اندیشکدهها
انکار نژادپرستی سیستماتیک
انکار نژادپرستی سیستماتیک
کیت مگی
استاد برنامه عدالت اجتماعی دانشگاه نیوکاسل
صبح روز سهشنبه در حومه غرب پاریس، یک راننده 17ساله فرانسوی الجزایری به نام ناهل، به دلیل رعایت نکردن قوانین پس از دستور توقف پلیس، به ضرب گلوله یک افسر پلیس کشته شد. این حادثه باعث ناآرامیهایی در سراسر فرانسه شده است و حدود 40 هزار افسر پلیس در خیابانها مستقر شده و صدها نفر بازداشت شدهاند. این افسر بازداشت شده و به قتل عمد متهم شده است. به نظر میرسد که مرگ ناهل آنقدرها هم غیرقابل توضیح نیست. اما فرانسه که با مشکلات دیگری مواجه است که موجب میشود مرگ ناهل غیرقابل توجیه شود؛ نخست امتناع حکومت فرانسه از رویارویی با نژادپرستی ساختاری و ابهام قوانین فرانسه در مورد استفاده پلیس از سلاح گرم در هنگام توقفهای ترافیکی. اگر این فاجعه در بریتانیا یا آمریکا اتفاق میافتاد، رسانهها قومیت قربانی را در مرکز توجه قرار میدادند. اما از آنجایی که ناهل در فرانسه درگذشته است، یکی از عوامل اصلی ماجرا - رنگ پوست ناهل - در سیل اولیه گزارشها و تفسیرهای خبری داخلی تقریباً بهطور کامل نادیده گرفته شده است. فرانسه مدتهاست که ادعا میکند کوررنگ است. ماده 1 قانون اساسی فرانسه میگوید: «همه شهروندان بدون در نظر گرفتن اینکه از کجا آمدهاند، نژاد و مذهبشان چیست، در برابر قانون، برابر هستند؛ بهعبارت دیگر، تفاوتهای فردی یک موضوع کاملا خصوصی است. دولت مدعی است که فقط با شهروند طرف است و فرضش بر این است که همه آنها به ارزشهای جمهوری باور دارند. قانون سال 1978 از این هم فراتر میرود و جمعآوری یا پردازش دادههای شخصی که «منشأ نژادی یا قومیتی، عقاید سیاسی، فلسفی یا مذهبی» را آشکار میکند، ممنوع میکند. این بدان معناست که نژادپرستی سیستماتیک در جامعه فرانسه نامریی میشود. اما جمعیت قابلتوجهی از مهاجران فرانسه، عمدتاً از آفریقا، دریای کارائیب و آسیا و فرزندان آنها دههها است که شکایت دارند که در دورههایی از زندگیشان تحت تاثیر تبعیض قرار گرفتهاند. اما وقتی هیچ اطلاعاتی در مورد اینکه چه تعداد از رنگینپوستان فرانسه توسط سیستم آموزشی کنار گذاشته شدهاند، چه تعداد بیکار شدهاند، چه تعداد در فقر زندگی میکنند، چه تعداد از خدمات مسکن و مراقبتهای بهداشتی محروم هستند و چه تعداد قربانی نژادپرستی شدهاند، جمعآوری نمیشود، در نتیجه پلیس، بهراحتی میتواند وجود چنین تبعیضی را انکار کند. گزارش سال 2022 توسط کمیسیون ملی مشاوره حقوق بشر فرانسه تخمین زده که در سال، یک میلیون و دویست هزار نفر از مردم فرانسه احتمالا قربانی حداقل یک حمله نژادپرستانه، یهودیستیزانه یا بیگانههراسی در فرانسه بودهاند. فرانسه 68 میلیون نفر جمیعت دارد و وقتی چنین گزارشهایی منتشر میشود معمولا توجیهی که ارائه میشود این است که افراد متخلف معدود هستند و یک سیب خراب لزوماً همه سیبهای سبد را فاسد نمیکند. اینگونه است که اتهام نژادپرستی نهادی یا سیستماتیک انکار شده و مسئولیت بر دوش مردم میافتد و نه حکومت و چه کسی میتواند خلاف آن را ثابت کند؟ در واقع، فرانسه کوررنگ یک افسانه است. بسیاری از افراد مهاجر، اغلب سیاهپوست یا اهل آفریقای شمالی، در روستاها یا حومه شهرها و حاشیه شهرهای بزرگ فرانسه زندگی میکنند و سطوح بالای محرومیت اقتصادی و اجتماعی را تجربه کردهاند و خشمگین هستند. بیعدالتی و نابرابری نژادی پنهان در رفتار نژادپرستانه پلیس، بهویژه با مردان جوان رنگین پوست، این خشم را تشدید میکند. واکنش روزهای گذشته به مرگ ناهل، نشان میدهد که تنشهای نژادی در حومه شهرهای بزرگ چقدر جدی شده است. دولت فرانسه در اولین گام باید به سرعت برای روشن کردن شرایطی که طی آن افسران پلیس میتوانند بهطور قانونی از سلاح گرم استفاده کنند، اقدام کرده و آموزش مجریان قانون را در اولویت قرار دهد. تا زمانی که نژادپرستی سیستماتیک در پلیس فرانسه و بقیه جامعه قابل بررسی، سنجش و رسیدگی نباشد، نام محلههای فقیر و سیاهپوستنشین حومههای شهر همچنان بهعنوان کدی برای اعتراض مورد استفاده قرار خواهد گرفت. احتمالاً تنها برنده این وضعیت، جریان راست افراطی خواهد بود که از فرصت استفاده کرده و تفرقه نژادی و نفرت از مهاجران را بیش از گذشته برای دستیابی به منافع انتخاباتی خود، تبلیغ خواهد کرد. شعار جمهوری فرانسه «آزادی، برابری، برادری» الهامبخش کشورهای دموکراتیک در سراسر جهان است. تضعیف این ارزشها به دلیل ناتوانی در بررسی و رسیدگی به نژادپرستی سیستماتیک، نهتنها غمانگیز است، بلکه غیرقابل توجیه است.