پیشنهاد اصلاح قانون اساسی
بررسی نطق روز گذشته الیاس نادران در مجلس
بررسی نطق روز گذشته الیاس نادران در مجلس
پبشنهاد اصلاح قانون اساسی توسط الیاس نادران در مجلس بر مبنای تشریح مشکلات کنونی بهخصوص اینکه یکی از دلایل ناکارآمدی حوزههای اقتصادی و فرهنگی ریشه در انحراف فضای سیاسی کشور دارد، مسئلهای است که قابلتامل است؛ موضوعی که سیاستمداران دو جریان سیاسی اصلاحطلب و اصولگرا نسبت به آن موضعگیری کردند و تفسیر او را براساس نظرات شخصی خود و درگیریهای درونحزبی اصولگرایان مجلس عنوان کردند.
الیاس نادران در نطق میاندستور روز گذشته مجلس به تشریح چالشهای مهم کشور پرداخت. این نماینده مردم تهران در مجلس گفت: «دخالت سرویسهای بیگانه بر محیط سیاسی کشور و نقشآفرینی آنها در تصمیمات کلان نظام، تنظیم لیستها و مهندسی انتخابات و استفاده از چهرههای موجه سیاسی و ظرفیتهای اجتماعی و فرهنگی و کمرنگ کردن اثرات احزاب و تشکلهای سیاسی بیشترین سهم را در ترکیب غالب مجلس و حتی ریاستجمهوری داشت و این رویهها بهرغم دست به دست شدن هرگز متوقف نگردید و موجب ناکارآمدیهایی به این شرح در محیط سیاسی شد.»
او بعد از تشریح کلی وضعیت کنونی اظهارات خود را چنین جمعبندی کرد: «در نظامهای دوپایه که انتخابات ریاستجمهوری و مجلس مستقیما با رای مردم انجام میشود و در قانون اساسی آنها نظام سیاسی هم ریاستی است و هم پارلمانی، براساس تفاهم، احترام به رای مردم و حاکمیت رای موخر سامانیافته و اداره امور جریان مییابد. تجربه کشورمان در این چهلوچند سال و مسئولیتناپذیری نهادهای مجلسساز و دولتساز ایجاب میکند که اصلاحاتی در این حوزه صورت بگیرد.»
این نماینده مجلس همچنین از حاکمیت خواست تا تصمیم بگیرد که نظام پارلمانی حاکم باشد یا نظام ریاستی؟ براساس دیدگاه نادران، نظام دوپایه در کشور کارآمدی ندارد و باید انتخاب نمایندگان مردم در پارلمان از سطح شهرستان به سطح استان ارتقاء یابد تا سطح تصمیمگیری، ملی شود. نادران همچنین انتخابات در تهران را به یک قمار تشبیه کرد که «در آن یک لیست با چند درصد رای بیشتر برنده میشود و لیست رقیب با چند درصد رای کمتر کلا میبازد و این خود یکی از عوامل کاهش مشارکت عمومی است و در نتیجه گروههای اجتماعی زیادی بیبهره از داشتن نماینده در مجلس میشوند.»
بر این اساس، نظرات دو سیاستمدار از جریانهای سیاسی اصولگرا و اصلاحطلب را جویا شدیم.
درگیریهای داخلی جریان اصولگرایی مجلس
محمد عطریانفر، عضو حزب کارگزاران درباره اظهارات الیاس نادران، به هممیهن، گفت: «به نظرم آقای نادران در اظهارنظر خود تلاش کرده است که سخنی متفاوت از طیف همفکر خود در قبال حوادث اخیر کشور مطرح کند. نظر هرکس برای خودش محترم است اما اشاراتی که او در نطق خود داشته است بیشترین عمق پیشنهاد مطروحه توسط او است که اگر در انتخابات کشور نظام دوپایهای را بههم بزنیم مسائل و مشکلات کشور حل میشود. این نظر، چندان صائب نیست و بهرسمیت هم شناخته نمیشود، چراکه ابتدای انقلاب، نظام سیاسی ما نظام پارلمانی بود و منشأ قدرت، مجلس بود؛ بهنحویکه نخستوزیر و وزرا باید از پارلمان رای اعتماد میگرفتند و درواقع نخستوزیر همه اعتبار خود را از مجلس میگرفت. آن فرآیند در آن مقطع تاریخی کشور را به نقطه مطلوب نمیرساند و مشکلساز میشد.»
