به‌دنبال اقتصاد پایدار برای پادکست فارسی
پلتفرم «ربط‌هاست» با هدف درآمدزایی پادکسترها با حضور محمد فاضلی و جمعی از پادکسترهای ایرانی رونمایی شد
پادکست فارسی در سال‌های اخیر راه خود را میان زندگی روزمره مخاطبان باز کرده است. تولیدکنندگان بیشتری سراغ این رسانه صوتی رفته‌اند و مخاطبان هم بخشی از وقت خود را پای برنامه‌هایی می‌گذارند که درباره جامعه، فرهنگ، تاریخ، سرگرمی یا تجربه‌های شخصی روایت می‌کنند. با این حال، مسیر تبدیل این رسانه به یک اقتصاد پایدار هنوز چندان هموار نیست. «ربط‌هاست» با همین نگاه راه‌اندازی شده است؛ پلتفرمی برای میزبانی و انتشار پادکست و ایجاد ارتباط میان پادکسترها و تبلیغ‌دهندگان. مراسم رونمایی این پلتفرم روز یکشنبه (۱۲ مهر) هم‌زمان با روز جهانی پادکست، با دو پنل و یک سخنرانی برگزار شد. در پنل اول، پادکسترها از تجربه تولید و شیوه‌های درآمدزایی گفتند. محمد فاضلی، جامعه‌شناس، نیز در بخش سخنرانی از تجربه ساخت «دغدغه ایران» و تأثیر پادکست بر شیوه فهم مسائل اجتماعی گفت و پس از آن در پنل دوم بنیانگذاران ربط‌هاست درباره مدل اقتصادی و سازوکار فعالیت این پلتفرم سخنرانی کردند.
ربط‌هاست قرار است بخشی از نیازهای فنی و اقتصادی پادکسترها را در یک بستر جمع کند. میزبانی پادکست در این پلتفرم رایگان است و سازنده همچنان مالک محتوای خود باقی می‌ماند. اگر پادکست پیش از این در سرویس دیگری میزبانی شده باشد، انتقال آن نیز با وارد کردن فید فعلی امکان‌پذیر است.
فایل‌های صوتی در ربط‌هاست بر پایه استاندارد Open RSS منتشر می‌شوند. بنابراین حضور یک پادکست در این پلتفرم به معنای محدود شدن آن به یک پادگیر نیست. محتوای منتشرشده می‌تواند در سرویس‌هایی مانند Spotify، Apple Podcasts و Castbox و همچنین پلتفرم‌های ایرانی مانند فیدیبو در اختیار مخاطب قرار بگیرد.
بخش مهم فعالیت ربط‌هاست به تبلیغات و ایجاد بستری برای پادکسترهای فارسی مربوط می‌شود. این پلتفرم از تزریق پویای تبلیغات صوتی (Dynamic Ad) استفاده می‌کند که این سازوکار باعث می‌شود آرشیو پادکست‌ها هم ظرفیت درآمدزایی خود را حفظ کند.
پادکست ها مروج گفت‌وگو و شنیدن هستند
محمد فاضلی در بخش اصلی سخنرانی خود از تجربه ساخت «دغدغه ایران» و از زمانی گفت که تلاش کرد دانش علوم اجتماعی را از فضای دانشگاه بیرون بیاورد و به مسائل ملموس زندگی روزمره نزدیک کند.
یکی از مفاهیمی که فاضلی بر آن تأکید داشت، پیچیده‌اندیشی بود. او معتقد است جامعه ایران بارها هزینه توضیح‌های ساده برای مسائل پیچیده را پرداخته است. از دیدگاه این جامعه‌شناس، مردم معمولاً مسائل اجتماعی به‌سادگی بیان می‌کنند: «آنها پرسش‌هایی درباره چرایی قطع آب و برق، بالا رفتن تورم و… دارند که این پرسش‌ها از دل زندگی روزمره بیرون می‌آیند و پاسخشان هم نمی‌تواند در یک جمله خلاصه شود. در واقع پشت اتفاقی مانند قطع برق می‌تواند مجموعه‌ای از عوامل تاریخی، اقتصادی، اجتماعی و حتی روابط بین‌الملل قرار داشته باشد. پادکست فرصتی است تا یک روایت بلند و پیچیده از این رخدادها ارائه کنم.»
هدف دیگر این جامعه‌شناس از ساخت پادکست، «اثرگذاری اجتماعی» است: «در ابتدا باید یک موضوع شنیده شود. بعد از شنیده‌شدن، امکان فهمیدن آن به وجود می‌آید. فهمیدن به معنای قرار دادن یک اتفاق در مجموعه‌ای از روابط است. بعد از آن، شنونده به قدرت ارزیابی و داوری می‌رسد و می‌تواند موضوعی ساده را از زاویه دیگری بررسی کند و در ادامه در پادکست‌ها سعی می‌کنم شنونده بعد از شنیدن آنها بتواند به‌گونه دیگری موضوع را ارزیابی کند.»
