اندیشکدهها
تأثیر آکاس بر هند و اقیانوسیه
تأثیر آکاس بر هند و اقیانوسیه
«آکاس» [AUKUS] که در سال ۲۰۲۱ برپا شد، بناست شراکتی راهبردی بین استرالیا، بریتانیا و ایالات متحده باشد، تا قدرت بازدارندگی و ظرفیتهای دفاعیشان را در هند و اقیانوسیه تقویت کنند. این شراکت سهجانبه که براساس همکاریهای امنیتی این کشورها در چندین دهه گذشته پیش میرود، دو ستون دارد؛ ستون اول مربوط به تهیه و توسعه زیردریاییهایی برای نیروی دریایی سلطنتی استرالیاست که سلاحهای متعارف و پیشران هستهای دارند. ستون دوم هم بهدنبال همکاری گستردهای در زمینه به اشتراکگذاری اطلاعات، فناوری و ظرفیتهای پیشرفته است. ستون اول آکاس روی این تمرکز میکند که استرالیا این زیردریاییها را داشته باشد. این یعنی استرالیا در کنار بریتانیا تنها کشورهایی خواهند بود که ایالات متحده فناوری پیشرانه هستهای را در اختیارشان قرار میدهد. این حرکت ظرفیتهای زیردریایی استرالیا را بهشدت تقویت خواهد کرد، چون این نوع زیردریاییها مزیتهای بسیاری دارند؛ از قبیل افزایش برد، دوام و توانایی حرکت مخفی. با تغییراتی که در ژئوپلیتیک و داینامیک دفاعی در هند و اقیانوسیه در حال وقوع است، اینها ویژگیهایی هستند که دیگر به ملزومات تبدیل شدهاند. در ۷
سال آینده، استرالیا تقویت زیرساخت و نیروی دریاییاش را در اولویت قرار خواهد داد تا ظرفیتهای مستقلی بسازد که با انرژی هستهای کار میکنند یا همان اساسان. اساسانها تسلیحات متعارف دارند، اما با قدرت هستهای کار میکنند، برخلاف اساسبیانها که کلاهک هستهای حمل میکنند.
هدف ستون دوم همکاری درباره ظرفیتهای پیشرفتهای است که شامل به اشتراکگذاری اطلاعات و فناوری به شکل گسترده میشوند. این کار برای عقبنیفتادن از رقابت فزاینده ژئوپلیتیک انجام میشود، بهخصوص با چین. هدف این کار پیشبرد توسعه و قابلیت همکاری در میان فناوریهای روز است، مانند سیستمهای رباتیک و شهپادها، فناوریهای کوانتوم، هوش مصنوعی یا ایآی، ظرفیتهای پیشرفته سایبری، فناوری هایپرسونیک و سیستمهای جنگی الکتریکی. این در سراسر فرایند تحقیق و توسعه گسترده خواهد بود، از طراحی تا استقرار. ستون دوم، بهرغم برخی چالشهای مقرراتی و اداری، تا همین جا هم پیشرفت قابلتوجهی داشته است؛ مثلاً نیروهای نظامی و غیرنظامی هر سه کشور در یک دوره آزمایشی برای وسایل نقلیه زمینی و هوایی شرکت کردند که شاهد اولین تعامل الگوهای ایآی بین کشورها و فعالیت تجهیزات دارای ایآی برای شناسایی و رصد اهداف بود. اخیراً هم دولت بایدن اعلام کرد بهدنبال اقدامات موقت در قوه مجریه و پیشنهاد تغییرات تقنینی است، تا تبادلات دفاعی بین شرکای آکاس را تسهیل و در نتیجه پیشرفت کار را تسریع کند.
آکاس مثال بارز دیگری از تقویت همکاری امنیتی ایالات متحده با متحدانش در هند و اقیانوسیه است؛ با هدف برقراری تعادل در مقابل افزایش قدرت و نفوذ چین در منطقه. این پیمان در ادامه تلاشهای مهم دیگر انجام میشود، شامل پیریزی برای رسیدن به «بازدارندگی یکپارچه» بین کشورهای «کواد» و آسهآن. واکنش دیگر شرکای غربی در هند و اقیانوسیه متفاوت اما اغلب مثبت بوده است. آنها از این اتحاد بهعنوان گامی به سمت حفاظت از ثبات منطقه استقبال کردهاند. قانونگذاران در نیوزیلند و کانادا حتی تا این حد پیش رفتهاند که نسبت به پیوستن به این پیمان یا ایجاد توافقات مشابه و موازی در راستای ستون دوم، ابراز علاقه کنند؛ اما دیگر دولتها درباره پتانسیل ایجاد یک رقابت تسلیحاتی یا اثرگذاری این توافق روی داینامیک منطقه به شکلی که ثبات را کاهش دهد، ابراز نگرانی کردهاند. چین آشکارا اعتراض کرده است و آکاس را «کپی ناتو در آسیا و اقیانوسیه» خوانده است که نفوذ منطقهایاش را تهدید میکند.
موفقیت ماندگار آکاس در بازدارندگی در مقابل تهدیدات منطقهای و تقویت ثبات منطقه، بر پایه غلبه دولتهای شرکتکننده بر موانع پیشرفت در بهاشتراکگذاری اطلاعات و فناوری است و برآوردهکردن معیارهای لازم برای هر دو ستون. رسیدن به این اهداف مرکزی، سالها طول خواهد کشید. ستون اول احتمالاً دههها زمان لازم خواهد داشت، حتی در شرایطی که همه دولتها با حداکثر سرعت کار را پیش ببرند؛ اما بههرحال، آکاس همچنان نویدهای نزدیکی برای کشورهای شرکتکننده دارد. نکته کلیدی این است که این پیمان، کاتالیزگری خواهد شد، برای نوآوری در فناوری و تقویت تحقیق و توسعه در جهت ظرفیتهای در حال ظهور و لازم برای حفظ فاصله رقابتی، تقویت ارتباطات دفاعی و تعمیق حضور این سه کشور در هند و اقیانوسیه.