اندیشکدهها
خطر سیاست اقتصادی آمریکا
خطر سیاست اقتصادی آمریکا
اندیشکده شورای روابط خارجی نوشت، پس از گذشت تقریبا دو سال از روی کار آمدن جو بایدن، رئیسجمهور ایالات متحده، شکافهای بزرگی بین واشنگتن و متحدان اروپاییاش بر سر سیاست اقتصادی ایجاد شده است. اگر این شکافها بهطور ماهرانهای مدیریت نشوند، چشمانداز دولت بایدن از نظم اقتصادی جهانی جدید که در آن ایالاتمتحده با متحدان و شرکای خود در اروپا و آسیا برای مهار جاهطلبیهای چین و روسیه همکاری میکند، میتواند به دنیایی از بلوکهای اقتصادی رقیب تبدیل شود. پس از ماهها اختلافات بیصدا، این اختلافات هفته گذشته آشکار شد. تیری برتون، کمیسر بازار داخلی اتحادیه اروپا، اعلام کرد که از نشستهای این هفته شورای تجارت و فناوری ایالاتمتحده و اتحادیه اروپا در مریلند خارج میشود. او با اشاره به گلایههای اتحادیه اروپا در مورد یارانههای جدید ایالاتمتحده برای خودروهای برقی و انرژی پاک گفته که اینها بهضرر خودروسازان و سایر شرکتهای اروپایی است.
امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه که هفته گذشته برای شرکت در اولین ضیافت شام دولتی کاخ سفید پس از شیوع همهگیری کووید-19 در واشنگتن بود، گفت که یارانههای ایالاتمتحده «برای اقتصاد آمریکا بسیار خوب است، اما این یارانهها بهدرستی با اقتصادهای اروپایی هماهنگ نشدهاند.» برونو لومر، وزیر اقتصاد و دارایی فرانسه، پیش از این دیدار، ایالاتمتحده را به دنبالکردن سیاست صنعتی سبک چینی متهم کرد. یارانههای مورد بحث، بخشی از دو لایحه بزرگ است که در اوایل سال جاری توسط کنگره آمریکا تصویب شد: قانون کاهش تورم و قانون «چیپس» (CHIPS). اولی، یعنی قانون کاهش تورم، 370 میلیارد دلار یارانه برای پذیرش سریعتر انرژی پاک در ایالاتمتحده ارائه میدهد.
از جمله شامل اعتبار مالیاتی برای خریداران آمریکایی که خودروهای الکتریکی میخرند، اما فقط در صورتی که خودروها در آمریکای شمالی مونتاژ شوند و اجزای آنها در ایالاتمتحده یا در دیگر کشورهای «شریکهای تجارت آزاد» ساخته شده باشند؛ موضوعی که به شرکتهای خودروسازی اروپایی مانند فولکسواگن و بیامو آسیب میرساند. لایحه «چیپس» هم 52 میلیارد دلار در حمایت از شرکتهای نیمههادی برای ساختن کارخانههای جدید و پیشرفته در ایالاتمتحده ارائه میکند.
رهبران اروپایی هر دو اقدام را بهعنوان یارانه ناعادلانه به شرکتهای آمریکایی میدانند که چالشهای رقابتی این قاره را تشدید میکند و اروپا را بهسوی یک مسابقه یارانهای با ایالاتمتحده و چین هل میدهد. ایالاتمتحده کمپین گستردهای را برای جلوگیری از فروش نیمههادیهای پیشرفته و تجهیزات ساخت تراشه، به چین، راه انداخته است، اما هنوز متحدانی مانند ژاپن و هلند را متقاعد نکرده که این کار را انجام دهند. میکی آدریانسنس، وزیر اقتصاد هلند به فایننشالتایمز گفته که کشورش در مورد روابط با چین «بسیار مثبت» است و اروپا و هلند «باید استراتژی مختص خود را» برای کنترل صادرات به چین داشته باشند. این اختلافات فزاینده تا حدی نتیجه جنگ روسیه علیه اوکراین است. گرچه ایالاتمتحده و اروپا جبهه متحدی را در مورد کمکهای نظامی به اوکراین و اِعمال تحریمها علیه روسیه حفظ کردهاند، اروپا بهای اقتصادی بسیار بالاتری را برای این درگیری پرداخته است. قیمت گاز طبیعی در بیشترِ کشورهای اروپایی تا 10 برابر آمریکا افزایش یافته است. گرچه آمریکا به اروپا کمک کرده تا فقدان گاز روسیه را با صادرات گاز طبیعی مایع پر کند، این گاز با قیمتهای فعلی بازار
تورمی فروخته میشود. فیلیپ اتین، سفیر فرانسه در واشنگتن گفته است: «ما از اینکه آمریکا الانجی را در اختیار اروپا قرار میدهد، سپاسگزاریم، اما در مورد قیمت آن، مشکلاتی وجود دارد.»
از یک طرف، آمریکا میخواهد یک زنجیره تامین قوی بسازد که نقش چین را در تامین فناوریها و نهادههای حیاتی برای صنایع آینده کاهش دهد که این امر مستلزم همکاری نزدیک آمریکا با متحدانش است. از سوی دیگر اما، دولت آمریکا مشتاق است تا شاهد احیای تولید مستقر در ایالات متحده باشد، زیرا معتقد است از دست دادن تولید که تا حدی بهخاطر رقابت با چین است، امنیت آمریکا را تضعیف کرده و به اقتصاد آسیب میرساند. از دست دادن مشاغل تولیدی همچنین باعث کاهش حمایت رایدهندگان از دموکراتها در برخی از ایالتها شده است. اقدامات جدید ایالاتمتحده به نفع شرکتهایی است که در آمریکا و نه در اروپا سرمایهگذاری میکنند.