نگاه خارجی
روزنامه هممیهن ، منتشر کننده آخرین و بروزترین اخبار داخلی و خارجی.
آنچه در این ستون میخوانید، دیدگاههای رسانههای خارجی است که صرفا جهت اطلاعرسانی منتشر میشود و این دیدگاهها موضع روزنامه «هممیهن» نیست.
کدام انقلاب؟
گری سیک
مشاور امنیت ملی
دولتهای فورد، ریگان و بوش
حداقل از سال 2009 جمعیت جوان و طبقه متوسط ایران بارها اعتراض خود را به شیوه حکمرانی که زندگی آنها را اداره میکند، نشان داده است. در هر مورد، با گسترش دامنه اعتراضات و تحریک بیشتر شعارها، ناظران در داخل و خارج از ایران از خود میپرسند که آیا انقلاب جدیدی در راه است؟ در هر مورد تا به امروز، قدرت نیروهای امنیتی قویتر و ماندگارتر از روحیه تظاهرکنندگان بوده است. چه بخواهیم چه نخواهیم، این استفاده از نیروی سازمانیافته احتمالاً بر مجموعه شورشهای کنونی غالب خواهد شد. اما با توجه به مخالفت غیرقابل انکار بخش بزرگ و فزایندهای از جمعیت ایران با شیوههای حکمرانی فعلی، خوب است که بپرسیم این نارضایتی در حال افزایش چه زمانی و چگونه ممکن است به تغییر سیاسی تبدیل
شود.
یکی از راههای اندیشیدن به این نتیجه نامعلوم این است که به آخرین باری که چنین جنبشی در ایران موفقیتآمیز بوده است، بهویژه خود انقلاب ایران در سال 1979، نگاه کنیم. انقلاب آیتالله خمینی دو ویژگی اساسی داشت: اول اینکه انقلاب آیتالله خمینی بهطور غیرقابل انکاری معتبر بود و از میان روحانیت سیاسی ایران در قم و نجف برخاسته بود و تحتتأثیر هیچ قدرت خارجی نبود. دوم، از بیش از یک دهه سازماندهی ساختاری که از مسجد به عنوان یک مرکز غیرمتمرکز برای جلسات، برنامهریزی، جمعآوری کمکهای مالی و بسیج استفاده میکرد، سود میبرد. البته رهبری بهویژه در مراحل پایانی انقلاب اهمیت
داشت.
بنابراین، اگر دو معیار بالا را در شرایط فعلی اعمال کنیم، چه اتفاقی میافتد؟ پاسخ کوتاه این است که همه چیز برای هر انقلابی احتمالی دشوارتر شده است. پیرمردهایی که انقلاب 1357 را به سرانجام رساندند درسهایشان را خوب یاد گرفتهاند. شاه، با همه شهرتاش، هرگز باور نمیکرد که روحانیون ایران قادر به ایجاد چالش بزرگی برای رژیم او باشند.
به گفته ریچارد هلمز که قبلاً به عنوان رئیس سیا و سفیر ایالات متحده در تهران خدمت کرده بود، اولین سوال شاه از او هنگامی که در اواخر سال 1979 به بیمارستان نیویورک آمد، این بود: چرا این کار را با من کردی؟ او همچنان معتقد بود که یا سیا یا شوروی این کار را انجام دادند. این یک مزیت بزرگ برای مردمی بود که در حال برنامهریزی برای انقلاب از مساجد پراکنده خود بودند.
امروز، انقلابیون سالخورده زمان و تلاش زیادی را صرف تماشای نشانههایی از مخالفت سیاسی و مداخله فعالانه برای خنثی کردن آن میکنند. بنابراین رشد یک جنبش سیاسی اصیل بسیار دشوارتر از دوران انقلاب 1979 است. نیازی به گفتن نیست که مسجد به عنوان خانهای برای چنین جنبشهای اولیه، دیگر در دسترس نیست.