بازار گردشگری ایران در برزخ

به گزارش هم‌میهن آنلاین و به نقل از اقتصادنیوز، صنعت گردشگری و هوانوردی ایران در ماه‌های اخیر در شرایطی قرار گرفته که به گفته فعالان این حوزه، هنوز نمی‌توان از بازگشت کامل ثبات سخن گفت. با وجود ازسرگیری تدریجی پروازها و کاهش نسبی تنش‌های نظامی، اثرات نااطمینانی‌های اخیر همچنان بر تقاضای سفر، به‌ویژه در بخش هوایی، سایه انداخته است.

در چنین فضایی، پرسش اصلی این است که آیا بازار گردشگری ایران توانسته وارد مسیر احیا شود یا همچنان در وضعیت گذار و شکننده میان بحران و ثبات قرار دارد. هم‌زمان، موضوعاتی مانند تغییر الگوی سفر، افزایش هزینه‌ها، محدودیت ظرفیت ناوگان هوایی و همچنین نقش سیاست‌گذاری دولت در ترمیم این صنعت، به محور بحث کارشناسان و فعالان تبدیل شده است.

حرمت‌الله رفیعی، رئیس انجمن دفاتر خدمات مسافرت هوایی، در گفت‌وگو با اقتصادنیوز به تشریح آخرین وضعیت بازار گردشگری و هوانوردی، چالش‌های پیش‌روی این صنعت و چشم‌انداز ماه‌های آینده پرداخته است.

****

*آقای رفیعی! با وجود برقراری دوباره پروازها و کاهش نسبی تنش‌های نظامی، ارزیابی شما از وضعیت فعلی صنعت گردشگری و هوانوردی چیست؟ آیا بازار وارد مسیر احیا شده یا هنوز آثار جنگ و نااطمینانی بر تقاضای سفر، به‌ویژه سفرهای هوایی، سایه انداخته است؟

به نظر می‌رسد هنوز نمی‌توان گفت شرایط کاملاً عادی شده است. واقعیت این است که ما فعلاً نه در وضعیت جنگ هستیم و نه در صلح کامل؛ بیشتر در یک وضعیت برزخی قرار داریم و باید دید در ادامه چه اتفاقی رخ می‌دهد. با این حال، اگر وضعیت فعلی را با دوران جنگ ۴۰ روزه مقایسه کنیم، می‌بینیم که بازار به‌تدریج در حال فعال شدن است؛ پروازها کم‌کم برقرار شده و تقاضا برای سفر نیز به‌تدریج در حال بازگشت است، هرچند هنوز به سطح قبل نرسیده است.

در این مدت یک مسئله مهم هم پررنگ شد؛ موضوع «ایران‌هراسی» که در ماه‌های گذشته بسیار درباره آن صحبت می‌شد و اثر منفی جدی بر گردشگری گذاشته بود. به نظر می‌رسد امروز بیش از هر زمان دیگری باید از این تصویر فاصله گرفت و اجازه نداد چنین برچسب‌هایی دوباره بر روند ورود گردشگران و توسعه صنعت گردشگری اثر بگذارد.

به هر حال، این کلمه مشمئزکننده «ایران‌هراسی» را استدعا داشتم که دیگر به کار برده نشود و «ایران‌محوری» جایگزین شود.

امروز همه منتظر هستند؛ گردشگری خارج از کشور منتظر هستند ما در یک شرایط خوبی قرار بگیریم که بتوانند بیایند وارد ایران بشوند. هنوز این اتفاق نیفتاده است؛ امیدوارم مسئولین و متولیان امر اهتمام داشته باشند در این خصوص، چرا که تنها مشکل ما عدم اهتمام مسئولین و متولیان امر است.

دلیل این را هم با صراحت می‌گویم؛ همیشه هم این‌طور بوده است، مخصوصاً در جنگ یک‌ساله. دفاتری که ستون خیمه گردشگری هستند و چرخ صنعت اقتصاد جامعه را می‌خواهند به گردش در بیاورند، متأسفانه کوچک‌ترین امتیازی نگرفتند و بالعکس مورد خطاب قرار گرفتند. امیدوار هستیم مسئولین محترم دوایر مختلفی که منتسب به صنعت گردشگری هستند، مثل بیمه‌ای، مثل مالیاتی، مثل نهادهای نظارتی، این‌ها بیایند همراهی کنند.

