قتل فراموششده
اهالی رسانه در ایالات متحده، به نادیدهگرفتن ترور همکارشان تصمیم گرفتهاند
اهالی رسانه در ایالات متحده، به نادیدهگرفتن ترور همکارشان تصمیم گرفتهاند
اندرو میتروویکا
ستوننویس الجزیره
دیوید ایگنیتیوس، ستوننویس واشنگتنپست، در بزرگداشت روز جهانی آزادی رسانه با آنتونی بلینکن، وزیر خارجه ایالات متحده، مصاحبهاش را شروع کرد. لحظاتی بعد، دو فرد مؤدب و مصمم با تیشرتهای صورتی به روی صحنه آمدند، با پلاکاردهایی کوچک در دستشان. این مرد و زن قصد داشتند به ایگنیتیوس و بلینکن و جمع بزرگ حضار، سرنوشت یک منتشرکننده محتوا و یک روزنامهنگار را یادآوری کنند. یکیشان در بازداشت و یکیشان به قتل رسیده. گمان میکنم این معترضین میدانستند که این ستوننویس و آن دیپلمات آنها را فراموش کردهاند. معترض زن گفت: «ببخشید، نمیتوانیم از این روز استفاده کنیم بدون اینکه درخواست آزادی جولیان آسانژ را بدهیم.» معترض دیگر درحالیکه او و همدستش را داشتند میبردند فریاد زد: «یک کلمه درباره شیرین ابوعاقله گفته نمیشود، کسی که نیروهای اشغالگر اسرائیلی در فلسطین کشتند.» حق با او بود.
وقتی مصاحبه ادامه پیدا کرد، ایگنیتیوس یک سؤال هم به زندانیبودن جولیان آسانژ در زندان فوقامنیتی بریتانیا یا ترور شیرین ابوعاقله، خبرنگار کهنهکار الجزیره توسط تکتیرانداز اسرائیلی در حنین در ۱۱ می ۲۰۲۲ اختصاص نداد. حتی اصلاً به آن اشارهای هم نکرد. این از غفلت نبود. انتخاب ایگنیتیوس متملق بود که میهمانش را ناراحت نکند و از او نپرسد چرا برای پاسخگوکردن تروریست اسرائیلی که دولتی که در خدمتش بود، بابت اعدام صحرایی روزنامهنگار فلسطینی-آمریکایی توسط اسرائیل، هیچ کاری نکرده است. جزئیات مهیب کشتن ابوعاقله را بهسختی میتوان فراموش کرد. او جلیقهای به تن داشت که «رسانه» با حروف بزرگ و برجسته و سفید روی آن نوشته شده بود. او پیشتر در همان ماه می در حنین با گروه تلویزیونی الجزیره بود تا یک حمله دیگر اسرائیلیها به اردوگاه تحت محاصره پناهجویان فلسطینی را پوشش دهد. ابوعاقله پناهجویان را میشناخت و آنها او را. وقتی در یک کوچه تنگ راه میرفت، چند شلیک شد. چند ثانیه بعد، ابوعاقله با صورت روی زمین افتاده بود درحالیکه همکار جوان آشفته است، سعی میکرد به او برسد. مجموعهای از تحقیقات کامل از سوی سازمانهای مختلف
آمریکایی و خارجی شامل واشنگتنپست، همه به نتیجه یکسانی رسیدند: ابوعاقله به احتمال قریب به یقین توسط یک سرباز اسرائیلی به قتل رسیده بود.
ظاهراً، ایگنیتیوس هیچکدام از اینها را به یاد نمیآورد. بهجای اینها، او از بلینکن پرسید که برای تضمین آزادی سه روزنامهنگار مرد سفیدپوست که مسکو و دمشق گرفته بودند، چه قدمهایی برداشته است؟ دو تا آمریکایی و یکی روسی با حق اقامت آمریکایی. بلینکن عملاً گفت همه کارهایی که در قدرت قابلتوجه او و دولت بایدن است، انجام میدهد که این سه مرد را به خانوادههای مضطربشان برگرداند. ایگنیتیوس بابت این تلاشها از وزیر خارجه تقدیر و تشکر کرد. بلینکن لبخند زد.
من فکر میکنم ایگنیتیوس به این خاطر قتل ابوعاقله یا گزارش مفصل روزنامهاش در این باره را به یاد نیاورد: بهرغم آمریکاییبودن، ابوعاقله مثل دو خبرنگاری که او وقت و انرژی صرف مطرحکردن رنجشان کرد، یک آمریکایی درستوحسابی نبود. ابوعاقله فلسطینی بود و در نهایت، برای بسیاری از اهالی رسانه و دیپلماسی آمریکا، فلسطینیها مهم نیستند، فراموششدنیاند. واضح است که ایگنیتیوس و بلینکن مایل نبودند از دولتی یاغی انتقاد یا آن را برنجانند، دولتی که آنها عمر حرفهایشان را صرف دفاع و حفاظت از آن کرده بودند، با اینکه این دولت مسئول حملهای با حمایت دولتی به یک خبرنگار تحسینشده آمریکایی شده بود. بنابراین، چنانکه پیشبینی میشود، ایگنیتیوس و بلینکن بیشتر گفتوگوی رفاقتیشان را صرف زدن روسیه و سوریه و حملات مجرمانهشان به روزنامهنگاری و روزنامهنگاران کردند. ذکر جرائم اسرائیل علیه روزنامهنگاران در این زمینه ممنوع بود و به گمانم برایشان ناخوشایند و زشت از کار در میآمد. نهتنها ابوعاقله، بلکه بمباران سال ۲۰۲۱ ساختمانی در غزه که روزنامهنگاران الجزیره و آسوشیتدپرس در آن مستقر بودند، هم فراموش شد.