فاضلی در ادامه به پژوهشی در اوگاندا اشاره کرد که در آن تأثیر پادکست بر سلامت افراد بررسی شده بود. طبق توضیح او، گروهی از مخاطبان پادکست را شنیده بودند و گروه دیگر پیام‌های سلامت را به شکل تبلیغاتی دریافت کرده بودند. گروهی که پادکست را شنیده بودند، ۷۱ درصد بیشتر تحت تأثیر قرار گرفته بودند. از نگاه او، این تجربه نشان می‌دهد که تکرار یک روایت صوتی می‌تواند به‌تدریج بر چارچوب ذهنی مخاطب اثر بگذارد.
از دیدگاه فاضلی سهم «دغدغه ایران» از میان سایر پادکست‌ها این است که مخاطب فهم بهتری از ایران داشته باشد، پیچیده‌اندیش باشد و در ساختن آینده آن سهمی مسئولانه داشته باشد، چراکه به اعتقاد او، پادکست‌ها «مروج گفت‌وگو و شنیدن» هستند.
مدل پلتفرمی ربط‌هاست و برد همه ذینفعان
در پنل دوم برنامه سیاوش صفاریان‌پور و امیرحسن موسوی، بنیانگذاران ربط‌هاست درباره اقتصاد پادکست فارسی و هدف شکل‌گیری ربط‌هاست صحبت کردند. به گفته صفاریان‌پور، این پلتفرم قرار است فاصله میان تولید محتوا و امکان درآمدزایی را کمتر کند. پادکستر بتواند روی تولید تمرکز کند و برای رسیدن به تبلیغ‌دهنده، الزاماً وارد یک مسیر طولانی و مستقیم نشود. همچنین به گفته امیرحسن موسوی در مدل معرفی‌شده، پادکستر می‌تواند از تبلیغات ربط‌هاست درآمد داشته باشد، در کنار آن اسپانسر خودش را حفظ کند و هر زمان که بخواهد فیدش را به سرویس دیگری منتقل کند. همچنین ثبت و میزبانی پادکست‌ها در ربط‌هاست هیچ هزینه‌ای برای سازندگان ندارد.
به گفته بنیانگذاران ربط‌هاست، مهم‌ترین بخش فنی این پلتفرم، قابلیتی است که با عنوان Dynamic Ad Insertion یا تزریق پویای تبلیغات شناخته می‌شود. در این مدل، آگهی به‌صورت دائمی داخل فایل اصلی اپیزود قرار نمی‌گیرد؛ بلکه هنگام دریافت یا پخش محتوا، تبلیغ مناسب در جایگاه‌های مشخصی مانند ابتدای اپیزود یا بخش‌های میانی آن به صوت اضافه می‌شود.
این سازوکار باعث می‌شود حتی اپیزودهایی که چند سال قبل منتشر شده‌اند نیز همچنان قابلیت درآمدزایی داشته باشند. برای مثال، تبلیغ یک کمپین می‌تواند برای مدت مشخصی در آرشیو یک پادکست پخش شود و پس از پایان کمپین، تبلیغ دیگری جایگزین آن شود.
ربط‌هاست می‌گوید هزینه تبلیغ نیز فقط درصورت تحویل و شنیده‌شدن معتبر محتوا محاسبه می‌شود و سیستم تلاش می‌کند ترافیک‌های غیرواقعی، ربات‌ها و دانلودهای کوتاه یا نامعتبر را از محاسبات کنار بگذارد. پادکسترها نیز براساس تعداد پخش معتبر درآمد دریافت می‌کنند و می‌توانند شاخص‌هایی مانند CPM و درآمد حاصل از تبلیغات را در داشبورد خود مشاهده کنند.
پادکستر مستقل می‌ماند
ربط‌هاست در فضایی وارد میدان شده که شیوه درآمدزایی پادکست‌ها هنوز مسیر مشخص و ثابتی ندارد. بسیاری از پادکسترها برای تأمین هزینه‌های تولید ناچارند به دنبال اسپانسر باشند و پیدا کردن حامی مالی هم برای همه به یک اندازه آسان نیست. پادکست‌هایی که مخاطب گسترده‌ای ندارند یا روی موضوعات تخصصی‌تر کار می‌کنند، ممکن است کمتر در معرض توجه تبلیغ‌دهندگان قرار بگیرند. در کنار این مسئله، اختلال‌ها و قطعی‌های اینترنت در سال گذشته هم بر روند فعالیت و دسترسی پادکست‌ها به مخاطبان اثر گذاشته است.
ربط‌هاست قرار است بخشی از این بی‌ثباتی را با ایجاد یک مسیر درآمدی مبتنی بر تبلیغات کاهش دهد؛ مسیری که بنیانگذاران آن می‌گویند فقط به پادکست‌های پرمخاطب محدود نمی‌ماند و سازندگان کوچک‌تر را هم دربر می‌گیرد. البته اینکه این مدل تا چه اندازه می‌تواند درآمدی پایدار برای طیف گسترده‌تری از پادکسترهای فارسی ایجاد کند، در عمل و با شکل‌گیری همکاری میان پادکسترها، تبلیغ‌دهندگان و این پلتفرم مشخص خواهد شد.
به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید
به کانال بله هم میهن بپیوندید
به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید
