اندیشکدهها
رویارویی چین و فیلیپین
رویارویی چین و فیلیپین
گارد ساحلی فیلیپین هفته گذشته گزارش داد که دو کشتی این کشور با نیروی دریایی چین در دریای چین جنوبی درگیر شدهاند. به گفته فیلیپین، کشتیهای چینی مانورهای ناایمنی داشتهاند. این حادثه در نزدیکی جزایر اسپراتلیس رخ داد که سالها محل اختلاف بین چین و فیلیپین بوده است. این مسئله از اهمیت نظامی کمی برخوردار است زیرا فیلیپین و چین سالها در این منطقه دوئل میکنند. با این حال آنچه مهم است زمان این حادثه است. در ماه ژانویه، چینیها گشایش دیپلماتیک قابلتوجهی را با فیلیپین آغاز کردند. فردیناند مارکوس جونیور، رئیسجمهور فیلیپین، دعوت شیجینپینگ، رئیسجمهور چین برای سفر به این کشور را پذیرفت. این نشست که به نظر میرسد بهخوبی پیش رفته است، نشاندهنده یک تهدید بالقوه برای ایالات متحده بود چراکه آمریکا قدرت خارجی غالب در منطقه بود و نفوذ قابلتوجهی در فیلیپین داشت.
فیلیپین به ناگاه خود را در میانه تنش بین چین و ایالات متحده دید. یکی از ضروریات اساسی پکن این است که دسترسی نامحدودی به اقیانوس آرام داشته باشد. چین یک قدرت صادرکننده است و موقعیتش نسبت به تایوان و فیلیپین، پکن را در برابر محاصره ایالاتمتحده آسیبپذیر کرده است. یکی از مسیرهای بالقوه دسترسی به اقیانوس آرام از بین جزایر فیلیپین میگذرد که تعدادشان آنقدر زیاد هست تا محاصره کشتیهای چینی را برای آمریکا دشوار کند. علاوه بر این بین تایوان و فیلیپین نیز مسیری وجود دارد که چین میتواند از آن استفاده کند. چینیها سعی کردهاند تایوان را از طریق دریا و هوا بترسانند، به این امید که تهدید جنگ باعث شود تایوان اتحادش با آمریکا را تغییر داده و یا ایالاتمتحده از منطقه عقبنشینی کند. این منطقه بهطور فزایندهای تنشزا بوده است، اما تایوانیها و آمریکاییها کوتاه نیامدند.
این امر چین را با گزینههایی مواجه کرد. چین یا باید با یک جنگ دریایی بسیار خطرناک با ایالات متحده بر سر تایوان روبهرو شود یا تمرکز خود را به سمت جنوب به فیلیپین تغییر دهد. از این رو نشست بین مارکوس و شی آشکار کرد که شی مشتاق است روابط با فیلیپین را به پیش ببرد، اما فیلیپین از این روند، عقبنشینی کرد. مشخص نیست که آیا این کار به این دلیل انجام شد که مارکوس منافع اقتصادی و امنیتی بیشتری را در همسویی با ایالات متحده میدید یا به این دلیل که فشار فزاینده از جانب ایالات متحده، فیلیپین را مجبور به عقبنشینی کرد. قابل ذکر است که پس از سفر وزیر دفاع ایالاتمتحده به مانیل در ماه فوریه، فیلیپین به ایالات متحده اجازه دسترسی گسترده به پایگاههای نظامی فیلیپین را اعطا کرد.
بنابراین به نظر میرسد که بازی شی در فیلیپین به شکست انجامیده یا بهتر بگوییم نتیجه معکوس داشته است و یک بلوک بزرگ دیگر بین دریای چینجنوبی و اقیانوس آرام در مقابل پکن ایجاد شده است. البته بلوک آمریکایی هنوز شکافهایی دارد، اما بعید است که بزرگترین آجر این بلوک که بین تایوان و شمال فیلیپین است، سقوط کند. پس تعجبآور نیست که فشار بر تایوان ادامه یافته و حتی تشدید شده است. همچنین تعجبآور نیست که چین به شکلی تهاجمی در Spratlys اسپراتلیس مستقر شده است و نیروی دریایی و گارد ساحلی فیلیپین را با خود درگیر کرده است. به نظر میرسد که یکی از منافع اساسی چین، یعنی دسترسی نامحدود به اقیانوس آرام، در حال محدود شدن است. چین همچنین به دنبال این است که با شکل دادن ادراک تهدید در فیلیپین، این کشور را وادار کند تا روابط خود با ایالات متحده را معکوس کند. این راهبردی است که چین سالها در قبال تایوان به کار گرفته است. البته چین در این راهبرد هرگز به سمت نبرد حرکت نکرده است. اشغال تایوان دشوار خواهد بود و چین نمیتواند احتمال شکستی را بپذیرد که جایگاه بینالمللی و حتی جایگاه داخلیاش را تضعیف میکند.