عطریانفر با اشاره به اینکه مسئولان ارشد نظام در آن مقطع با توجه به اصلاح قانون اساسی رویکرد پارلمانی نظام سیاسی ایران را به نیمهریاستی_ نیمهپارلمانی تبدیل کردند، ادامه داد: «این نظام در مقاطعی از تاریخ سیاسی ایران موفق عمل کرده است و بهنحوی نبوده که نتواند از مشکلات ایران عبور کند. حتی در مقاطعی که رئیسجمهور همفکر با اکثریت مجلس نبوده است. این اظهارات بر این پایه استوار است که هرکس بهعنوان رئیسجمهور به قدرت میرسد، پارلمان هم بتواند با او همفکر و همخط باشد.» او با بیان اینکه ما در یک مقطعی مشاهده کردیم که رئیسجمهور وقت محمد خاتمی با مجلس ششم همراه بود، تاکید کرد: «براساس داوری و قضاوتی که خاتمی اعلام کرد، ارتباطش با مجلس پنجم که اکثریت آن اصولگرایان معقول بودند، موفقتر از مجلس ششم بود. بنابراین نمیتوانیم با یکپارچهسازی میان رای کلی پارلمان و رای کلی ریاستجمهوری مشکلات کشور را حل کنیم.»
این فعال سیاسی با اشاره به اینکه عمدهترین مشکلات کشور ما ناشی از آن است که قانون آنطور که مورد انتظار است، اجرا نمیشود، گفت: «قانون اساسی هنوز ظرفیتهای کارآمد دارد و اگر در کشور مسئولان و مجریان بر پایه قاعده حق تصمیم و میزان اختیارات، پاسخگو باشد و رای نهایی و تکیهگاه اصلی همه سیاستمداران قانون اساسی باشد، بر بخش بزرگی از مشکلات و ناکارآمدیها فائق خواهیم شد. اما اینکه فرافکنی کنیم و برای حل مشکلی در کشور که ریشه آن در عملکرد مسئولان و فرار از قانون است، بخواهیم قاعده کلی را برهم بزنیم، دردی از دردها دوا نمیشود بهخصوص که ما این تجربه را در گذشته داشتهایم.»
او معتقد است: «در 10 سال اول بعد از انقلاب نظام تکپایهای داشتیم؛ بهطوریکه مجلس با تمام قدرت در امر اجرا مداخله داشت و مجریان امر، نخستوزیر و وزرا مشروعیت، اقتدار و توانمندیشان را از رای نمایندگان میگرفتند اما ما را به نقطه مطلوب نرساند. در دنیای پیرامون، کشورهای متنوعی داریم که با مدلهای مختلفی از سیاستورزی اداره میشوند. فکر میکنم پیش از آنکه ذهنمان را معطوف به این مسائل کنیم اگر بتوانیم مجریان را بهگونهای مورد حسابکشی قرار دهیم که احساس کنند در قبال اختیاری که دارند باید پاسخگو باشند و قانون، منشأ و ملاک باشد، بسیاری از مشکلات مرتفع و حل خواهد شد.»
او در پاسخ به این پرسش که چرا نادران چنین پیشنهادها و مواردی را در شرایط کنونی عنوان کرده است، اظهار کرد: «فکر میکنم براساس همین نظریهپردازی نادران، تمامی مجلس و دستگاه اجرایی ما یکپارچه بوده و مجلس و دولت حامی یکدیگر هستند. مشکلات کنونی که بر سر راه است این است که نهادهای مذکور یا از اختیارات کافی برخوردار نیستند یا کسانی که دارای قدرت هستند پاسخگو نیستند. فکر میکنم اگر بخواهم گمانهزنی واقعبینانه داشته باشم، باید بگویم رویکردی که از ناحیه نادران به گوش میرسد بیشتر بر تفاوتها و مخالفتها و نوعی از درگیریهای داخلی جریان اصولگرایی مجلس دلالت دارد. در واقع اختلافنظر دارند و در رابطه با پیشبرد اهداف خودشان مسابقه درونگروهی برقرار شده است که برخی موفق و برخی ناموفق هستند.»
