اندیشکدهها
فروپاشی دستگاه رسانهای پریگوژین
فروپاشی دستگاه رسانهای پریگوژین
نیکولای چیکیشف
کارشناس رسانه و پروپاگاندا
یکی از پیامدهای شورش ناکام یوگنیپریگوژین، فروریختن افسانههای مربوط به امپراتوری رسانهایاش بود. دارایی اصلی این امپراتوری، شرکت رسانهای پاتریوت، بعد از این شورش اعلام تعطیلی کرد. احتمالش هست که دوباره از نو شروع کند اما بعید است. الان هر چیزی که به پریگوژین مربوط باشد، سمی است. رسانههای پاتریوت در طول مدت تقابل ارتش مزدوران واگنر با وزارت دفاع، نتوانستند از پس کار بر بیایند. پریگوژین خود کار رسانهایاش را انجام داد و کانال تلگرام شخصیاش را به منبع کلیدی اخبار درباره اتفاقات تبدیل کرد. سکوت امپراتوری رسانهای پریگوژین با توجه به اندازه بزرگش، غافلگیرکننده بود. پاتریوت شامل رسانههای آنلاین ملی مانند ریافن، پولیتیکا سیگودنیا (سیاست روز)، اکونومیکا سیگودنیا (اقتصاد روز) و نارودنیه نووستی (اخبار مردم) و نیز صدها سایت محلی و شبکهای از کانالها در تلگرام میشود. پریگوژین «کارخانه ترولهایش» را هم داشت، مجموعهای که در ۲۰۰۹ در سنپترزبورگ برپا شد و تا امروز به جایی رسیده که صدها کارمند دارد که هر روز دهها هزار نظر در شبکههای اجتماعی میفرستند. این کارخانه در سال ۲۰۱۶، وقتی مقامات آمریکا به دخالت در
انتخابات این کشور متهمش کردند، شهرت جهانی یافت؛ اما ترولهای پریگوژین زمان شورش به کمکش نیامدند.
مدتی است که مشخص شده امپراتوری پریگوژین آنقدر که ادعا میکرد قدرتمند نیست. در اتفاقات داخلی روسیه هم ناکامیهایی داشت، وقتی علیه الکساندر بگلوف، فرماندار سنپترزبورگ، فعالیت کرد؛ اما بگلوف که وفاداری شخصی به پوتین دارد، از این حملات رسانهای جان به در برد. ترور شخصیت رسانهای شاید در دهه ۱۹۹۰ کار میکرد اما الان در دهه ۲۰۲۰ هستیم. ناکامی رسانهای دیگر پریگوژین، شبکه اجتماعی «یاروس» بود که بنا بود جایگزین روسیه شبکههای اجتماعی فیلترشده غربی باشد، اما اقبالی از سمت روسها ندید و در ماه ژوئن، تعطیل شد. یاروس اوایل امسال ادعا کرده بود که ۱۱ میلیون کاربر دارد، اما اگر این واقعیت داشت، امکان نداشت تعطیل شود. همانند پاتریوت، واقعیت بسیار از ادعاهای این شرکت عقبتر بود. تحقیقات پیشین نشان داده بودند که پاتریوت فعالیت گستردهای در شبکههای تبادل ترافیک داشت و ماهی حدود ۹۰۰ هزار روبل (حدود ۹ هزار دلار) خرج خرید ترافیک کاربری و لایکهای شبکههای اجتماعی میکرد. با نگاهی به فعالیت کانالهای تلگرامی پریگوژین که در آنها دستکاری ترافیک بسیار سختتر است، مخاطبان واقعی پاتریوت احتمالا بیش از چند هزار تا نبودهاند.
کارکنان پاتریوت اذعان کردهاند که تنها برای یک خواننده کار میکردهاند: پریگوژین. ساختن یک امپراتوری رسانهای شخصی مثل این، درست طبق الگوی دهه ۱۹۹۰ بود، زمانی که الیگارشهای روس روزنامهها و شبکههای تلویزیونی را میخریدند تا منافع سیاسی و تجاریشان را پیش ببرند. علاوهبراین اما به نظر میآید پاتریوت و کارخانه ترول پریگوژین از دولت پول میگرفتهاند. تا وقتی کرملین پریگوژین را لازم داشت، کسی توجه نمیکرد که کسبوکارهایش ضرر میدهند؛ اما بلافاصله بعد از خیانت پریگوژین، مقامات بر بررسی کار و حساب او پرداختند. پوتین گفت دولت در یک سال قراردادهایی به ارزش کلی ۲۷۶ میلیارد روبل با واگنر و دیگر مجموعههای پریگوژین داشته است. شورش واگنر نشان داد که پاتریوت هیچ وقت جزئی از سیستم تبلیغاتی روسیه نشده بود و این مستقلبودن آسیبپذیرش کرد. وقتی ستاره اقبال پریگوژین روبهافول نهاد، این برای همه آشکار شد. هم امپراتوری رسانهای پریگوژین و هم واگنر پیمانکارانی در نظر گرفته شده بودند که برای دولت کار میکردند اما تحت مدیریت خارج از دولت میماندند. این ایده جواب نداد. معلوم شد دریافت میلیاردها روبل پول مالیاتدهندهها، نه
اثرگذاری را تضمین میکند نه وفاداری را. حالا چه بر سر پاتریوت خواهد آمد؟ نمیتواند مثل واگنر به بلاروس همسایه منتقل شود. واقعا هم شبکههای بزرگ تبلیغاتی روسیه نیازی به آن ندارند و به جای اینکه خود شرکت را تصاحب کنند، برایشان بسیار راحتتر خواهد بود که کارکنانی که از پاتریوت بیرون میآیند را استخدام کنند. سقوط پریگوژین یعنی پاتریوت از مهمترین خوانندهاش محروم شده است.