اندیشکدهها
حکومت دموکراتیک یا غیردموکراتیک؟
حکومت دموکراتیک یا غیردموکراتیک؟
اندیشکده بنیاد هریتج نوشت، جملهای که با انتخابات میاندورهای در آمریکا زیاد شنیده شد، این است که «دموکراسی در خطر است». البته دموکراسی در خطر نبود، بلکه کنترل یکپارچه دموکراتها بر دولت در خطر بود. این امر، زمینهای را ایجاد کرده مبنی بر اینکه دموکراسی بیشتر، همیشه بهتر است و نهادهای غیردموکراتیک هم بد هستند. اما کسانی که این حرف را میزنند، اگر به تاریخ نگاهی بیندازند، شاید حرفهایشان را با کمی ظرافت تعدیل کنند. همانطور که تایلور کووِن اقتصاددان میگوید، تاریخ نشان داده اگرچه دولتهای دموکراتیک مزایای بیشتری نسبت به حکومتهای استبدادی دارند- مثل رفاه بیشتر، احترام به حقوق بشر- این دولتها هم نقاط ضعف خود را دارند. کووِن توضیح میدهد که «بسیاری از تصمیمات دموکراتیک، تصمیمات خوبی نیستند» و «دورههایی هست که برخی کشورهای غیردموکراتیک بهتر از کشورهای دموکراتیک عمل میکنند». این تفاوت در لفاظیهای سیاسی سادهانگارانه که «دموکراسی» را معادل «چیزهایی که من دوست دارم» و «غیردموکراسی» را با «چیزهایی که دوست ندارم» میداند، گم میشود. کووِن هشدار میدهد که این نوع لفاظیها، منجر به تفکر آشفته میشود و دموکراسی، فقط به راهی برای بهدست آوردن چیزهایی که دوست دارید تبدیل میشود؛ درحالیکه دموکراسی، سیستم تصمیمگیری جمعیای است که کارایی آن باید بهطور دائم بررسی و اصلاح شود. وگرنه مردم گمان میکنند که افزایش کنترل اکثریت بر تصمیمها، همیشه خوب است. اکثریتگرایی خالص میتواند به اندازه هر حکومت مستبدی خطرناک باشد. واقعا خطرناک. تاریخ، پر از نمونههایی از اکثریتهایی است که به اقلیتها آسیب رساندهاند. آنچه ترکها در جنگ جهانی اول بر سر ارمنیها آوردند، آنچه آلمانیها در جنگ جهانی دوم بر سر یهودیان آوردند و چیزی که امروز چینیها بر سر اویغورها میآورند، نمونههایی از این آسیبها است. «قوانین جیم کرو» هم در تاریخ آمریکا نمونه دیگری است که در نتیجه آن، اکثریت، خواهان رفتارهای نژادپرستانه بودند. در دوران بازسازی آمریکا، گروههای مختلفی متشکل از آزادگان، پوپولیستها، محافظهکاران، لیبرالها و جمهوریخواهان، با استفاده از متمم چهاردهم قانون اساسی، تلاش کردند با کسانی که میخواهند برتری سفیدپوستان را حفظ کنند، مقابله کنند. برای مدتی موفق شدند اما در نهایت دست از مبارزه کشیدند و دموکراسی کنترلنشده، این قدرت را به نژادپرستان داد تا اقلیت سیاهپوست را سرکوب کنند. با این حال، تمام امیدها برای برابری نژادی از بین نرفت، چون متمم چهاردهم استفاده از این قدرت را برای اهداف تبعیضآمیز ممنوع کرد و دیوان عالی هم تابع بادهای متلون دموکراسی نبود. اما دیوان عالی، چندین دهه تا سال 1954، از ایفای نقش مهم خود به عنوان کنترلکننده قدرت دموکراسی، خودداری کرد. بدتر از آن، اصلاحیه چهاردهم از قانون اساسی حذف شد و هیچ محدودیتی برای قدرت اکثریت نژادپرست باقی نگذاشت. همه ما میدانیم که پس از آن چه اتفاقاتی برای نسلهای سیاهپوست آمریکایی افتاد و چه رنجهایی را متحمل شدند. گرایش به معادلسازی «دموکراتیک» با «آنچه خوب است» و «غیردموکراتیک» با «آنچه بد است» بسیار فراتر از مسئله تفکر آشفته است. حقوق اساسی را نمیتوان به خیرخواهی اکثریت مردم محول کرد، چراکه خیرخواهی اکثریت مردم بیشتر از خیرخواهی یک پادشاه قابل اعتماد نیست. ما دوست داریم فکر کنیم که جامعه بشری با گذشت زمان، بهتر میشود - و اینکه «فلان مسئله نمیتواند اینجا اتفاق بیفتد» یا «فلان اتفاق نمیتواند دوباره روی دهد»- اما تاریخ پر از نمونههایی از افراد خوب است که در یک چشم بههمزدن، تسلیم نفرت و وحشیگری شدهاند. شاید نتوانیم نیروهایی را که چنین واپسگراییهایی را ایجاد میکنند، از بین ببریم، اما میتوانیم سیستمهای حکومتیای ایجاد کنیم که چشماندازشان، حرکت به سوی بیاثر کردن استفاده از قدرت برای چنین واپسگراییهایی باشد. باید مراقب باشیم که دموکراسی را خیلی محدود نکنیم که مزایایش از بین برود، اما باید بهخاطر داشته باشیم که اکثریت مردم، با همان وسوسه سوءاستفاده از قدرتی روبهرو هستند که مستبدان به آن روبهرو هستند و تاریخ ثابت کرده که با انسانها در مقابله با این وسوسهها چقدر بد هستیم.