نگاه خارجی
روزنامه هممیهن ، منتشر کننده آخرین و بروزترین اخبار داخلی و خارجی.
آنچه در این ستون میخوانید، دیدگاههای رسانههای خارجی است که صرفا جهت اطلاعرسانی منتشر میشود و این دیدگاهها موضع روزنامه «هممیهن» نیست.
حل اختلاف ایران و آژانس
Almanitor
ایران دوباره در حال گفتوگو با آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای حلوفصل اختلافات بر سر تحقیقات آژانس بینالمللی هستهای در مورد سوالات مربوط به مواد هستهای یافتشده در سه سایت در ایران است. این تصمیم، در صورت اجرا، میتواند بنبست مذاکرات متوقفشده برای بازگشت به برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) را بشکند. محمد اسلامی، معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان انرژی اتمی ایران در 29 سپتامبر گفت: «ایران همواره متعهد به رعایت مقررات پادمان است. ما همچنین به معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای متعهد هستیم. ما نظارت آژانس (IAEA) بر فعالیتهای خود را مطابق با مقررات آژانس تسهیل کردهایم و در آینده نیز آن را تسهیل خواهیم کرد.» اختلاف ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی بر سر الزامات پادمانی آن براساس معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) است، نه برجام. گزارش و قطعنامه آژانس بینالمللی انرژی اتمی در اوایل سال جاری، ایران را به دلیل عدم پایبندی به تحقیقات آژانس در مورد مواد هستهای یافتشده در سه سایت مورد انتقاد قرار داد و خاطرنشان کرد که پاسخهای ایران به سؤالات درباره این سایت «از لحاظ فنی معتبر» نیست. ایران این گزارش را سیاسی و مغرضانه تلقی و این ادعاها را رد کرد و حلوفصل این پرونده را شرط احیای برجام قرار داد و مذاکرات را به بنبست رساند.
از نظر ایالات متحده، اختلاف ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی هرگز به برجام مرتبط نبوده است. دولت بایدن و شرکای آن در E3 (بریتانیا، فرانسه و آلمان) از مداخله خودداری کردند و گفتند که این موضوع بر عهده آژانس و ایران است که باید کار کنند. حالا ایران سیگنال میدهد که ممکن است آماده باشد این موضوع را پشت سر بگذارد و اگر چنین باشد، مذاکرات برجام میتواند نبض داشته باشد.
حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه ایران، در 25سپتامبر به المانیتور گفت: «این اتهامات ظاهری بیاساس علیه ایران که در دستور کار آژانس [آژانس انرژی اتمی] قرار گرفته است، باید ابتدا حذف شود. در ابتدای کار، باید کارهای فنی انجام شود. به موازات آن، درست مانند سال 2015، باید یک اراده سیاسی برای بسته شدن پرونده این اتهامات وجود داشته باشد.» روز بعد، در 26 سپتامبر، رئیس انرژی هستهای ایران با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در وین دیدار کرد، جایی که هر دو در کنفرانس عمومی آژانس سخنرانی کردند. انبوهی از نشستها و پیامها در هفته گذشته در مجمع عمومی سازمان ملل ممکن است به رفع بنبست در مناقشه آژانس بینالمللی انرژی اتمی و به تبع آن، مذاکرات هستهای کمک کرده باشد.
بارزترین دیدارها در این زمینه شاید دیدارهای ابراهیم رئیسی رئیسجمهور ایران با امانوئل مکرون رئیسجمهور فرانسه و رئیس اتحادیه اروپا چارلز میشل باشد.
نکته اینجاست که نه ایالات متحده و نه سایر امضاکنندگان برجام حتی اصرار ندارند که ایران با آژانس برای بازگشت به برجام به توافق برسد: ایران فقط باید موضوع را به عنوان شرط توافق کنار بگذارد. مسیر حل اختلاف با آژانس و ادامه برجام مستلزم جداسازی دو پرونده است که با هم ترکیب شدهاند. چنین کاری سابقه دارد. آژانس بینالمللی انرژی اتمی در سال 2015 ارزیابی نهایی از فعالیتهای هستهای گذشته و حال ایران و قطعنامهای همزمان در مورد اجرای برجام صادر کرد تا به توافق هستهای ادامه یابد. بازگشت به مذاکرات برجام نیز ممکن است انگیزهای برای دولت باشد تا توجهات را از واکنشها به مرگ مهسا امینی در بازداشت پلیس به دلیل نقض حجاب منحرف کند. ایرانیها از دستاوردهای اقتصادی ناشی از لغو تحریمها و آزادسازی داراییها سود خواهند برد.