اندیشکدهها
آیا یک «جنگ ابدی» دیگر در راه است؟
آیا یک «جنگ ابدی» دیگر در راه است؟
برانکو مارستیچ
روزنامهنگار
در اوکراین، یک جنگ ابدی در حال شکلگیری است. پیشتر نوشته بودم که با توجه به ناکامی حمله تابستانی اوکراین برای پسگرفتن قلمروهایی مهم از روسیه و با توجه به ادبیات حداکثرگرایانه دولت ایالات متحده و متحدان ناتو برای اقناع افکار عمومی درباره حمایت نظامی بیپایان، جنگ اوکراین در معرض این خطر است که دوباره طولانیتر شود، بسیار فراتر از تاریخی که سال گذشته به نظر میرسید دولت بایدن مشخص کرده است. حالا به شکل فزایندهای به نظر میرسد که چنین است. فایننشالتایمز گزارش داد که ایالات متحده برای جنگی فرسایشی آماده میشود. وال استریت ژورنال نوشت، استراتژیستهای نظامی و سیاستگذاران غرب از حالا در اندیشه حمله بهار آینده هستند. ژورنال هشدار داد بسیار محتمل است این جنگ چندین سال طول بکشد و اشاره کرد که هدف اوکراین برای پسگرفتن همه قلمروهای ازدسترفته، حالا چشمانداز دوردستی است. تام مالینووسکی، نماینده دموکرات سابق مجلس و از مقامات وزارت خارجه دولت اوباما در پولیتیکو نوشت برای پایان جنگ اوکراین به شکلی که مطابق منافع و ایدهآلهای آمریکا باشد، اوکراین باید در حالی که پیروز است دیده شود و حمله روسیه باید در تاریخ به عنوان شکستی قاطع ثبت شود. مالینووسکی، مشخصاً به حرف رئیسجمهور جو بایدن در فوریه امسال اشاره میکند که «اوکراین هرگز یک پیروزی برای روسیه نخواهد بود، هرگز.» یک مقام ارشد دولت، بدون ذکر نام به سیانان گفت کاخ سفید تعارفی نخواهد داشت بعد از سهماهه اول سال آینده هم دوباره در این باره سراغ کنگره برود. به عبارت دیگر، ایالات متحده و ناتو دوباره دارند خطوط هدف را جابهجا میکنند، در جنگی که تا همین حالا هم مدام اهدافش تغییر کردهاند. لااقل به نظر میرسد روسها هم چنین حسی دارند. دیمیتری مدودف، رئیسجمهور سابق و معاون رئیس شورای امنیت روسیه اخیراً گفته است: «اگر لازم است سالها یا حتی دههها طول بکشد، بگذار بکشد.» اما این سوال پیش میآید که اصلا زمانی خواهد رسید که زمان خوبی برای آرامکردن جنگ باشد؟ دولت و هواداران اوکراین میگویند، کمبود تسلیحات نظامی پیشرفته باعث ناکامی حمله اوکراین شد، اما کارشناسان با اشاره به حجم هنگفت سلاحهای سنگینی که غرب به اوکراین داده میگویند، هیچ سلاحی، جادو نخواهد کرد و مشکل کییف، عمیقتر است. اگر حمله بعدی هم ناکام باشد، آیا آتشبس هم دوباره عقب رانده خواهد شد؟ این وضعیت چند سال دیگر ادامه خواهد یافت؟ حتی اگر کییف حمله موفقی هم داشته باشد، معلوم نیست به پایان جنگ منجر شود. ممکن است مسکو تصمیم به ضدحملهای بگیرد که پیروزیهای اوکراینیها را بیاثر کند و شاید چرخه بیپایانی از پیشروی و پسروی شروع شود. شاید هم پاییز گذشته تکرار شود که پیروزیهای اوکراین باعث شد کییف و ناتو ایده گفتوگو را رد کنند و دنبال پیروزی کامل بروند. حتی الان هم برخی مقامات اوکراینی و غربی همینطور حداکثری نگاه میکنند. کنایهآمیز اینکه جنگی طولانی چیزی است که لااقل برخی از مقامات ناتو از اول امیدش را داشتند؛ اما جنگ طولانی برای اوکراین اتفاق خوبی نخواهد بود. برای بقیه دنیا هم. بحرانهای معیشتی ادامه خواهد یافت. اگر جنگ ادامه پیدا کند، در انتخابات ۲۰۲۴ هم مسئله خواهد بود. بایدن با وعده پایان جنگهای ابدی و پیگیری «دیپلماسی بیامان» دولت را گرفت. موضع رقیب احتمالیاش، دونالد ترامپ، طرفدار دیپلماسی در این باره بوده است. موضع مردم و نمایندگان جمهوریخواه هم روزبهروز نسبت به کمک نظامی بیشتر به اوکراین، منفیتر میشود. این خطر برای بایدن وجود دارد که به جای تصمیم خودش، لغو بودجه توسط کنگره، ایفای نقش آمریکا در جنگ را پایان دهد. ادامه پیشبینیناپذیری جنگ، در میانه کارزار انتخاباتی هم خطری برای دولت خواهد بود و به آن فشار خواهد آورد که نقشآفرینی واشنگتن را در جنگ بیشتر کند تا نگذارد تصویری از شکست، شانس انتخاب مجدد بایدن را تهدید کند. حتی برخی مقامات ایالات متحده هم بیسروصدا پذیرفتهاند، حرف ژنرال مارک میلی، رئیس ستاد مشترک ارتش درست بود وقتی اواخر سال پیش گفت کییف باید حداکثر استفاده را از فتوحاتش بکند و به دنبال صلح برود. آنها میگویند شاید پنجرهای برای صحبتهای زودهنگامتر را از دست دادهایم. البته شاید حالا هم زیاد دیر نباشد. اما اگر دولت همچنان اوضاع را کش بدهد، با این خطر مواجه است که نهتنها روسیه، بلکه ایالات متحده و اروپا را هم درگیر یک درگیری بیپایان دیگر کند، وضعیتی که تداوم کابوس مردم اوکراین را تضمین میکند و سایه فاجعه هستهای را بر سر بقیه دنیا نگاه میدارد.