دلار در ابتدای مسیر صعود قرار دارد

به گزارش هم‌میهن آنلاین و به نقل از تجارت نیوز، اگرچه قیمت دلار بازار آزاد و نرخ حواله در یک ماه گذشته، در مسیر صعودی حرکت کرده‌اند، اما سرعت این افزایش یکسان نبوده است. در شرایطی که تحولات سیاسی، انتظارات تورمی و نگرانی درباره کاهش ورود ارز به کشور، بازار آزاد را با رشد قابل توجهی مواجه کرده، نرخ حواله در بازار ارز تجاری با شیب ملایم‌تری افزایش یافته است.

این مساله باعث شده فاصله میان دو بازار بار دیگر مورد توجه قرار گیرد. در واقع، در شرایطی که قیمت دلار در بازار آزاد به سرعت به انتظارات معامله‌گران واکنش نشان می‌دهد، نرخ حواله تحت تاثیر سازوکار بازار ارز تجاری و سیاست‌های ارزی بانک مرکزی قرار دارد. همین تفاوت، این سوال را مطرح می‌کند که آیا نرخ حواله باید خود را با بازار آزاد هماهنگ کند یا اینکه تغییرات بازار آزاد از نرخ حواله تاثیر می‌گیرد.

رشد یورو و دلار آزاد سریع‌تر از دلار مرکز مبادله بود

بررسی قیمت‌ها از ۱۱ مرداد تا ۱۱ شهریور ۱۴۰۵ نشان می‌دهد حواله دلار در این مدت ۶ هزار و ۱۸ تومان افزایش قیمت داشته است. این رقم از ۱۵۳ هزار و ۳۳۷ تومان در ۱۱ مرداد به ۱۵۹ هزار و ۳۵۵ تومان در ۱۱ شهریور رسیده و در نتیجه ۳.۹۲ درصد رشد کرده است.

در همین بازه، قیمت دلار در بازار آزاد افزایش بیشتری را تجربه کرده و بیش از ۱۵ درصد رشد داشته است. با توجه به رشد حدود ۲۹ هزار تومانی قیمت این اسکناس، سرعت افزایش قیمت دلار در بازار آزاد تقریباً چهار برابر نرخ حواله بوده است.

این اختلاف تنها به دلار محدود نمانده است. قیمت حواله یورو نیز در یک ماه گذشته هفت هزار و ۸۸۸ تومان افزایش یافته و با ثبت ۴.۴۶ درصد رشد، از حدود ۱۷۶ هزار تومان به محدوده ۱۸۴ هزار تومان رسیده است. در مقابل، یورو در بازار آزاد با افزایش ۳۰ هزار تومانی، از ۲۲۳ هزار تومان در ۱۱ مرداد به ۲۵۱ هزار تومان در ۱۱ شهریور رسیده و بازدهی ۱۳.۷۷ درصدی را ثبت کرده است.

به این ترتیب، در هر دو بازار دلار و یورو، قیمت‌های بازار آزاد با سرعت بیشتری نسبت به نرخ‌های حواله‌ای افزایش یافته‌اند؛ موضوعی که می‌تواند نشانه افزایش انتظارات در بازار آزاد و فاصله گرفتن آن از رقم‌های تجاری باشد.

فاصله قیمت دلار در بازار آزاد و حواله دلار ۳۳ درصد شد

افزایش سریع‌تر قیمت دلار در بازار آزاد نسبت به نرخ حواله باعث شده فاصله میان این دو بازار بیشتر شود. بر اساس ارقام موجود، در ۱۱ شهریور نرخ حواله دلار ۱۵۹ هزار و ۳۳۵ تومان بوده، در حالی که دلار آزاد در محدوده ۲۱۹ هزار تومان معامله شده است.

