پاسخ جهاد اسلامی به حملات اسرائیل
بررسی حملات متقابل به شهرکهای صهیونیستی در پی حمله اسرائیل
بررسی حملات متقابل به شهرکهای صهیونیستی در پی حمله اسرائیل
همانطور که پیشبینی میشد حملات دو روز اخیر اسرائیل به نوار غزه بیپاسخ نماند و روز گذشته نیروهای فلسطینی در اولین واکنش موشکی خود به این حملات، چندین فروند موشک به سمت شهرکهای صهیونیستنشین در سرزمینهای اشغالی شلیک کردند. شبکه تلویزیونی الجزیره قطر از شلیک دستکم شش فروند موشک مقاومت فلسطین به سمت شهرکهای صهیونیستنشین سدیروت و عسقلان خبر داد. این شبکه افزود: دومین موج حملات موشکی مقاومت فلسطین نیز مناطق صهیونیستنشین اشکلون و شعار هنیعف در داخل سرزمینهای اشغالی را هدف قرار داد. صدای آژیر خطر نیز در شهرکهای صهیونیستنشین سدیروت، إیبیم، نیر عام و مفلاسیم در سرزمینهای اشغالی بهصدا درآمده است. شبکه تلویزیونی صهیونیستی «آی۲۴نیوز» در گزارشی درباره وضعیت سرزمینهای اشغالی بعد از ترور سه نفر از رهبران جنبش جهاد اسلامی و خانوادههای آنها نوشت: ارتش (رژیم) اسرائیل و مقامات کابینه، هنوز در وضعیت هشدار و منتظر پاسخ فلسطینیها به این عملیات هستند.
این رسانه به نقل از برخی کارشناسان پیشبینی کرد که بین هزار تا ۱۵۰۰ راکت از سوی جنبش جهاد اسلامی به سرزمینهای اشغالی شلیک شود. روزنامه «جروزالم پست» نیز نوشت: (رژیم) اسرائیل منتظر ضدحمله راکتی گسترده از سوی غزه است. این رسانه درباره دلهره ناشی از نامعلوم بودن زمان و میزان گستردگی پاسخ مقاومت فلسطین نیز نوشت: معلوم نیست جهاد اسلامی کی پاسخ خواهد داد و آیا موشکهای آن، غیر از جنوب (سرزمینهای اشغالی)، باقی نقاط را هم هدف قرار خواهد داد؟
ارتش اسرائیل، نهتنها از صهیونیستهایی که در ۴۰کیلومتری غزه زندگی میکنند، خواسته است که به پناهگاهها بروند و در مدرسه حاضر نشوند، بلکه اعلام کرده است که پناهگاهها حتی در شمال سرزمینهای اشغالی تا شهر «اشدود»، باز هستند. رعب و وحشت در سرزمینهای اشغالی به حدی زیاد است که دیروز مسیر پروازهای فرودگاه «بنگورین» به مسیرهای جایگزین تغییر کرد و سواحل دو شهر «عسقلان» و «اشدود» در سرزمینهای اشغالی بسته شد. شهرداری تلآویو نیز اعلام کرد: تصمیم گرفته است تا ۲۴۰ پناهگاه عمومی در این شهر را برای شرایط اضطراری بازگشایی کند. بیش از ۲ هزار شهرکنشین صهیونیست از ترس حملات راکتی مقاومت، از مناطق مجاور باریکه غزه به سمت مناطق مرکزی و شمال اراضی اشغالی متواری شدند. کانال ۱۲ تلویزیون اسرائیل نیز دیروز درباره وحشت ناشی از موشکهای مقاومت، نوشت: «سکوت اتاق عملیات مشترک (مقاومت) در قبال حمله امروز به غزه، به مراتب ترسناکتر از هر حملهای است.» یوآف گالانت، وزیر جنگ اسرائیل به رؤسای شهرکهای صهیونیستی ابلاغ کرده که باید برای هر سناریویی از جمله جنگ طولانیمدت با غزه آماده باشند. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل نیز پس از
نشست امنیتی کابینه این رژیم گفت: ما در بحبوحه یک درگیری هستیم و برای همه سناریوها آماده هستیم. من به نیروهای خود دستور دادهام که برای هرگونه تشدید تنش از هر جبههای آماده شوند. روز گذشته نیز منابع خبری فلسطین از حملات توپخانهای جدید اسرائیل به مواضعی در جنوب نوار غزه خبر دادند. شبکه فلسطین الیوم در این باره اعلام کرد که اسرائیل حملات توپخانهای را به خانیونس و رفح انجام داد. طبق این گزارش، در این حملات مواضع جنبش جهاد اسلامی هدف قرار گرفته شده است. برخی منابع نیز از شهادت یک فلسطینی و مجروح شدن شماری دیگر در حمله به حومه خانیونس خبر دادهاند. همچنین منابع محلی گزارش دادند که نیروهای اشغالگر گروهی از کشاورزان را در شرق خانیونس هدف قرار دادند و این حمله منجر به شهادت یکی از این کشاورزان شد. همزمان با حملات توپخانهای به جنوب نوار غزه، منابع خبری اعلام کردند که جنگندههای ارتش اسرائیل لحظاتی قبل مناطقی در شرق «جبالیا» در شمال این باریکه را هدف قرار دادند. در همین راستا بیمارستان اروپایی غزه خبر شهادت یک فلسطینی در حومه خانیونس را تایید و اعلام کرد که این جوان فلسطینی «محمد ابو طعیمه» 25 ساله نام دارد که
در حمله توپخانهای صهیونیستها به شرق خانیونس به شهادت رسید.
