اندیشکدهها
دردسر عزاداری برای جیانگ زمین
دردسر عزاداری برای جیانگ زمین
مرگ رئیسجمهور سابق چین موجب شده که مردم چین که این روزها بهرغم اینکه صدای اعتراض به سیاست مبارزه با کووید 19 را در خیابانهای چین بلند کردهاند، به این شخصیت محبوب ادای احترام کنند. مرگ رهبران کمونیست چین همیشه یک اتفاق مهم سیاسی در این کشور بوده است. بهویژه اکنون که درگذشت جیانگزمین درست زمانی رخ داده که موجی از نافرمانی عمومی در مقیاسی در این کشور بهوقوع پیوسته که از زمان به قدرت رسیدن زمین در سال 1989، بیسابقه بوده است. شیجینپینگ، رهبر کنونی چین، مجبور است مراسم عزاداری جیانگزمین را که روز چهارشنبه در ۹۶سالگی درگذشت، برگزار کند، درحالیکه با اعتراضات گسترده علیه محدودیتهای فوقالعاده سختگیرانه کووید-۱۹ دستوپنجه نرم میکند. معترضان جسور از دولت میخواهند تا به مسیر آزادسازی سیاسی بازگردد که در دوره جیانگزمین در دهه 1990 دربارهاش بحثهایی آغاز شده بود. اینکه چگونه شیجینپینگ قصد دارد مراسم ادای احترام به جیانگزمین را برگزار کند و در عین حال مانع از تبدیل شدن او به یک اهرم نمادین علیه سیاستهای خودش شود، چالشی مهم به حساب میآید. شیجینپینگ در سخنانی در روز چهارشنبه گفت:«ما با قلبی آکنده از اندوه، برای رفیق جیانگزمین عزاداری میکنیم و اندوه خود را بهقدرت تبدیل میکنیم.» صفحه اول روزنامه حزب کمونیست چین در روز پنجشنبه، در واکنش به مرگ جیانگزمین، به صورت سیاهوسفید چاپ شد و پرتره بزرگی از جیانگزمین در صفحه نخست دیده میشد. مرگ جیانگزمین بلافاصله سیلی از ادای احترام آنلاین مردم چین را به همراه داشت. اگرچه در بسیاری از شبکههای اجتماعی از سیاستهای سرکوبگرانه جیانگزمین نیز یاد شده است، اما بسیاری از مردم چین دلایل بسیاری دارند تا از دوران رهبری جیانگزمین بین سالهای 1989 تا 2004، با احترام یاد کنند. این دوران بهخصوص، دورانی است که چین از تحولات میدان تیانآنمن عبور کرد و وارد فضای پیشرفتهای اقتصادی شده است. در آن زمان حزب کمونیست چین کنترل خود را بر زندگی سیاسی مردم چین حفظ کرد، اما برخی آزادیها نظیر فعالیت رسانههای اقتصادی و وکلای شهروندی را نیز ارائه کرد و برخی از اعضای حزب کمونیست که دیدگاههای لیبرالتری داشتند به حزب راه یافتند. برخی از مردم چین معتقدند که حتی این آزادیها در سالهای اخیر حکمرانی شیجینپینگ از میان رفتهاند. خیلیها معتقدند که آزادیها در دوران جیانگزمین خیلی بیشتر از دوران شی بوده است. در برخی کامنتهای شبکههای اجتماعی حتی به نمایش فیلم تایتانیک در چین اشاره شده است. این فیلم در سال 1997 در چین به نمایش درآمد. یکی از شهروندان چینی در یکی از پستها خطاب به جیانگزمین نوشته است:«خداحافظ، از شما متشکرم که به همه ما اجازه دادید تایتانیک را در آن سال تماشا کنیم.» ساعاتی پس از مرگ زمین، سانسورچیها در شبکه اجتماعی چینی Weibo به سرعت برای محدود کردن اظهارنظر در مورد اخبار زمین وارد عمل شدند. هدف این بود که نوستالژی سالهای حکومت جیانگزمین، در تقابل با روش رهبری شیجینپینگ، زنده نشود. پست معروفی که درباره فیلم تایتانیک نوشته شده بود، پس از کسب دهها هزار لایک و کامنت از این شبکه اجتماعی حذف شد. هفته گذشته، جمعیت معترضان در شانگهای، پکن، چنگدو و دیگر شهرهای چین در تعداد صدها و هزاران نفری تجمع کردند تا نسبت به سیاستهای سختگیرانه، مداخلهجویانه و طاقتفرسای دولت که با هدف از بین بردن موارد ابتلا به ویروس کرونا انجام میشود، اعتراض کنند. برخی از این فرصت استفاده کردند و خواستار تغییرات دموکراتیک، آزادی مطبوعات، پایان دادن به سانسور فراگیر و حتی برکناری شیجینپینگ شدند. برخی معتقدند که شیجینپینگ میتواند از مرگ جیانگزمین استفاده کند تا خود را از انزوا نجات دهد. در هر حال، چالش شی این خواهد بود که مراسم تشییعجنازه را طوری سازماندهی کند تا اطمینان حاصل شود که جیانگزمین، به نمادی برای مخالفت با وضع موجود تبدیل نشود. با اعلام مرگ جیانگزمین حزب به دستاوردهای او، بهویژه در پیشبرد تغییرات اقتصادی و مدرن کردن ارتش چین ادای احترام کرد. حزب کمونیست همچنین از مردم این کشور خواست تا حول شیجینپینگ متحد شوند. اعلامیه حزب در مورد ترتیبات عزاداری برای جیانگزمین نشان میدهد که مراسم یادبودی برگزار خواهد شد و - طبق رسم حزب - از رهبران بینالمللی دعوت نخواهد شد. مهم نیست که این مراسم چقدر کوچک باشد، اما این سوال نیز وجود خواهد داشت که آیا هوجینتائو، رهبر ارشد چین در دوران مابین آقای جیانگزمین و شی، چگونه باید در این مراسم حضور داشته باشد. نام هو در فهرست بلندبالایی از مقامات و مقامات بازنشسته بود که بر ترتیبات برگزاری مراسم عزاداری نظارت خواهند کرد.