انقلابیبودن به نفی خود است نه نفی غیر
اظهارات سیدحسن خمینی در سالگرد محمود دعایی و دیدار با ستاد بزرگداشت امام
اظهارات سیدحسن خمینی در سالگرد محمود دعایی و دیدار با ستاد بزرگداشت امام
سیدحسن خمینی در آئین سالگرد درگذشت سیدمحمود دعایی با گرامیداشت یاد آن مرحوم گفت: «من سخنانم را با خاطرهای از ایشان آغاز میکنم. ایشان در دورهای رادیوی تکنفره صدای روحانیت ایران را تولید میکردند و در بغداد صدای مبارزین ایران بودند. پس از مدتی آنگونه که خودشان نقل کردند به امام شکایت میشود که موارد نادرستی در این برنامه وجود دارد. ایشان میگویند امام من را خواستند و من خدمت ایشان رفتم و داستان را توضیح دادم و متنی که در این برنامه خوانده بودم را به ایشان تقدیم کردم. امام گفتند میخوانم و پس از مدتی به شما پاسخ میدهم. پس از چند روز امام من را صدا زدند و گفتند که من دو نکته را به شما گوشزد میکنم؛ یکی اینکه «دروغ نگویید» و دوم اینکه «دشنام ندهید.»
مرحوم دعایی تعریف میکردند که «من متحیر شدم و گفتم که من کجای این مطلب دروغ گفتم و دشنام دادم؟ امام گفتند شما گفتید رهبر انقلاب یک متر هم زمین ندارد. این در حالی است که من در خمین زمین دارم و از پدرم به من ارث رسیده است. چرا دروغ بگوییم؟ دوم هم اینکه چرا در رابطه با برخی از وابستگان رژیم سابق از الفاظ و ادبیات ناشایست استفاده میکنید؟» ایشان در ادامه توضیح میدادند که در آن زمان استفاده از برخی الفاظ و صفتها برای خانواده سلطنتی بسیار مرسوم بود. این بزرگوار تا انتها به این اصول «دروغ نگویید» و «دشنام ندهید» پایبند ماند. آقای دعایی در روزنامه اطلاعات نماد دروغ نگفتن شد؛ نماد صادق بودن ماند و هرگز از ادبیات کوچه و بازاری استفاده نکرد؛ هرگز بد نگفت و هرگز بد نخواست.
با مرحوم دعایی هر هفته جلسه داشتیم. نمیشود صفای این مرد و عظمت روحی این مرحوم را درک کرد و نسبت به او محبت و تعظیم نداشت. او به همه ما یک چیز را خوب یاد داد و آن این است که میتوان انقلابی بود، اما پرخاشگر نبود. میتوان با رسانه به جنگ دشمنان رفت، اما دروغ نگفت، تهمتپراکنی و غیبت نکرد. آقای دعایی جنگ روانی را بستری برای ترویج دروغ قرار نمیداد. او صادقانه دوستانش را دوست داشت. آقای دعایی همیشه بود، اما نبود؛ اثر داشته، اما دیده نمیشد. خوبی او سیلان در وجودها داشت اما از خودش چیزی نمیگفت. آقای دعایی یک انقلابی به تمام معنا بود. چراکه انقلابی یعنی کسی که از خود بگذرد. انقلابی یعنی کسی که منیت نداشته باشد و خود را نبینید. یک روز حضرت امام گفته بودند:«اگر فکر میکنید کسی از شما بهتر است و بهتر میتواند اداره کند، حرام است که در جای خود بمانید.» فردا صبح مرحوم آقای غفوریفرد استعفای خود را به مهندس موسوی نخستوزیر وقت تقدیم کرده بود وگفته بود:«از من بهتر هست.» انقلابی یعنی فردی که از خود میگذرد. یعنی من مهم نیست. ایثار رکن انقلابی بودن است. انقلابی بودن به صدای بلند نیست، به اخم ابرو در هم کشیده نیست.
انقلابی بودن به پرخاشگری نیست. انقلابی بودن باور به این است که رکن جامعه مردم هستند و برای مردم باید عقلانیت به خرج داد. عقلانیت عملی به معنای آن است که ما همواره بدانیم کاری که میکنیم نتیجهاش بیش از هزینه آن است و راه دیگری برای رسیدن به این هدف وجود ندارد. عقلانیت عملی یعنی اینکه فایده کار ما بیش از هزینه آن باشد.
جمهوری اسلامی میراث بزرگی است که امثال آقای دعایی جان خود را در این راه گذاشتند و چه افرادی در این راه به شهادت رسیدند تا این میراث باشکوه به ثمر رسید. امروز بیش از هرچیز نیازمند عقلانیت هستیم. انقلابی بودن درست است، اما به طرد نیست، بلکه انقلابی بودن به نفی خود است نه نفی غیر. اگر توانستیم از خودمان عبور کنیم وارد دایره انقلابیها شدهایم. قرار نیست همه بروند که من باشم. قرار است من بروم که همه باشند. همه ما هستیم و نیستیم، اما اگر اینگونه بودیم جامعه پیش میرود.