به این ترتیب، فاصله دو رقم به حدود ۶۰ هزار تومان رسیده که معادل حدود ۳۵ درصد نسبت به نرخ حواله دلار است. این در حالی است که در ابتدای بازه مورد بررسی، این فاصله با نرخ آزاد حدود ۱۹۰ هزار تومان و حواله حدود ۱۵۳ هزار تومان، نزدیک به ۲۴ درصد بود.

بنابراین طی یک ماه گذشته نه‌تنها هر دو رقم افزایش یافته‌اند، بلکه شکاف میان آنها نیز بزرگ‌تر شده است. این اتفاق در شرایطی رخ داده که سیاستگذار طی ماه‌های گذشته تلاش کرده نرخ حواله را به قیمت دلار در بازار آزاد نزدیک‌تر کند.

افزایش قیمت ارز آزاد، به‌اجبار قیمت دلار توافقی را نیز با خود همراه می‌کند

در همین راستا محمد مؤذن، کارشناس بازارهای مالی، با اشاره به اختلاف مسیر قیمت دلار در بازار آزاد و حواله به تجارت‌نیوز گفت: «قیمت دلار در بازار آزاد پیش‌روتر از قیمت دلار توافقی است و افزایش قیمت ارز آزاد، به‌اجبار قیمت دلار توافقی را نیز با خود همراه می‌کند.»

دولت امکان کنترل بیشتری بر قیمت دلار حواله مرکز مبادله دارد

موذن افزود: « قیمت دلار آزاد با توجه به انتظارات تورمی و نرخ تورمی که پیش‌ روست، می‌تواند تحت تاثیر کاهش صادرات و کاهش ورود ارز به کشور افزایش پیدا کند. در مقابل، دولت امکان کنترل بیشتری بر قیمت دلار حواله مرکز مبادله دارد.»

دلار آزاد از نظر قیمت‌گذاری پیش‌رو است و دلار توافقی پشت سر آن حرکت می‌کند

این کارشناس بازارهای مالی توضیح داد: «دولت می‌تواند از طریق نحوه پرداخت‌ها و میزان تخصیص ارز به شرکت‌ها و صنایع، تا حدی قیمت دلار توافقی را کنترل کند، اما کنترل بازار آزاد به این سادگی امکان‌پذیر نیست. به همین دلیل می‌توان گفت دلار آزاد از نظر قیمت‌گذاری پیش‌رو است و دلار توافقی پشت سر آن حرکت می‌کند.»

فاصله ۱۰ درصدی قیمت دلار آزاد و حواله منطقی است

این کارشناس بازارهای مالی درباره فاصله منطقی میان قیمت دلار در بازار آزاد و دلار حواله گفت: « حداقل ۱۰ درصد اختلاف میان این دو قیمت را می‌توان منطقی دانست. بنابراین هرچه این فاصله بیشتر شود، شرایط نامطلوب‌تر خواهد شد و برای کاهش شکاف باید یا قیمت دلار آزاد پایین بیاید یا نرخ حواله افزایش پیدا کند و به بازار آزاد نزدیک‌تر شود.»

او با اشاره به سیاست بانک مرکزی برای نزدیک ‌کردن قیمت حواله به بازار آزاد تصریح کرد: «بانک مرکزی اصرار زیادی داشت که قیمت دلار حواله به نرخ بازار آزاد نزدیک شود، اما عملاً فاصله قیمتی هر ماه بیشتر شده است؛ این در حالی است که نرخ دلار توافقی در ابتدا با سرعت بسیار کمی حرکت می‌کرد، اما اکنون میزان افزایش آن بیشتر شده تا بتواند فاصله خود را با بازار آزاد کاهش دهد.»

نزدیک‌ شدن قیمت دلار آزاد به نرخ توافقی، به برداشته‌ شدن تحریم‌ها، کاهش انتظارات تورمی، کاهش تنش‌های نظامی و افزایش ورود ارز به کشور وابسته است

موذن گفت: «نزدیک‌ شدن قیمت دلار در بازار آزاد به نرخ توافقی در شرایط فعلی به مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی و سیاسی از جمله برداشته‌ شدن تحریم‌ها، کاهش انتظارات تورمی، کاهش تنش‌های نظامی و افزایش ورود ارز به کشور وابسته است.»