در همین حال، ایتامار بن گویر، وزیر تندرو امنیت داخلی اسرائیل در سخنانی همزمان با آغاز موج جدید حملات به غزه گفت: زمان آغاز عملیاتهای ترور فرا رسیده است. ارتش اسرائیل نیز همزمان از صهیونیستهای ساکن مناطق اشغالی مجاور نوار غزه درخواست کرده است که برای در امان ماندن از حملات موشکی و راکتی احتمالی مقاومت فلسطین به پناهگاهها بروند. ارتش اسرائیل نیز مدعی شد که یک تیم وابسته به جهاد اسلامی را هدف قرار داده است و این تیم مهیای انجام حمله موشکی به اراضی اشغالی از نوار غزه میشد.
آویخای ادرعی، سخنگوی ارتش اسرائیل در سخنانی با بیان اینکه اسرائیل برای هر سناریویی در همه جبههها آماده است، گفت: عملیات «السهم والدرع» (تیر و سپر) پس از یک آمادهسازی طولانیمدت انجام شد. وی همچنین افزود: ارتش اسرائیل تحولات میدانی را دنبال میکند و برای همه احتمالات آماده است. ادرعی ادامه داد: عملیات کنونی طبق برنامهریزی و دادههای مهم اطلاعاتی در جریان است. وزیر انرژی اسرائیل نیز گفت که اگر حماس به رویارویی با ارتش اسرائیل بپیوندد، دولت تلآویو یحیی سنوار رهبر این جنبش در نوار غزه را ترور خواهد کرد. سازمان رادیو و تلویزیون اسرائیل عصر سهشنبه مصاحبهای با یسرائیل کاتس، وزیر انرژی و یکی از اعضای کابینه امنیتی اسرائیل انجام داد که او در این مصاحبه تأیید کرد که اگر حماس در رویارویی جاری با ارتش اسرائیل مداخله کند، تلآویو یحیی سنوار رهبر حماس در غزه و دیگر رهبران این جنبش را ترور خواهد کرد. اظهارات یسرائیل کاتس قبل از جلسه کابینه بیان شد و وی طی آن جلسه اشاره کرد که «عملیات نظامی در نوار غزه موفقیتآمیز، دقیق و استثنایی بود.»
نگاه اندیشکده
سه کارشناس شورای آتلانتیک پاسخ دادند:
تاثیر حملات اسرائیل بر معادلات منطقه
«عملیات سپر و تیر» به لحاظ اصول و قواعد، ریشه در نوع قدیمیتری از جنگ دارد، اما روشهای آن مدرن هستند. اوایل روز سهشنبه، چهل هواپیمای اسرائیلی به مواضع شمالی و جنوبی نواز غزه حمله کردند. در این حملات سه فرمانده ارشد گروه جهاد اسلامی فلسطین و ده تن دیگر از جمله چند کودک کشته شدند. اسرائیل در اواخر روز سهشنبه بار دیگر به نواز غزه حمله کرد. اسرائیل مدعی شده که این حمله برای متوقف کردن عملیاتی تلافیجویانه از سوی گروه جهاد اسلامی صورت گرفته است. سوال این است که آیا این درگیری تشدید خواهد شد؟ این درگیری برای ایران، عربستان سعودی و دیگر بازیگران منطقهای چه معنایی دارد؟ کارشناسان شورای آتلانتیک به این سه سوال پاسخ دادهاند.
