تبعات روابط چین و هند برای اروپا
فردریک گریر تحلیلگر شورای روابط خارجی اروپا مانیشا رویتر کارشناس روابط هند و اروپا درگیری مرزی چین و هند رقابت فزاینده میان دو کشور و سهم دیگر قدرتهای ب
فردریک گریر
تحلیلگر شورای روابط خارجی اروپا
مانیشا رویتر
کارشناس روابط هند و اروپا
درگیری مرزی چین و هند رقابت فزاینده میان دو کشور و سهم دیگر قدرتهای بزرگ در آن را نشان میدهد.
در 27 آوریل، وزیر دفاع هند، رجنت سینگ با همتای چینیاش، لی شانگفو در حاشیه نشست وزرای دفاع سازمان همکاریهای شانگهای در دهلی دیدار کرد. این نشست تلاش دیگری برای پیدا کردن راهی برای خروج از درگیری سهساله میان هزاران سرباز در امتداد مرزهای مورد مناقشه بود که در می2020 آغاز شد؛ زمانی که نیروهای هند و چین در میانکوههای گلوان با یکدیگر درگیر شدند، 20 سرباز هندی و تعداد اعلامنشدهای از سربازان چین کشته شدند. از آن زمان، مقامات هر دو کشور 18 بار با یکدیگر مذاکره کردهاند تا بتوانند از درگیری سربازان در این منطقه جلوگیری کنند اما به هیچ موفقیتی دست پیدا نکردند. هند چین را مقصر میداند که یکجانبه تلاش میکند با اعزام سربازانش فراتر از «خط کنترل واقعی» مرز میان دو کشور را جابهجاکند. درحالیکه به نفع هر دو کشور است که این مناقشه را حلوفصل کنند اما به نظر میرسد پکن نمیخواهد در مذاکرات درباره خط کنترل واقعی یا LAC شرکت کند و به جای آن امیدوار است که هر دو طرف از این موضوع عبور کنند و اعتماد دوطرفه را تقویت کند.
بحث و جدلهای هند و چین بر سر مرز نشاندهنده رقابت میان دو کشور است که چارچوب امنیت و فضای استراتژیک جنوب آسیا را شکل میدهد. چین در حال کسب قدرت و نفوذ بیشتری در منطقه هند-پاسیفیک است؛ منطقهای که هند در آن یک قدرت برتر بهشمار میرود و از آن بهعنوان صحنه دیگری برای رقابت استراتژیک با ایالات متحده استفاده میکند. باتوجه به میزان تجارت اروپا با کشورهای این منطقه و پیچیدگی فعل و انفعالات روابط میان چین، ایالات متحده، هند، روسیه و اتحادیه اروپا، داینامیک این روابط نهفقط در منطقه بلکه برای تمام اروپا هم تبعات شدیدی در پی خواهد داشت.
پکن در دو دهه گذشته کنترل خود در تمام منطقه اقیانوس هند را تشدید کرده است. شبکهای از تأسیسات نظامی و تجاری، که به رشته مروارید شناخته میشود را بهوجود آورده و روابط اقتصادی با کشورهای منطقه را تقویت کرده است. سال 2022، تعهدات بدهی سریلانکا به چین به 7 میلیارد دلار رسید درحالیکه مالدیو 40درصد از تولید ناخالص داخلی خود را به چین بدهکار است.
اینگونه وابستگیهای اقتصادی نفوذ هند در همسایگان نزدیکش را از بین برده است. حالا دهلی روابط دیپلماتیک قویای را با دیگر کشورهای منطقه از طریق طرح «دیپلماسی جزیرهای» و ابتکاراتی مانند «امنیت و رشد برای کل منطقه» در همکاریهای دریایی ایجاد کرده است. سرمایهگذاری چین در منطقه حالا دهلینو را به رقابت اقتصادی گرفتار کرده که ممکن است درنهایت برای حفظ آن مشکلاتی داشته باشد.
به گزارش شورای روابط خارجی اروپا، دهلینو همچنان نقش حکمفرمایی را در جنوب آسیا بهویژه در اقیانوس هند اعمال میکند، اما همانطور که چین جایگاهش را در منطقه محکم میکند، رفتارش نسبت به هند جسورانهتر شده است. هند برای جلوگیری از هژمونی چینی در آسیا مصمم بوده و بارها تکرار کرده که جهان چندقطبی با آسیایی چندقطبی و همکاری با کشورهای مختلف از جمله ایالات متحده و اتحادیه اروپا آغاز میشود. پکن از روابط نظامی درحالرشد هند با ایالات متحده نگران است و تمایل دارد که با لنز رقابتهای خود با آمریکا به اهداف هند نگاه کند. عدمتوانایی هند برای عقب راندن چین در مرز که منابع مالی، نظامی و اجرایی را مصرف میکند بیشتر از گذشته نفوذ دهلینو در کشورهای کوچکتر منطقهای یعنی بنگلادش، نپال، بوتان و حتی مالدیو را کاهش داده است. منابعی که میتوانند برای گسترش ردپای هند در منطقه بهکار گرفته شوند. این موضوع همچنین سوالاتی را درباره قدرت نسبی هند و توانایی این کشور برای حمایت از کشورهای کوچکتر همسایه در برابر فشارها و تهدیدهای چین بهوجود آورده است. این امر دهلینو را در منطقهای که پاکستان، رقیب اصلی هند را محسوب میشود، منزویتر میکند.