متأسفانه به نظر میرسد، ایگنیتیوس و بلینکن در فراموش کردن این بیحرمتیها و پیامدهای عمیق و مرگبار انسانی اقدامات گستاخانه اسرائیل تنها نیستند. در آمادگی برای این نوشته، من ایمیلی به مدیران، رؤسا و نیز چندین استاد و روزنامهنگار نوشتم که از ۲۶ دانشکده برتر روزنامهنگاری در ایالات متحده بودند. از آنها پرسیدم دپارتمانهایشان چگونه قصد داشتند سالگرد کشتن ابوعاقله را برگزار یا به او ادای احترام کنند؟ بیش از دو هفته بعد، تنها سه مدیر به سوال من جواب دادند. سخت بتوان نتایج ملموسی گرفت، درباره اینکه چرا این همه روزنامهنگار که مدرس شدهاند، در پاسخ به سوالی کوتاه و ساده ناکام ماندهاند، سوالی درباره مرگ وحشتناک خبرنگاری که زندگی و کارش را صرف گفتن حقیقت درباره انسانیت فلسطینیها به دنیا کرد و درباره بیرحمی، خشونت و بیعدالتی که نسلهاست اشغالگرانشان علیه آنها روا میدارند. توضیح سخاوتمندانه ممکن است این باشد که مشغولتر از آن بودند که پاسخ دهند یا بروکراسی سنگین مانعشان شد. توضیح کمتر سخاوتمندانه این است که ابوعاقله، در طول زمان، به شکل مطلوبی از دید خارج شده بود، اگر اصلا کسی یادش بود. تاریخ و غریزه من به من
میگوید که توضیح دومی به حقیقت نزدیکتر است.
بههرحال، یک مدیر کالج که پاسخ داد، نوشت دانشکدهاش، «تصمیم گرفته مراسمی برگزار نکند، چون ترم تا ماه مه تمام خواهد شد.» با این حال، او به من اطمینان داد که «بعضی از ما که روزنامهنگاری بینالمللی درس میدهیم، به مرگ تراژیک او اشاره میکنیم و درباره حملات علیه رسانهها بحث میکنیم.» دیگری همین جمله شلوول را تحویل داد. «در این وهله، ما مراسمی در برنامه نداریم... از آنجا که الان زمان فارغالتحصیلی است و کلاسها برگزار نخواهند شد؛ اما میدانیم که این قطعا موضوع بحثی برای کلاسهای اخلاق و دیگر کلاسهای اختیاری ماست.» قتل بیرحمانه و عمدی یک روزنامهنگار آمریکایی به «اتفاقی تراژیک» و «موضوع بحث» فروکاسته شده است. خوب شد گفتند. تا جایی که من میدانم، تنها مرکز روزنامهنگاری جهانی سایمون و جون در دانشگاه کلمبیا برنامهای برگزار کرد: پخش فیلم مهم «کشتن شیرین ابوعاقله» در روز اول مه و به دنبالش «گفتوگویی» با روزنامهنگارانی که این مستند را ساختند.
از عظمت خان، روزنامهنگار مشهور نیویوریکتایمز و استاد دانشگاه پرسیدم چرا دانشگاه کلمبیا باور داشت لازم است ابوعاقله را در یاد داشت. اینطور نوشت: «میراث [شیرین] وسیع است: از زنان و دختران بیشماری در خاورمیانه که در طول سالیان مدید از او الهام گرفتند، تا آثار بیامان او که شاهد و راوی کسانی بودند که شنیده نمیشدند؛ اما کشتن ابوعاقله، سؤالاتی جدی هم درباره تهدید آزادی رسانهها پیش کشیده است و بهطور خاص درباره اینکه دولت ایالات متحده چگونه از روزنامهنگاران آمریکایی حفاظت میکند و وقتی کشته میشوند به دنبال مسئول میرود.» واقعا همین است.
مانند فراموشی خلاف وجدان دیوید ایگنیتیوس، شرمآور است و لکه ننگی است که دیگر کالجها و جمع کثیر روزنامهنگارانی که آنها را پر میکنند، همین کار را دنبال نکردهاند که یا لحظهای برای یادآوری و بهرسمیتشناختن شیرین ابوعاقله تأمل کنند یا درباره قتل یکی از خودشان، از بلینکن وزیر درخواست پاسخگویی داشته باشند.