جوابیه به گزارش «آب به چمشیر افتاد»
شرکت توسعه صنایع آب و نیروی ایران پیرو درج مطلبی تحت عنوان «آب به چمشیر افتاد» در تاریخ ۴ اسفندماه ۱۴۰۱ در روزنامه هممیهن جوابیهای ارسال کرده که متن آن به شرح
شرکت توسعه صنایع آب و نیروی ایران پیرو درج مطلبی تحت عنوان «آب به چمشیر افتاد» در تاریخ 4 اسفندماه 1401 در روزنامه هممیهن جوابیهای ارسال کرده که متن آن به شرح ذیل است:
«طرح سد و نیروگاه چمشیر با ظرفیت مخزن 3/2 میلیارد مترمکعب و توليد انرژي برقابي به میزان 482 گیگاوات ساعت در سال روی رودخانه زهره در استان کهگیلویه و بویراحمد و در نزدیکی شهر گچساران در حال ساخت است. در حال حاضر پیشرفت فیزیکی عملیات پروژه به حدود 95 درصد رسیده و کلیه الزامات آبگیری آن رعایت شده است. این الزامات توسط تیم کارشناسی شرکت مدیریت منابع آب ایران و سایر اعضای کمیته آبگیری، تایید شده و مجوز آبگیری آن نیز صادر شده است. با توجه به طرح ابهامات بدون روششناسی و غیرقطعی و نیز حساسیت نهادهای نظارتی، این آبگیری بصورت مرحلهای و کنترل شده انجام میشود تا در صورت بروز مشکل غیرقابل پیشبینی نسبت به تخلیه سد و برگرداندن رودخانه به شرایط اولیه خود، اقدام لازم صورت پذیرد.»
در مطلب منتشره از عبارت «وجود گنبد نمکی گچساران در کنار سازند گچی پشت سد» استفاده شده که به روشنی نشان میدهد که نگارنده آشنایی کافی با سازندهای زمینشناسی ندارد. در محدود سد چمشیر که در شرق «گسل قطر-کازرون» قرار دارد، هیچ گنبد نمکی دیده نشده و وجود ندارد. از طرفی گچساران نوعی سازند است که شامل گچ، انیدریت، آهک و بعضا نمک است. در محدوده سد چمشیر هیچ گونه برونزد نمکی وجود نداشته لذا نگرانی از انحلال نمک و تبدیل مخزن به شورابه اساساً بیمورد است. در خصوص انحلال گچ، تعداد قابل توجهی از مخازن سدهای کشور بر روی سازند گچساران با توالی لایههای گچ (سدهای کوثر، جره، مارون، سیمره و...) است. برای مثال سد کوثر آب شرب حدود 5/2 میلیون نفر را در سال تامین میکند.
در فرازهایی از این گزارش بیان شده که سد چمشیر برای تامین آب کشاورزی کهگیلویه و بویراحمد احداث شده، در صورتیکه بیش از 85 درصد آب تنظیمی توسط سد چمشیر برای بهبود وضعیت کشاورزی در اراضی زیدون و هندیجان استان خوزستان طراحی شده و نه استان کهگیلویه و بویراحمد. لذا سد چمشیر اساساً برای بهبود و ایجاد شرایط مناسب کشت در فصولی که آب کیفیت مناسبی ندارد، احداث شده و هدف این سد تعدیل کنندگی آب رودخانه زهره است. گفتنی است در رودخانه زهره، 75 درصد «آورد با کیفیت» در 4 ماه از سال از رودخانه عبور کرده و در 8 ماه از سال کیفیت رودخانه مطلوب است. در واقع مجموع این آب، کیفیت مطلوبی برای کشاورزی در کل سال را ایجاد میکند.
در خصوص پوشش گیاهی و حفظ تعادل اکولوژیکی، به علت گستره سازندهای گروه فارس (آسماری، گچساران، میشان و آغاجاری)، عمده گیاهان این منطقه شورپسند (گز، کنار و پده) بوده و به صورت بسیار محدود (حدود 50 هکتار در مخزن 5200 هکتاری سد- مرجع تصاویر ماهواره ای) است. لذا در این منطقه با پوشش گیاهی خاص و نادر یا با اکوسیستمی منحصر به فرد مواجه نیستیم. همچنین به علت وجود املاح در خاک سازندهای گروه فارس، چراگاههای قابل توجهی نیز وجود ندارد.
در سطور دیگری از این گزارش بیان شده با احداث این سد شرایط نامطلوب در پایین دست رخ خواهد داد و معیشت مردم به خطر خواهد افتاد. تاکید میشود که این موضوع صحت ندارد و ادعایی بیش نیست. علت این ادعا، باور به وجود لایههای نمک در سازند گچساران و شور شدن مخزن بعد از آبگیری است. این موضوع در مطالعات صورت گرفته و مطالعات میدانی و اکتشافات زیرسطحی دیده شده و هیچگونه ابهامی از این نظر در طرح وجود ندارد. لذا فرضیه ایجاد شرایط بد در پایین دست مردود است. در خصوص اتهام یکدندگی در ساخت و آبگیری، لازم به ذکر است که این سد 95 درصد پیشرفت داشته و بعد از 11 سال کار اجرائی سخت و حدود 30 سال کار مطالعاتی پیوسته، به مرحله آبگیری رسیده است. لذا توقف آبگیری صرفا با ارائه مستندات و مدارک متقن علمی مبنی بر اثبات اثرات سوء سد بر کیفیت جامعه پایین دست، امکانپذیر است. این درحالی است که اکثریت آنهایی که منتقد نامیده میشوند صرفا بر اساس حدسیات و شنیدهها قضاوت کرده و درصد قلیلی از آنها با مطالعه گزارشهای حجیم و مدون (حدود ده هزار صفحه گزارش) اظهارنظر میکند. آبگیری سد خلاف نوشتار نگارنده بر اساس یکدندگی و دهن کجی به دستگاههای نظارت
انجام نشده و اساساً بر مبنای وظیفه وزارت نیرو برای آبگیری و منتفع نمودن جوامع پایین دست از مواهب این سد انجام شده است. مطالعاتی با وسواس و «دقت بیش از حد متعارف برای پروژههای مشابه سدسازی» در طرح چمشیر انجام شده تا پیامدهای مثبت طرح به بیشترین مقدار ممکن برسد و پیامدهای منفی آن در حد قابل قبول (از منظر نظامنامه فنی و اجرایی کشور) باشد. مطالعات این سه دهه در مراحل متعددی مطابق با ساختار مصوب در کشور به رویت و تصویب همه دستگاههای نظارتی از جمله سازمان حفاظت محیط زیست، سازمان برنامه و بودجه، شورای اقتصاد، وزارت میراث فرهنگی و گردشگری، شرکت مدیریت منابع آب کشور، سازمان پدافند غیرعامل و... رسیده و در هر مرحله بر اساس نظرات این دستگاهها، ایرادات و نواقص آن برطرف شده است و چنانچه وزارت نیرو بدون توجیهی از آبگیری سد در مهلت مشخص خودداری کند، عملا ترک فعل انجام داده و در مراجع قضایی باید پاسخگو باشد و بدیهی است در آن هنگامه آنها که منتقد نامیده میشوند همچون موارد قبلی، به سرعت غایب خواهند شد.