آقای دعایی رفت خدمت امام دو نصیحت از امام شنید؛ اول اینکه دروغ نگو و نگفت. حب و بعض آقای دعایی هم براساس قضاوتش بود. کسی را که دوست داشت، دوست داشت. آقای خاتمی را تا آخر عمر دوست داشت. نسبت به امام عشق داشت. دومین نصیحت امام آن بود که دشنام نده، قلم به آبرو بردن نبر. آقای دعایی نماد یک انقلابی اصیل بود.
یکایک مردم در تعیین سرنوشت خود سهیم هستند
سیدحسن خمینی همچنین در دیدار با اعضای ستاد مرکزی بزرگداشت حضرت امام با اشاره به فرمایشات مقام معظم رهبری در سیوسومین سالگرد ارتحال امام خمینی(س) مبنی بر اینکه «امام روح و جان جمهوری اسلامی است» و همچنین جمله دیگر ایشان در خصوص اینکه «این انقلاب بینام خمینی در هیچ جای جهان شناختهشده نیست»، گفت: یکی از مقولههای پررنگ در ذهن و ضمیر همه ما بحث «انقلابی بودن» و «انقلابی ماندن» است. «انقلابی بودن» در سه حیطه و بستر مختلف قابل تفسیر است. اولین مورد در حیطه و بستر فردی است که ما یک فرد انقلابی باشیم. انقلابی بودن هرکدام از ما را به تنهایی فردی کند که بتوان به او گفت این آدم انقلابی است و سابقاً بعضاً از تعبیر «متعهد» برای او استفاده میکردند.
نتیجه انقلابی بودن در افق ملی یعنی «جمهوری اسلامی» و برآمدن نظامی که به فرموده رهبری معظم انقلاب امام جان او است. این جمهوری اسلامی همانی است که امام فرمودهاند «نه یک کلمه کم و نه یک کلمه بیش»؛ آن کلمه کم میتواند حذف جمهوریت و یا اسلامیت باشد و کلمه بیش هم ممکن است هر قید دیگری را وارد آن کنند. امام جان جمهوری اسلامی است که این جمهوری اسلامی اول «جمهوری» است تعبیری که خود حضرت امام داشتند این است که فرمودند: «مردم ایران که جان من فدای یکایک آنها باد». یعنی مالک این کشور مردم هستند و اگر هم کسی چیزی از خودش بروز میدهد متعلق به مردم است و نتیجه این روند باید به زندگی بهتر یکایک مردم روستایی و شهر و زن و مرد بیانجامد. آنها در تعیین سرنوشت خودشان دخیل هستند و نمیتوانیم بخشی را از تعیین سرنوشت خارج کنیم؛ همه باید در این جمهوری اسلامی حضور داشته باشند.
اگر انتخابات خدای ناکرده کمرنگ باشد کشور لطمات بسیار سنگینی میخورد. ما «جمهوری اسلامی» هستیم و امارت اسلامی، خلافت اسلامی و حتی حکومت اسلامی نیستیم. نتیجه انقلاب، جمهوری اسلامی است و اگر به این نتیجه توجه نکنید، از بستر واقعی انقلاب خارج شدهاید. همانطور که اگر کسی تصور کند با حذف دین، ارزشهای دین، اخلاق دینی و معیارهای دینی میتواند جمهوری اسلامی داشته باشد، غلط است، همان اندازه اگر کسی فکر کند میتواند بدون اقبال اکثریت و حضور جمهور جامعه اسم حکومت را «جمهوری» بگذارد، غلط است. البته امام در رابطه با اسلامی بودن هم قید بسیار مهمی داشتند؛ اسلام فقاهتی. اما فقهی که وامدار زمان و مکان است و در بستر زمان و مکان در او اجتهاد میشود؛ و فقه متصلب، خشک و درجازدن نیست و قابلیت اجتهاد پویا دارد.
انقلابی از دید ما کسی است که خداباور باشد و اگر در این بعد ضعف داشته باشد، انقلابی نیست. دومین مؤلفه مهم انقلابی بودن این است که غیر خدا را مؤثر ندانیم. انقلابی واقعی کسی است که بگوید خدا و بس؛ آن وقت از دل این نفی استبداد بیرون میآید. چون مستبد یعنی کسی که میخواهد خدایگان باشد. اگر ما بپذیریم هیچ کس جز خدا حق تعیین سرنوشت ما را ندارد تن به استبداد نمیدهیم. آمریکا و روسیه غلط میکند که سیاست ما را تعیین کند. آوردن رضاشاه و رفتنش با دستور سفارتهای خارجی بوده و روزی هم که شاه میخواهد برود باز هم به دستور آنها است. اما استقلال سیاسی امروز ایران در تاریخ حداقل 200 ساله ایران بینظیر است که اصلا خارجی به خودش اجازه نمیدهد که در سیاستهای ما دخالت کند؛ خود مسئولین ما تصمیم میگیرند و عمل میکنند.
انقلابی یعنی کسی که دنبال مقام، شغل و پست نمیدود و رقابت در به دست آوردن منافع ندارد.انقلابیگری منافات با عقلانیت ندارد. انقلابی بودن به فریاد بلندتر، مشت گرهتر و چشم خشمناکتر نیست. انقلابی بودن به معنای احساسات کور نیست.