پیشنویس توافق اقلیمی آنتالیا از تعهدات مالی و سوختهای فسیلی عقب نشست
زمین داغتر میشود؛ وعده۱۲۰ میلیارد دلاری کشورهای ثروتمند حذف شد
نسخه اصلاحی پیشنویس توافق کاپ ۳۱ برای نخستینبار احتمال عبور اوج گرمایش جهانی از آستانه ۱.۵ درجه سانتیگراد را مطرح کرده است؛ اما همزمان رقم سالانه ۱۲۰ میلیارد دلار برای تأمین مالی سازگاری کشورهای درحالتوسعه و اشاره مستقیم به گذار از سوختهای فسیلی از متن کنار گذاشته شده است.
به گزارش هممیهن آنلاین و به نقل از ایرنا، مذاکرات سیویکمین کنفرانس تغییر اقلیم سازمان ملل متحد در آنتالیا در ساعات پایانی خود همچنان با اختلافنظر بر سر تأمین مالی اقلیم، سازگاری، گذار عادلانه و متن نهایی توافق ادامه دارد.
مذاکرهکنندگان نزدیک به ۲۰۰ کشور برای دستیابی به اجماع در حال رایزنی هستند و در صورت حلنشدن اختلافها تا پایان زمان رسمی اجلاس، نشست ممکن است تا ساعات پایانی شب یا بامداد روز بعد ادامه پیدا کند.
نسخه اصلاحی منتشرشده هنوز سند نهایی و مورد توافق همه کشورها نیست. از آنجا که تصمیمهای کنفرانسهای اقلیمی با اجماع طرفها تصویب میشود، مخالفت حتی یک کشور میتواند روند تصویب را متوقف کند یا مذاکرات بیشتری را رقم بزند.
یکی از مهمترین تغییرهای نسخه جدید، حذف پیشنهاد اختصاص دستکم ۱۲۰ میلیارد دلار در سال تا ۲۰۳۵ برای تأمین مالی سازگاری کشورهای درحالتوسعه است. هرچند هدف سهبرابرکردن منابع سازگاری تا سال ۲۰۳۵ در متن باقی مانده، اما رقم مشخصی برای اجرای این تعهد تعیین نشده است.
در پیشنویس اصلاحی، تهیه گزارشی درباره مبنای محاسبه افزایش منابع و بررسی مسیر اجرایی تحقق هدف به نشستهای آینده واگذار شده است. نقشه راه «آنتالیا تا آدیسآبابا» برای شناسایی منابع قابل پیشبینی و افزایشیافته تأمین مالی سازگاری نیز همچنان در متن دیده میشود.
این عقبنشینی در شرایطی رخ داده که برآوردهای سازمان ملل، نیاز کشورهای درحالتوسعه به منابع مالی سازگاری را تا سال ۲۰۳۵ حدود ۳۰۵ میلیارد دلار در سال اعلام میکند. حذف رقم مشخص، خط مبنای مشترک و جدول زمانی اجرایی میتواند سنجش میزان تحقق وعدهها را دشوار کند.
ادامه این ابهام همچنین برنامهریزی کشورها برای مدیریت منابع آب، حفاظت از زیرساختها، تقویت کشاورزی تابآور و مقابله با سیل و خشکسالی را با محدودیت بیشتری روبهرو خواهد کرد. تأخیر در تأمین منابع میتواند هزینه مقابله با پیامدهای تغییر اقلیم را در سالهای آینده افزایش دهد.
تغییر مهم دیگر در نسخه اصلاحی، حذف تمامی اشارههای مستقیم به گذار از سوختهای فسیلی است؛ موضوعی که در پیشنویس قبلی با پیشنهادهایی برای تسریع فاصلهگرفتن از زغالسنگ، نفت و گاز مطرح شده بود.
در صورت باقیماندن این حذف در متن نهایی، پیام سیاسی توافق درباره ضرورت کاهش وابستگی به منابع اصلی انتشار گازهای گلخانهای تضعیف خواهد شد. این مسئله ممکن است اختلاف میان کشورهای خواهان تعهد روشن برای گذار از سوختهای فسیلی و مخالفان چنین تعهدی را تشدید کند.
در مقابل، متن جدید برای نخستینبار بهصراحت احتمال عبور اوج گرمایش جهانی از آستانه ۱.۵ درجه سانتیگراد را مطرح میکند؛ آستانهای که توافق پاریس بر تلاش برای محدودکردن افزایش دمای متوسط جهان به آن تأکید دارد.
پیشنویس هشدار میدهد که خطرها و پیامدهای گرمایش در سطح ۱.۵ درجه، بهمراتب کمتر از سطح ۲ درجه است و عبور از این آستانه، همراه با هر افزایش بیشتر دما، شدت و فراوانی خسارتهای اقلیمی را افزایش میدهد و در برخی موارد پیامدهای برگشتناپذیر به دنبال خواهد داشت.
با این حال، این عبارت به معنای اعلام رسمی عبور قطعی و دائمی جهان از آستانه ۱.۵ درجه نیست، بلکه پیشبینی عبور از این حد در اوج گرمایش و ضرورت محدودکردن میزان و مدت آن را بیان میکند. متن همچنین بر بازگشت سریع به مسیر محدودسازی گرمایش تأکید دارد.
تأمین مالی صندوق پاسخ به خسارت و زیان نیز همچنان با فاصله چشمگیری میان نیاز کشورها و منابع موجود روبهروست. در نخستین فراخوان این صندوق، ۱۷۶ درخواست از سوی ۱۱۹ کشور درحالتوسعه ارائه شده که مجموع نیاز مالی آنها حدود ۲.۸ میلیارد دلار برآورد شده است؛ درحالیکه منابع تخصیصیافته حدود ۳۴۲ میلیون دلار گزارش میشود.
حفاظت از اقیانوسها، تقویت سامانههای پایش و مشاهده اقیانوسی، دسترسی به دادهها و فناوریهای مرتبط و توجه به پیامدهای افزایش دمای آب دریاها و بالا آمدن سطح اقیانوسها از دیگر محورهای باقیمانده در متن است.
تقویت سامانههای هشدار زودهنگام و افزایش ظرفیت کشورها برای پیشبینی و مقابله با سیل، خشکسالی، موجهای گرما و دیگر رخدادهای حدی نیز در نسخه اصلاحی مورد تأکید قرار گرفته است.
در مجموع، پیشنویس جدید کاپ ۳۱ از یک سو احتمال عبور از آستانه ۱.۵ درجه را وارد متن سیاسی مذاکرات کرده و بر سازگاری، حفاظت از اقیانوسها و هشدار زودهنگام تأکید دارد؛ اما از سوی دیگر، رقم مشخص تأمین مالی سازگاری و مسیر روشن گذار از سوختهای فسیلی را حذف کرده است.