یکدستی وجود ندارد
حمیدرضا ترقی، عضو حزب موتلفه در واکنش به نطق دیروز الیاس نادران به خبرنگار هممیهن گفت: «حرفهای ایشان را قبول ندارم. بهنظرم اینگونه اظهارنظرها ناشی از مسائل شخصی یا برخاسته از بیاعتنایی که به نادران شده، است و پایه خیرخواهی در این صحبتها مشاهده نمیشود.» او در پاسخ به این سوال که ناکارآمدی در مدیریت و جریان یکدست اصولگرا در بهوجود آمدن نارضایتیها تاثیر داشته است؟ تاکید کرد: «یکدستی وجود ندارد چون هر کسی کار خود را انجام میدهد. مجلس نظارت خود را دارد و از موضع نظارتی خود کوتاه نیامده، دولت هم طبق ضوابط و قوانین عمل کرده و قوهقضائیه هم با کسی رودربایستی نداشته و ندارد. بنابراین یکدستی وجود ندارد که براساس آن قوا چشم خود را ببندند و وظیفه خود را انجام ندهند یا موضوعی را لاپوشانی کنند. این یکدستی که برخی از جریانات سیاسی به آن اشاره میکنند، یک مغلطه سیاسی بیشتر نیست».
حمیدرضا ترقی با اشاره به جراحی اقتصادی و حذف ارز ترجیحی، تاکید کرد: «در این شرایط مطرح کردن مباحثی مانند ناکارآمدی دولت، بیشتر ناشی از غرضهای شخصی است، نه خیرخواهی برای جامعه.» این فعال سیاسی اصولگرا در پاسخ به این سوال که آیا احزاب ایران مسئولیتپذیر هستند و فعالیت آنها تاثیرگذار است؟ گفت: «اول باید مسئولیتی که قوانین و دولتها به احزاب دادهاند، مشخص شود تا معیاری برای مسئولیتپذیری آنها وجود داشته باشد. آیا مسئولیت مشارکت سیاسی مردم به احزاب داده شده است؟ آیا هزینه گرایش به تحزب در کشور ما کم است؟ مسئولیت گزینش افراد در نظام و افراد به احزاب داده شده؟ یا مدیریت اعتراضات و نقدهای مردم به احزاب سپرده شده؟ مسئولان و دولتها و... نقدهای احزاب را میشنوند؟ غیر از معرفی نامزد، امکان حضور دیگری در عرصه انتخابات به احزاب داده شده است؟ یا مسیر یک فرد و تربیت او بهعنوان رجال سیاسی برای ایفای نقش در نمایندگی مجلس و شوراهای شهر و ریاستجمهوری و... به احزاب سپرده شده؟ چه کاری به احزاب سپرده شده که انتظار مسئولیتپذیری از آنها داریم؟ با تغییر دولتها فعالیتهای اجتماعی و سیاسی اعضای احزاب چه هزینهای به آنها تحمیل میکند؟ وقتی بیشترین هزینه را به احزاب و عناصر حزبی تحمیل میکنیم چه انتظاری داریم؟ با این سیاست کشور توقع دارید که افراد وارد فعالیتهای حزبی شوند و احزاب مسئولیتپذیر باشند؟ طبیعی است که برای احزاب جایگاهی قائل نشدهایم که ایفای نقش کنند. هیچ حمایتی از احزاب نمیشود و مرتب تحقیر میشوند، ولی از آنها توقع وجود دارند.» حمیدرضا ترقی تاکید کرد: «با توجه به مشکلاتی که در حال حاضر کشور با آن دستوپنجه نرم میکند و توطئههایی که وجود دارد به فرمان رهبری همه باید «ید واحده» باشند تا با انسجام، مشکلات حل شود.»