هند و چین هر دو اصرار دارند که میخواهند اعتماد ازبینرفته را بازسازی کنند اما نمیتوانند بر سر یک روند موافقت کنند. چون چین هماکنون دستبالا را دارد، میخواهد که اعتمادسازی یک مسئله صرفا دوجانبه باقی بماند و نمیخواهد سازمانهایی مانند G20 و سازمان همکاریهای شانگهای یا SCO و دیگر کشورهای بریکس که شامل برزیل، روسیه و آفریقای جنوبی است یا حتی نهادهای به رهبری «اتحادیه کشورهای جنوبشرقی آسیا» در روندی که تاکنون نرمالسازی فرضی بوده هیچ نقشی در آن بازی کنند. به همین ترتیب، چین آرزوهای چندجانبه هند را به چالش میکشد و عملا ظرفیت دهلینو را برای مدیریت جمعی پیامدهای ظهور چین برای خود و منطقه کاهش میدهد. جنگ در اوکراین این کار را حتی آسانتر میکند چون روسیه که طبق سنت در قراردادهای منطقهای چندجانبه در طرف هند قرار دارد، به نظر میرسد حواسش جای دیگری است و نسبت به نزدیکی جدید هرچند ناامن هند به چین عملکردی خنثی دارد.
در نتیجه تشدید تنشها و حملات از سال 2013 اتفاقی نیستند. تهدید پکن در مرز و تقویت نیروی دریایی در اقیانوس هند، هند را وارد یک مسابقه تسلیحاتی پرهزینه میکند و به این کشور نسبت به آنچه که پکن نزدیکی بیش از حد به آمریکا میداند، هشدار میدهد. در رقابت ادامهدار قدرتهای بزرگ میان چین و ایالات متحده، هر مسئلهای به یک بازی برد-باخت تبدیل میشود. این موضوع حل درگیری با چین و در عین حال مدیریت ظهور و جرأت درحالرشد چین در منطقه هند-پاسیفیک بهشیوهای مسالمتآمیز را برای هند سختتر میکند.
تقویت موقعیت هند در منطقه جنوب آسیا و اقیانوس هند با منافع اروپا در تجارت آزاد و انعطافپذیری زنجیره تامین و همچنین حفظ نظم جهانی چندقطبی همسو است. نظمی که در تصمیمگیری سیاسی کشورها توسط وابستگی اقتصادی به چین محدود نمیشود. در همین راستا، هند باید در استراتژی تنوعبخشی و ریسکزدایی اتحادیه اروپا نقش حیاتی را بازی کند.
منطقه هند-پاسیفیک 40درصد از واردات خارج از اتحادیه اروپا و 27درصد از کل صادرات آن را دربرمیگیرد. تجارتی که بیشتر از طریق دریا انجام میشود. به این ترتیب، اقیانوس هند دروازه اصلی اروپا به منطقه هند-پاسیفیک است. چین و هند ممکن است بهآرامی اما بهطور موئر به سمت فاز جدیدی از رقابت متخاصم حرکت کنند. درحالی که چشمانداز رویارویی آشکار تنها یک احتمال دور باقیمانده، قطبیشدن بیشتر روابط هند-چین در اقیانوس هند نهفقط برای هند بلکه برای اروپا نیز یک مشکل است.
اتحادیه اروپا هند را در استراتژی هند-پاسیفیک 2021 به عنوان شریکی دارای اولویت اعلام کرد اما روابطش با دهلینو مدتهاست که بهاندازهای که انتظار میرود نیست. ناامیدی فزاینده اروپا از چین در دو سال گذشته نیاز و زمینه را برای تقویت بیشتر روابط با هند نشان داده است. اتحادیه اروپا باید این کشور و اعمال استراتژی اتحادیه اروپا برای همکاری در منطقه هند-پاسیفیک، توافقنامه تجارت آزاد اتحادیه اروپا با هند، شورای تجارت و فناوری و مشارکت اتصال را در اولویت قرار دهد تا تعهد خود و حرکت مؤثر فراتر از همکاری نمادین با هند را نشان دهد.