اندیشکدهها
هشدار پریگوژین به پوتین
هشدار پریگوژین به پوتین
یوگنی پریگوژین، رئیس گروه واگنر، ضمن حمله به مقامات ارشد نظامی روسیه، هشدار داد، شهروندان روس بهطور فزایندهای از عدم پیشرفت در جنگ اوکراین ناامید شدهاند و ممکن است شورش کنند. آیا رژیم ولادیمیر پوتین واقعا در خطر است؟ تجاوز نظامی روسیه به اوکراین طبق نقشه پیش نرفت و اکنون یوگنی پریگوژین، رئیس شرکت نظامی خصوصی واگنر، حملات علنی خود به ارتش روسیه را شدت بخشیده است. درحالیکه کرملین مخالفان خود را شدیداً سرکوب میکند، این شخص چگونه در امان مانده است؟ ولادیمیر پوتین از فوریه 2022 که آنچه «عملیات نظامی ویژه» مینامد را آغاز کرده تاکنون، موارد متعددی را بهعنوان هدف خود از این اقدام، معرفی کرده است. او در ابتدا مدعی شد هدفش «نازیزدایی» و «غیرنظامیسازی» کل اوکراین از طریق سلطه کامل بر این کشور است، ولی پس از مدتی «آزادسازی» منطقه شرقی دونباس را هدف این حمله دانست. او همچنین از دفاع از «مرزهای تاریخی» روسیه صحبت کرده و اصرار دارد که غرب او را ناچار به حمله به اوکراین کرده است. این تغییر در اظهارات رئیسجمهور روسیه، نشاندهنده تحولات میدان نبرد و بهویژه، شکستهای مکرر، اشتباهات و محاسبات غلط نیروهای روسی است. بهعبارت سادهتر، پوتین در حال تلاش برای حفظ وجهه خود بهرغم این شکستهاست. اما پریگوژین که پوتین برای پیروزیهایش در میدان جنگ، روزبهروز به او وابستهتر میشود، حفظ وجهه را برای رئیسجمهور روسیه سختتر کرده است. پریگوژین در مصاحبهای مفصل با کنستانتین دولگوف، وبلاگنویس سیاسی طرفدار کرملین، که در 24 مه منتشر شد، «عملیات ویژه نظامی» را به باد انتقاد گرفت. او خاطرنشان کرد که روسیه بهجای اینکه اوکراین را «نازیزدایی» کند، به این کشور «شهرت جهانی» داده و بهجای «غیرنظامیسازی» اوکراین، آن را نظامیتر کرده است. رئیس گروه واگنر در این مصاحبه گفت: «اگر [اوکراینیها] قبلاً 500 تانک داشتند، اکنون 5000 تانک دارند. اگر در آن زمان 20هزار جنگجوی ماهر داشتند، اکنون به 400هزار نفر رسیده است.» پریگوژین تقصیر را مستقیماً به گردن نخبگان روسیه، بهویژه رهبران ارشد نظامی انداخت و آنها را به عدم تعهد به جنگ متهم کرد. او هشدار داد شهروندان روس که بهطور فزایندهای از عدم پیشرفت ناامید شدهاند، ممکن است شورش کنند. تنها راهحل از نظر او، افزودن بر شدت جنگ، اعلام حکومت نظامی و راهاندازی «موج جدید بسیج نیروها» است. رئیس واگنرها افزود: در غیر این صورت، «ما ممکن است روسیه را عصبانی کنیم.» پریگوژین درباره زیرسوال بردن تعهد نخبگان روسیه به جنگ، دچار اشتباه نشده است. در اوایل ژوئن، کنستانتین زاتولین، معاون دومای دولتی روسیه و عضو حزب «روسیه واحد» (حزب پوتین)، گفت: «بسیاری از اهداف عملیات، معنای خود را از دست دادهاند... هیچ نتیجهای حاصل نشده است». البته او اصرار داشت که روسیه باید نیروهایش را مجددا سازماندهی کرده و ادامه دهد، اما اظهارات او، سردرگمی نسبت به آنچه در کرملین میگذرد را نشان میدهد. تقریباً کل کابینه، از جمله سرگئی شویگو، وزیر دفاع روسیه که هدف اصلی انتقادات پریگوژین است، ترجیح میدهند از تشدید وضعیت جنگی جلوگیری کنند و ارتش ممکن است استراتژیهایی را برای این منظور طراحی کند. این یک تصمیم پراگماتیک(عملگرایانه) است. اکثر طبقه حاکم روسیه معتقدند که «پیروزی» روسیه در جنگ دشوار است. روسیه هر چه بیشتر بجنگد، بیشتر ممکن است به نوعی کرهشمالی تبدیل شود، کشوری که حاضر است همه چیز، اعم از استانداردهای زندگی، امنیت و حتی حاکمیتش را برای ارضای امیال موهوم رهبرش، قربانی کند. البته پریگوژین از چنین نتیجهای راضی است. رئیس گروه واگنرها از روسها میخواهد که به نام «کشور-تمدن منحصربهفرد» اسطورهای که روسیه و «جهان روسی» نماینده آن هستند، از آسایش مادی خود چشمپوشی کنند (البته اهمیتی ندارد که او خودش چه مبالغ هنگفتی از جنگ به دست میآورد). به نظر او، امتناع نخبگان روسی از پذیرش کامل جینگوئیسم (Jingoism)، غیرقابل دفاع است، بهویژه اکنون که در پی حملات متقابل اوکراین به خاک روسیه، تلفات شهروندان غیرنظامی روس افزایش یافته است. تنها رئیس واگنرها نیست که چنین عقیدهای دارد. تبلیغات بیامان ممکن است شهروندان عادی روس را متقاعد نکرده باشد که به جنگ بپیوندند، اما به خشم آنها دامن زده است. زمانی که در مسکو بودم، حداقل در محیطهای اجتماعی نسبتاً خصوصی، میتوانستم آزادانه نارضایتی خود را از کرملین ابراز کنم. اکنون، مانند دوران استالین، دشمنان همهجا هستند. دوستان و همسایهها درباره یکدیگر گزارش میدهند و کارگران کافهها از مشتریان خود جاسوسی میکنند.