این کارشناس بازارهای مالی افزود: «افزایش فروش نفت و ورود ارز حاصل از آن و همچنین تسهیل تجارت با سایر کشورها می‌تواند به افزایش عرضه ارز کمک کند و مانع رشد بیشتر قیمت دلار شود. با این حال، تا زمانی که این اتفاقات رخ ندهد، نمی‌توان انتظار داشت دلار آزاد به‌راحتی متوقف شود.

مؤذن همچنین به نقش تورم داخلی اشاره کرد و گفت:  «تورم باعث کاهش ارزش ریال می‌شود و در نتیجه دلار در داخل کشور گران‌تر خواهد شد.» او افزود: تورم آمریکا، رشد اقتصادی ایران، وضعیت تولید و میزان نقدینگی نیز از عوامل موثر بر ارزش‌گذاری ریال و در نهایت تثبیت قیمت دلار هستند. بنابراین تا زمانی که رشد اقتصادی متناسب با حجم نقدینگی ایجاد نشود و تولید و صادرات نتوانند ارز مورد نیاز اقتصاد را تامین کنند، کاهش پایدار قیمت دلار دشوار خواهد بود.»

حذف دلار از مبادلات تجاری یکی از راه‌های کاهش اهمیت این ارز است

این کارشناس بازارهای مالی به حذف دلار از معاملات اقتصادی کشور اشاره و خاطرنشان کرد: «حذف دلار از مبادلات اقتصادی یک راه‌حل به منظور کاهش اهمیت دلار است؛ اما تا زمانی که بخش قابل توجهی از تجارت خارجی کشور بر مبنای دلار انجام می‌شود، حذف این ارز از مبادلات به‌سادگی امکان‌پذیر نیست.»

او توضیح داد: «برای حذف دلار از معاملات اقتصادی باید ارز دیگر یا نظم مالی دیگری جایگزین آن شود؛ برای مثال استفاده گسترده‌تر از یوان چین نیازمند ایجاد زیرساخت‌های بانکی، مالی و فاینانس است و نمی‌توان صرفاً با تصمیمی کوتاه‌مدت دلار را از تجارت حذف کرد.»

توقفی که قیمت دلار برای مدتی در محدوده زیر ۲۰۰ هزار تومان تجربه کرده بود، فشردگی تورمی ایجاد کرده و اکنون این فشار در حال تخلیه است

مؤذن با اشاره به شرایط فعلی اقتصاد ایران گفت: «ابزارهای لازم برای توقف رشد قیمت دلار در شرایط فعلی به‌سادگی فراهم نیست و با پیچیده‌ترشدن شرایط سیاسی و اقتصادی، مسائل بیشتری به فشارهای موجود اضافه می‌شود.» او افزود: «با توجه به رشد نقدینگی، نوع مراودات اقتصادی، شرایط ایجاد شده در پی وقوع جنگ و تنش‌ها و همچنین تحریم‌های جدید، به نظر می‌رسد دلار تازه حرکت صعودی خود را آغاز کرده است.»

این کارشناس بازارهای مالی ادامه داد: «توقفی که قیمت دلار برای مدتی در محدوده زیر ۲۰۰ هزار تومان تجربه کرده بود، در واقع فشردگی تورمی ایجاد کرده و اکنون این فشار در حال تخلیه است.»

مؤذن در پایان تاکید کرد: «به نظر می‌رسد فاصله میان قیمت حواله دلار و بازار آزاد در ادامه می‌تواند بیشتر شود؛ مگر اینکه سرعت افزایش نرخ حواله بالا برود و این نرخ با سرعت بیشتری خود را به قیمت دلار در بازار آزاد نزدیک کند.»

به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید
به کانال بله هم میهن بپیوندید
به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید