیه مشکوک هستند، احساسی که ریشه در تاریخچه روابط دو کشور دارد. در این پسزمینه، نخبگان سیاسی ایران در دیدگاههای خود نسبت به روسیه به دو گروه اصلی تقسیم میشوند. یک گروه طرفدار روابط قوی با روسیه به توجیه مصلحت و موازنه قوا در برابر حضور نظامی آمریکا در نزدیکی مرزهای ایران هستند.
تصمیم دولت ترامپ در سال 2018 برای خروج آمریکا از توافق هستهای و سیاست فشار حداکثری آن بر ایران، حمایت از طرفداران اتحاد با روسیه را افزایش داد. چهرههایی نظیر علیاکبر ولایتی، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، فرماندهان ارشد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، امامان جمعه به دنبال همکاری دوجانبه قویتر برای محافظت از ایران در برابر تحریمها و حملات نظامی غرب هستند. گروه دوم که به «پراگماتیستها» معروف هستند، شامل سیاستمداران میانهرو و محافظهکار هستند که روسیه را یک همسایه مهم میدانند اما تلاشها برای تقویت روابط استراتژیک با این کشور را رد میکنند. آنها معتقدند که باز نگه داشتن گزینههای خود با غرب و اجتناب از وابستگی بیش از حد به مسکو برای ایران ارزشمند است. اعضای این گروه عبارتند از محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه سابق، حسن روحانی رئیسجمهور سابق و علی شمخانی که در حال حاضر دبیر شورای عالی امنیت ملی است. هر سه خواستار تنشزدایی با غرب هستند. حسین علایی، فرمانده سابق سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، یکی دیگر از اعضای این گروه، بهشدت نگرش روسیه نسبت به ایران را نهتنها در جنگ سوریه، بلکه در بخش انرژی، آرای شورای امنیت سازمان ملل و معاملات تسلیحاتی به چالش کشیده است. در آوریل 2021، ظریف از مسکو به دلیل سنگاندازی در مذاکرات هستهای با تهران در سالهای 2014 و 2015، تلاش برای خرابکاری در روند امضای برجام و بهرهبرداری از نیروهای زمینی ایران در سوریه انتقاد کرد. در مارس 2022، زمانی که به نظر میرسید ایران و ایالات متحده در آستانه نهایی کردن طرحی برای بازگرداندن برجام هستند، کرملین با پیشنهاد اینکه تحریمهای غرب مرتبط با اوکراین علیه روسیه به چشمانداز دستیابی به این هدف آسیب میزند، این روند را مختل کرد. شمخانی تلویحاً با ابراز ناراحتی از مسکو گفت: تجربه 40ساله به مردم ما آموخته است که اتکا به قدرتهای غربی یا شرقی نه حقوق و نه امنیت ما را تضمین میکند. با توجه به بیاعتمادی آنها به روسیه و غرب، تصمیمگیرندگان ایرانی مدتهاست که کشورشان را به عنوان یک بازیگر استراتژیک تنها میبینند. آنها از یک استراتژی متوازن سیاست خارجی دفاع کردهاند که ارتباط با همه طرفها را حفظ میکند. برخی از رسانهها و چهرههای سیاسی میانهرو و حتی محافظهکار اکنون نارضایتی خود را از احتمال کنار گذاشتن تهران در بیطرفی خود در جنگ اوکراین ابراز کردهاند.»