اندیشکدهها
روزنامه هممیهن ، منتشر کننده آخرین و بروزترین اخبار داخلی و خارجی.
افزایش نفوذ اردوغان بر پوتین
اندیشکده کارنگی نوشت:«پس از خروج مسکو از قرارداد غلات اوکراین، رجبطیباردوغان، فقط دو روز طول کشید تا رئیسجمهور روسیه را به بازگشت به این توافق وادار کرده و او را مجاب کند که ایده مسدود کردن صادرات غلات اوکراینی را کنار بگذارد. سرعت این اتفاق نشان میدهد که نفوذ آنکارا بر مسکو در هشت ماه گذشته چقدر افزایش یافته است و به شدت تعادل روابط را به نفع ترکیه تغییر داده است. مسکو در ابتدا موافقت کرد که بنادر اوکراین را باز کند تا اجازه صادرات غلات را در تابستان بدهد. آنهم زمانی که به نظر میرسید روسیه از مزیت جنگ برخوردار است. ترکیه، واردکنندگان اصلی غلات روسیه و اوکراین در خاورمیانه و سازمان ملل از کرملین خواستند تا این توافقنامه را امضا کند. موافقت روسیه با این توافق به نفع روسیه نیز بود. کاهش همزمان تحریمها برای اجازه صادرات غلات و کودهای شیمیایی روسیه رسماً به عنوان بخشی از این معامله در نظر گرفته نشد، اما بهطور غیررسمی توافقهایی در این خصوص با ایالات متحده و اتحادیه اروپا صورت گرفت. قرارداد غلات همچنین یک اهرم گرانبهای نفوذ بر غرب را برای کرملین فراهم کرد. ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه برای اولین بار در ماه سپتامبر - مدت کوتاهی پس از آغاز عملیات ضدحمله ارتش اوکراین- شروع به خروج روسیه از توافق کرد. دلیل رسمی کرملین برای انتقاد از این قرارداد این بود که ظاهرا غلات اوکراینی عمدتاً به اروپا فرستاده میشد، نه کشورهای فقیر. هر چند مقصد غلات اوکراین بخشی از شرایط توافق نبود. در واقع، پوتین از اینکه به رغم نبود تحریمهای رسمی، شرکتهای اروپایی تجارت معمول خود را با همتایان روسی خود از سر نگرفتند، عصبانی بود. بانکهای اروپایی در تراکنش با بانکهای روسی تاخیر کردند یا به سادگی از همکاری با نهادهای روسی خودداری کردند. چندین محموله کود در بنادر بالتیک باقی ماند و خریداران خارجی به دنبال جایگزینهایی برای تامینکنندگان روسی بودند. روسیه در 29 اکتبر پس از حمله به بندر سواستوپل کریمه، بهانهای برای استفاده از قرارداد غلات به عنوان اهرمی علیه غرب پیدا کرد. ارتش روسیه اعلام کرد که اوکراین از طریق یک کشتی غیرنظامی که از کریدور تعیین شده برای حمل غلات عبور میکرد، حمله پهپادی را آغاز کرد و کشتیهایی که محمولههای غلات را همراهی میکردند در این حمله آسیب دیدند. مسکو این اقدام را یک حمله تروریستی خواند و مشارکت خود در این معامله را به حالت تعلیق درآورد. ترکیه پس از خودداری از پیوستن به تحریمهای غرب علیه روسیه، تنها پنجره باقیمانده به اروپا برای شرکتها و افراد روسی شده است. در همین حال، پس از آسیبهای ناشی از انفجارهای اخیر به هر دو خط لوله نورد استریم، اکنون ترکاستریم تنها مسیر انتقال گاز روسیه به اروپا است که بهطور کامل تحت کنترل مسکو است. اکنون مسکو و آنکارا بحث ایجاد یک هاب گاز در ترکیه را آغاز کردهاند. کرملین دیگر نمیتواند جاهطلبیها و منافع سیاست خارجی اردوغان را نادیده بگیرد. شرکتهای روسی باید به شرکای ترکیهای خود تخفیفهای قابل توجهی بدهند تا مطمئن شوند که ترکیه آخرین پنجره گازی را به روی بازار اروپا نمیبندد. تحریمهای غرب که در واکنش به حمله روسیه به اوکراین و فروپاشی روابط با غرب اعمال شد، همکاری روسیه با چندین کشور غیرغربی را بهطور چشمگیری گسترش داد. در مقایسه با پنج سال گذشته، میانگین حجم تجارت ماهانه روسیه در سال جاری با هند چهار برابر، با ترکیه دو برابر و با چین بیش از 60 درصد افزایش یافته است. اکنون از دست دادن احتمالی این شرکا نهتنها مسکو را از بخش قابل توجهی از درآمدهای ارزی خود محروم میکند، بلکه سرعت عقبماندگی اقتصاد روسیه از نظر فناوری به دلیل کسری تجهیزات و قطعات وارداتی را نیز تسریع میکند. البته کرملین هنوز ابزارهای مختلفی برای اعمال فشار بر غرب در آستین خود دارد. اما تقاضای روسیه برای کالاهای مختلف و واردات فناوری روز به روز در حال افزایش است. در نتیجه، مسکو بهطور فزایندهای باید به معدود شرکای باقیمانده خود توجه کند و ترکیه یکی از مهمترین شرکای روسیه است.»