رقابت ترکیه و روسیه در آفریقا؛ نبرد «گندم و سلاح» در برابر «پیمانکاری و تجارت»

به گزارش هم‌میهن آنلاین  به نقل از تسنیم، در سال‌های اخیر آفریقا به یکی از حوزه‌های نفوذ کلیدی ترکیه تبدیل شده است؛ ترکیه با افزایش تعداد سفارتخانه‌های خود به ۴۸ مورد و گسترش همکاری‌های دفاعی و اقتصادی، تلاش کرده است جایگاه خود را تثبیت کند. با این حال، شواهد نشان می‌دهد روسیه با اتخاذ راهبردهای هوشمندانه در دو حوزه تسلیحاتی و کشاورزی، توانسته است این رقابت را برای آنکارا سخت‌تر کند.

کارشناسان معتقدند روسیه از دو ابزار اصلی «گندم و سلاح» برای افزایش نفوذ خود استفاده می‌کند. روسیه در سال ۲۰۲۶ میلادی با صادرات ۴۸ میلیون تُن گندم، بخش بزرگی از نیاز کشورهای آفریقایی، به‌ویژه در جنوب صحرا، را تأمین کرده است. در همین حال، صادرات کشاورزی روسیه به آفریقا در نیمه اول سال جاری نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۱.۴ برابر رشد کرده و به ۲.۹ میلیارد دلار رسیده است. این افزایش حجم صادرات در شرایطی رخ می‌دهد که ظرفیت صادرات اوکراین به دلیل حملات نظامی محدود شده است.

در حوزه امنیتی نیز روسیه با ارائه آموزش و پشتیبانی تسلیحاتی به کشورهایی نظیر مالی، نیجر و بورکینافاسو، خلأ ناشی از خروج نیروهای فرانسوی را پر کرده است. گوکتوغ چالیشکان، کارشناس مرکز تحقیقات بحران و سیاست آنکارا، معتقد است وقتی یک کشور هم سلاح و هم نان خود را از یک منبع تأمین می‌کند، فضای مانور سیاسی آن محدود می‌شود که این موضوع می‌تواند یک آسیب‌پذیری استراتژیک باشد.

در مقابل، مدل نفوذ ترکیه متفاوت است. ترکیه بر توسعه تجارت، انتقال سرمایه، احداث کارخانه، پروژه‌های زیرساختی بزرگ و خدمات هوانوردی تمرکز دارد. بر اساس آمار وزارت بازرگانی ترکیه، شرکت‌های پیمانکاری این کشور تاکنون بیش از ۲ هزار پروژه با ارزش ۹۷.۵ میلیارد دلار در آفریقا اجرا کرده‌اند. همچنین توسعه صنعت هوانوردی و پروازهای شرکت «ترکیش ایرلاینز» به ۶۴ مقصد آفریقایی، از دیگر ارکان حضور آنکارا در این قاره است.

با این حال، تحلیلگران بر این باورند که ترکیه در رقابت با قدرت‌های بزرگ آفریقا با محدودیت‌هایی روبرو است. در حالی که چین در بخش سرمایه و زیرساخت، امارات در لجستیک و انرژی، و عربستان در حوزه انرژی و نفوذ سیاسی فعال هستند، ترکیه تلاش می‌کند با مدلی انعطاف‌پذیر، خلأ میان قدرت اقتصادی چین و قدرت امنیتی روسیه را پر کند. نقطه ضعف اساسی ترکیه در این میان، ناتوانی در تأمین منابع مالی عظیم مشابه چین، امارات یا عربستان است و مدل آن بیشتر بر اعتبار شرکت‌ها و ضمانت‌های دولتی متکی است.

به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید
به کانال بله هم میهن بپیوندید
به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید