اندیشکدهها
روزنامه هممیهن ، منتشر کننده آخرین و بروزترین اخبار داخلی و خارجی.
مسیر جدید رابطه آمریکا و چین
اندیشکده شورای روابط خارجی آمریکا نوشت، در حاشیه نشست گروه 20 در بالی اندونزی، جو بایدن رئیسجمهور آمریکا و شیجینپینگ، رهبر چین برای اولینبار بهعنوان رهبران دو کشور با یکدیگر ملاقات کردند. نشست سه ساعتونیمه آنها در شرایطی برگزار شد که تنشها بر سر تایوان، اِعمال کنترل بیسابقه آمریکا بر صادرات فناوریهای پیشرفته چین، آزمایشهای موشکی کره شمالی و جنگ در اوکراین بالا گرفته است. این نشست، روابط آمریکا و چین را در مسیر جدیدی قرار نخواهد داد و در مورد مسائل پیچیدهای که دههها در مرکز رابطه این دو کشور بوده، اجماعی ایجاد نخواهد کرد. با این حال، این دیدار میتواند به درک مشترکی منجر شود که مانع از درگیری آشکار بهدنبال رقابت شدید فزاینده بین آمریکا و چین میشود. گرچه بهنظر میرسد که این دستاورد متوسطی است، برای رابطهای که بهطور پیوسته در حال بدتر شدن بوده است، پیشرفت مثبتی خواهد بود. با توجه به افزایش تنشها در تنگه تایوان، جای تعجب نیست که هردو نفر، بخشی از جلسه را به تشریح مواضع خود در مورد این موضوع اختصاص دادند. در بیانیه ایالات متحده آمریکا تاکید شده که آمریکا، سیاست چین واحد خود را تغییر نداده و با هرگونه تغییر یکجانبه در وضعیت موجود، مخالف است.
این بیانیه همچنین به «اقدامات قهری و تهاجمی فزاینده چین در قبال تایوان» اعتراض کرد. زبان این بیانیه با سیاست دیرینه آمریکا سازگار است و هیچ تغییری را نشان نمیدهد. همچنین جای تعجب نیست که چین، وضعیت را اینگونه نمیبیند. براساس قرائت چینیها، شیجینپینگ تاکید کرده که تایوان، «در هسته اصلی منافع چین» قرار دارد و «اولین خط قرمزی است که نباید در روابط چین و آمریکا از آن عبور کرد.» شی همچنین در بیانیه خود گفته که امیدواریم طرف آمریکایی، سخنان خود را با عملاش مطابقت دهد. هیچ دلیلی وجود ندارد که باور کنیم نشست میان شی و بایدن، تنشها را کاهش میدهد. در واقع، فشار چین بر تایوان بدون توجه به سایر تحولات در روابط آمریکا و چین، احتمالا در ماهها و سالهای آینده تشدید خواهد شد. جالبترین بیانیه در رابطه با جنگ در اوکراین بود که در متن ایالات متحده تاکید شد که هر دو رهبر توافق خود را تکرار کردند که یک جنگ هستهای هرگز نباید رخ دهد و هرگز نمیتوان با استفاده یا تهدید به استفاده از سلاحهای هستهای در اوکراین پیروز شد. در گزارش چینیها اما به هیچوجه به ولادیمیر پوتین در مورد استفاده از سلاح هستهای هشدار داده نشده، اما اشاره کرده که چین، «به شدت نگران وضعیت فعلی در اوکراین» است و از مذاکرات صلح بین روسیه و اوکراین حمایت میکند. پکن همچنین ابراز امیدواری کرده که آمریکا، ناتو و اروپا «گفتوگوهای جامعی را با روسیه انجام دهند.» اگر چین بهطور علنی اعلام میکرد که استفاده از سلاح هستهای در اوکراین، غیرقابل قبول است، پیامی قوی به پوتین ارسال میشد. در واقعیت اما بهنظر نمیرسد که چین آماده محکوم کردن پوتین یا فاصله گرفتن از روسیه باشد. یکی از موضوعاتی که در روایت آمریکاییها و نه چینیها از این نشست برجسته شد، موضوع کره شمالی بود. بایدن گفت که به شیجینپینگ گفته که چین «متعهد است تلاش کند تا به کره شمالی توضیح دهد که نباید آزمایشهای هستهای دوربرد انجام دهد.» ایالات متحده امیدوار است که چین از اهرم قابل توجه خود بر کره شمالی استفاده کند تا پیونگیانگ را مجبور به توقف افزایش تنش کند. با این حال، عدم اشاره به کره شمالی در روایت چینیها، احتمالا نشان میدهد که پکن قصد مهار کره شمالی را ندارد. شیجینپینگ همچنین گفته است: «وضعیت روابط چین و آمریکا در راستای منافع اساسی دو کشور و ملت نیست. این آن چیزی نیست که جامعه جهانی از ما انتظار دارد.» هر دو رهبر سعی کردند خود را به عنوان مباشران مسئولیتپذیری معرفی کنند که تمام تلاش خود را برای بهبود رابطه انجام میدهند. رهبران همچنین توافق کردند که گفتوگوهای سطح ارشد را ادامه دهند و خطوط ارتباطی را باز نگه دارند.
گرچه دیدار بایدن و شی به هیچ پیشرفتی در روابط ایالات متحده و چین منجر نشد، با توجه به وضعیت روابط این دو، همین هم بسیار دستاورد بزرگی بود.