انجام عملیات در میانه تنشسیاسی در اسرائیل
شالوم لیپنر/ پژوهشگر مهمان در شورای آتلانتیک
آغاز عملیات سپر و تیر در روز نهم ماه مه که طی آن سه فرمانده ارشد جهاد اسلامی فلسطین در حملات هوایی هدفمند نیروهای دفاعی اسرائیل کشته شدند، به تردیدها در مورد تصمیم تلآویو برای پاسخ به حملات موشکی از غزه پایان داد. اقدام تلافیجویانه و پاسخ جهاد اسلامی به این حمله اسرائیل، قطعی به نظر میرسد. با این حال، آنچه نامشخص است، مسیر آینده این رویارویی خاص است. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل - که به بیمیلی به ماجراجویی نظامی مشهور است - مطمئناً راضی خواهد شد که دور کنونی درگیری را مهار کند و رهبری جهاد اسلامی را به حال خود رها کند و بار دیگر به همان وضعیت قبلی بازگردد. یعنی همان وضعیتی که در آن حماس وظیفه ممانعت از حملات به اسرائیل از نوار غزه را برعهده داشت. ادبیات بهکارگرفته شده توسط ارتش اسرائیل، که در آن جهاد اسلامی را از حماس جدا کرده، با همین هدف به کار گرفته شده است. اما احتمال تشدید تنش را نمیتوان رد کرد. حماس پیش از این اعلام کرده بود که قصد دارد با شعار انتقام وارد میدان شود. علاوه بر این، چشمها به منطقه شمالی اسرائیل نیز دوخته شده است. جایی که نشانههایی مبنی بر اینکه حزبالله ممکن است برای جبههای جدید علیه اسرائیل باز کند، دیده میشود. با توجه به رخدادهای ماه مه سال 2021، یعنی زمانی که در جریان عملیات «نگهبان دیوارها»، شورشی در شهرهای اسرائیل در جریان درگیری جمعیت یهودی و عرب آغاز شد، اگر تنشها با فلسطینیها ادامه یابد، امنیت داخلی اسرائیل نیز ممکن است از درون به خطر بیفتد. در سراسر خطوط درگیری، عناصر جنگطلب کابینه نتانیاهو به شکل سازشناپذیری به ارتش اسرائیل فشار میآورند که تا زمانی که تمام دشمنان اسرائیل شکست نخورند، مسیر خود را ادامه دهد.
این وضعیت مخمصهوار در زمانی رخ داده که کابینه اسرائیل در یک برهه سیاسی بسیار پرتنش قرار دارد و در نظرسنجیها وضعیت خوبی ندارد. برنامه تغییرات قانون قضایی متوقف شده و هزینههای زندگی همچنان بالا رفته است. در شرایطی که رهبران اپوزیسیون نظیر یائیر لاپید و بنیگانتز متعهد به حمایت از اقدام ارتش اسرائیل هستند، و ایتامار بن گویر، وزیر امنیت ملی، تحریم ائتلافی توسط حزبش را متوقف میکند و نتانیاهو در صورتی که بتواند عملیات «سپر و تیر» را مدیریت کند، ممکن است بتواند اکثریت حزب خود را در پارلمان تثبیت کند. در صورتیکه نتیجه این عملیات، از نظر افکار عمومی اسرائیل غیرسودمند به نظر برسد، ممکن است آینده نخستوزیری نتانیاهو به خطر افتد.
فلسطینیان همچنان با خشونتهای روزانه روبهرو هستند
تقی نصیرات/ مدیر بخش استراتژی در شورای آتلانتیک
حملات هوایی اسرائیل به غزه در روز نهم ماه مه، نمونه دیگری از حملات مداوم این رژیم به جمعیت فلسطینی محاصرهشده در نوار غزه و کرانه باختری است که با عدم واکنش جامعه بینالمللی همراه بوده است. حملات هوایی که منجر به کشته شدن بیش از دوازده فلسطینی از جمله شش زن و چهار کودک شد، باید در زمینه خودش مورد بررسی قرار بگیرد. همین هفته گذشته، یک زندانی فلسطینی پس از هشتادوشش روز اعتصاب غذا در اعتراض به وضعیتش، در زندان اسرائیل جان باخت. مقامات اسرائیلی یک مدرسه ابتدایی فلسطینی با بودجه اتحادیه اروپا را در نزدیکی بیتلحم تخریب کردند و یورشها و حملات متعدد به فلسطینیها، تعداد کشتههای آنها را در چهارمین ماه اول سال به بیش از 110 نفر رساند که بالاترین میزان در سالهای اخیر است. ماه گذشته در ماه مبارک رمضان، نیروهای اسرائیلی به مسجدالاقصی یورش بردند، اماکن مقدس را هتک حرمت کردند و به شهرکنشینان تندرو اسرائیلی اجازه ورود به این محوطه را دادند. علاوه بر این