اندیشکدهها
اتحادیه کمرمق
اتحادیه کمرمق
اتحادیه عرب هفت ماه قبل از سازمان ملل و چهار سال قبل از ناتو تأسیس شد. تفاوت اتحادیه عرب با سایر سازمانهای مدرن این است که با ذهنیت قدیمی به فعالیت خود ادامه میدهد و در برابر تغییرات مقاومت میکند. نشستهای اتحادیه عرب معمولاً با انتشار بیانیههایی در محکومیت یا حمایت از اقدامات مختلف پایان مییابد، اما محتوای بسیار کمی ارائه میدهد. آنها انجمنی برای بروز اختلافنظر، صحبت و اتهامزنی هستند و معمولاً با توصیههایی به پایان میرسند که هرگز اجرا نمیشوند. اتحادیه عرب با چهار مشکل ساختاری مواجه است: سقوط مصر به عنوان رهبر جهان عرب. تجزیه بسیاری از کشورهای عربی، که مانع از اقدام مشترک در بسیاری از جبههها شدهاند. درگیریها در یمن، سوریه، لیبی و جاهای دیگر که منافع مشترک را تحتالشعاع قرار داده است و افزایش نفوذ ایران در کشورهای عربی و ایجاد اتحادهای استراتژیک با برخی کشورهای عربی. در سال 1990، مبارک نقش تعیینکنندهای در خنثی کردن تلاشهای اتحادیه عرب برای حل بحرانی که پس از حمله عراق به کویت به وجود آمد، ایفا کرد. او قطعنامهای را پیشنهاد کرد که از اقدامات عربستان سعودی و سایر کشورهای حاشیه خلیجفارس برای حفاظت از سرزمینهایشان حمایت میکرد که شامل دعوت از نیروهای خارجی بهویژه آمریکایی به شبهجزیره عربستان میشد. 9 کشور عربی به این پیشنهاد رای منفی دادند یا ممتنع، اما اتحادیه عرب با این وجود، این پیشنهاد را با نقض قوانین خود که به اتفاق آرا در مورد امنیت جمعی نیاز دارد، تصویب کرد. اتحادیه عرب مواضع متناقضی را در مورد مسائل منطقهای مشابه اتخاذ کرده است و نشاندهنده تمایل برخی از اعضا برای تسلط بر این گروه است. در مورد لیبی، اتحادیه عرب زمانی که در سال 2011 از شورای امنیت سازمان ملل خواست تا یک منطقه پروازممنوع و مناطق امن برای محافظت از غیرنظامیان ایجاد کند، مداخله نظامی خارجی را تشویق کرد. همچنین دولت لیبی را غیرقانونی اعلام کرد و از شورای امنیت خواست که بهجای دولت لیبی با شورای ملی انتقالی ارتباط برقرار کند. در مورد سوریه، اتحادیه عرب در نوامبر 2011 تصمیم به تعلیق عضویت این کشور گرفت، اما همچنان دولت اسد را دولت قانونی سوریه میدانست. این سازمان از حضور ایران و نیروهای روسیه در سوریه انتقاد نکرد و توازن قوا را در برابر نیروهای شورشی برهم زد. اکثر کشورهای عربی ترجیح دادند که جنگ داخلی سوریه پایان یابد، زیرا از این میترسیدند که اگر بشار اسد ببازد ممکن است مردم خودشان نیز تشویق شوند درخواست اصلاحات سیاسی را مطرح کنند. این سازمان همچنین بهرغم اصرار دمشق مبنی بر نقض حاکمیت سوریه، به حضور پایگاههای آمریکایی در این کشور اعتراضی نکرد. زمانی که ترکیه در سال 2019 حمله نظامی خود را در شمال شرق سوریه آغاز کرد، اتحادیه عرب تلاش کرد جامعه بینالمللی را برای مخالفت با مداخله بسیج کند و آن را اقدامی خصمانه قلمداد کند و به این ترتیب به دولت سوریه این حق را داد که از خاک خود دفاع کند. اعراب از زمان تأسیس اتحادیه عرب به دلیل عدم موفقیت مداوم آن در انجام مسئولیتهای خود انتقاد کردهاند. این سازمان دیگر نقش سیاسی ندارد و به یک مجمع دیپلماتیک تبدیل شده که از اقدام در مورد موضوعات مهم اجتناب میکند. این اتحادیه نتوانسته به مهمترین تحولات منطقه از جمله تجزیه لیبی، بحران تونس و درگیری مزمن بین الجزایر و مراکش رسیدگی کند. یکسوم رهبران کشورهای عربی در نشست سال گذشته که در الجزیره با شعار «اتحاد مجدد اعراب» برگزار شد، شرکت نکردند. در سال 2019، حاکم قطر تنها رئیس دولتهای عربی بود که در نشست بیروت شرکت کرد. مراکش از میزبانی این اجلاس در سال 2016 امتناع کرد و آن را به دلیل ناامیدی از جلسات قبلی یک شکست قریبالوقوع تلقی کرد. در نهایت، چشمانداز ایجاد یک نظم موثر عربی در چارچوب اتحادیه عرب سالهاست که کمرنگ شده است.