واقعیت که چنین حملاتی به یک اتفاق عادیتر تبدیل شده، زمانبندی انجام آن بهطور ویژهای با سیاست داخلی اسرائیل گره خورده است، زیرا نتانیاهو با تهدید مهمی برای دستور کار و نخستوزیری خود مواجه است. اسرائیلیها برای هجدهمین هفته متوالی به پیشنهاد اصلاحات قضایی نتانیاهو اعتراض میکنند. این اعتراضات همراهی قابلتوجه بینالمللی را به خود جلب کرده و ائتلاف افراطی را که نتانیاهو برای به قدرت رسیدن به آن تکیه کرده، در کانون توجه قرار داد. قدرت و توانایی نتانیاهو برای متحد کردن اسرائیلیها حول محور خود، بیشتر بر تلاش برای کسب موفقیتهای نظامی و نمایش قدرتش علیه فلسطینیان، متمرکز شده است. حمله به غزه در بحبوحه اعتراضات هفتگی علیه نتانیاهو، تاکتیکی مناسب برای انحراف افکار عمومی از تیتر رسانههای داخلی و بینالمللی درباره اقدامات ضددموکراتیک اوست. از آنجایی که نتانیاهو به تلاش برای گسترش شهرکسازی ادامه میدهد، فلسطینیان را در سرزمینهای اشغالی هدف قرار داده و تحقیر میکند و به افراطیترین صداها در جامعه اسرائیل تریبون میدهد، بنابراین همچنان به استفاده از حملات و سرکوب علیه فلسطینیها برای ارتقای وجهه خود در سطح بینالمللی ادامه و این استراتژی را تحت عنوان حفاظت از امنیت اسرائیل، انجام خواهد داد. حتی تحت یک ائتلاف لیبرال دراسرائیل، حملات هوایی به نوار غزه و حملات به کرانه باختری یک رویداد ثابت و نشانهای از ناامنی اسرائیل بهعنوان یک قدرت اشغالگر است. پاسخ به این سوال که آیا این حملات منجر به تشدید خشونتها میشود، خیلی برای فلسطینیها اهمیت ندارد. چراکه آنها همچنان با خشونتهای روزانه در پستهای بازرسی، محلهها و عبادتگاههای خود مواجه خواهند شد.
عامل ایران، عربستان سعودی و ایالات متحده
اندرو پیک/ عضو ارشد برنامه خاورمیانه شورای آتلانتیک
اسرائیل استاد بازی با ایران است. ایالاتمتحده بهدنبال یک توافق بزرگ با ایران، نظیر یک توافق جامع هستهای است. اسرائیل تمایل دارد که از حملات محدود و نامتقارن برای تضعیف ایران و نیروهای نیابتیاش استفاده کند. در این چارچوب، نتانیاهو آشکارا جهاد اسلامی را بهعنوان نماینده ایران در نظر میگیرد. حملات هوایی صبح سهشنبه علیه رهبری جهاد اسلامی به تهدید پایان نمیدهد، اما احتمالاً در کوتاهمدت عملیاتهای استراتژیک این گروه را مختل خواهد کرد. سوال اصلی این است که چرا درست زمانی که ایران در حال آشتی با دیگر کشورهای منطقه نظیر عربستان سعودی علیه اسرائیل است، تنشهای بین اسرائیل و گروههای فلسطینی بالا میگیرد؟ پاسخ این است که به نفع ایران است که عادیسازی گسترده روابط بین اسرائیل و کشورهای عربی خلیجفارس که تهدید اصلی برای نفوذ ایران در خلیجفارس است، از هم بپاشد. پیمان آبراهام چیزی فراتر از یک معاهده صلح و چیزی کمتر از یک اتحاد است. اسرائیل، امارات متحده عربی، بحرین و مراکش - به علاوه عربستان سعودی - میتوانند قلب یک ائتلاف امنیتی پایدار را تشکیل دهند که میتواند ایران را برای آیندهای قابل پیشبینی تضعیف کند. این توافقنامه قرار بود اسرائیل را جایگزین قدرت ایالات متحده در منطقه کند. کشورهای عربی سنی بر این باورند که در واشنگتن، هر دو حزب جمهوریخواه و دموکرات اصرار دارند که آمریکا باید نقش خود را در خاورمیانه کاهش دهد و بهجای حضور امنیتی در خاورمیانه و برعهده گرفتن امنیت این منطقه، راهبرد جایگزینی ارائه دهد. از نظر آمریکا، آن راهبرد دیگر، افزایش نقشآفرینی اسرائیل است. این راهبرد برای ایران غیرقابلقبول است. ایران معتقد است که در نهایت میتواند با آمریکا به توافقی دست یابد، اما توافق با اسرائیل نشدنی است. به همین دلیل است که آشتی ایران با عربستان سعودی، حمایتش از گروههای فلسطینی نظیر جهاد اسلامی را تحت تاثیر قرار نداده است.