تنها راه نجات و تنها مسیری که می‌تواند شروعی سریع و کم‌هزینه داشته باشد، رونق گردشگری است؛ اتفاقی که باید هرچه زودتر محقق شود و امیدواریم مسئولان در این مسیر همراهی و حمایت لازم را داشته باشند.

باید هرچه سریع‌تر، حداکثر تا شهریور و مهر، برای تحلیل شرایط و تدوین برنامه‌های عملیاتی، همایش‌ها و نشست‌های تخصصی مختلفی برگزار شود تا بتوان برای آینده این صنعت برنامه‌ریزی دقیق‌تری انجام داد.

*به نظر می‌رسد بخشی از مردم همچنان به دلیل نگرانی‌های امنیتی، سفر با قطار یا خودروی شخصی را به هواپیما ترجیح می‌دهند. این تغییر رفتار تا چه اندازه در بازار قابل مشاهده است و چه عواملی می‌تواند اعتماد مسافران را برای بازگشت به سفرهای هوایی احیا کند؟

ببینید، در حال حاضر به‌دلیل محدود بودن عرضه و بالا بودن تقاضا، هر میزان ظرفیت که در ناوگان هوایی وجود دارد مورد استفاده قرار می‌گیرد. بخشی از جامعه نیز که استفاده از حمل‌ونقل ریلی و جاده‌ای برایشان دشوار است یا زمان برایشان اهمیت بیشتری دارد، ناچار به استفاده از حمل‌ونقل هوایی هستند.

نکته مهمی که وجود دارد این است که نباید هزینه سفر به‌صورت ناگهانی و افسارگسیخته افزایش پیدا کند. اگر بتوانیم قیمت‌ها را به‌صورت منطقی و متعادل تنظیم کنیم، امکان استفاده برای عموم مردم فراهم‌تر خواهد شد. در عین حال، واقعیت این است که ناوگان هوایی کشور فرسوده است و این فرسودگی در سال‌های اخیر نیز تشدید شده، اما همچنان ظرفیت موجود به‌گونه‌ای است که صندلی‌های خالی چندانی در بسیاری از مسیرها وجود ندارد.

در شرایط فعلی که از آن به وضعیت «نه جنگ نه صلح» تعبیر می‌شود، در برخی مسیرها شاهد افزایش شدید قیمت‌ها هستیم؛ موضوعی که به‌خوبی نشان می‌دهد تقاضا بالاست اما عرضه محدود مانده است. به‌عنوان نمونه، در مسیرهایی مانند تهران–نجف، حتی ارقام بسیار بالایی مانند ۳۵ تا ۴۰ میلیون تومان نیز گزارش شده که نشان‌دهنده فشار تقاضا در بازار حمل‌ونقل هوایی است.

*با توجه به افزایش هزینه‌های سفر، تغییر الگوی تقاضا و کاهش احتمالی ورود گردشگران خارجی، آینده صنعت گردشگری و هوانوردی ایران را در ماه‌های پیش‌رو چگونه ارزیابی می‌کنید؟ چه اقداماتی از سوی دولت و فعالان این صنعت می‌تواند به بازگشت رونق و کاهش آثار اقتصادی جنگ کمک کند؟

در خصوص دولت، نکته‌ای که پیش‌تر نیز خدمت رئیس‌جمهور عرض کردم این است که انتظار ما این نیست که حمایت مستقیم و حداکثری صورت گیرد، بلکه مهم‌تر از آن این است که مانعی بر سر راه فعالیت بخش خصوصی ایجاد نشود و اجازه داده شود این بخش بتواند به‌درستی فعالیت کند. این واقعیتی است که باید به آن توجه شود.

بخش خصوصی ذاتاً برای منافع خود با سرعت و جدیت کار را پیش می‌برد. در حال حاضر نیز در حوزه پروازهای خارجی، نشانه‌هایی از بازگشت تدریجی شرکت‌های بین‌المللی دیده می‌شود؛ به‌طور نمونه،برخی شرکت های عربی برنامه‌هایی برای بازگشت دارند و حتی برخی خطوط هوایی اروپایی از جمله لوفت‌هانزا و اتریشی نیز احتمالاً به‌زودی به آسمان ایران بازمی‌گردند.

در صورت تحقق این روند، می‌توان امیدوار بود ورود گردشگران خارجی نیز به‌تدریج افزایش یابد. در حال حاضر نیز تقاضای قابل توجهی برای سفر به ایران وجود دارد، اما بسیاری از گردشگران منتظرند تا شرایط کشور پایدارتر شود و سپس سفر خود را انجام دهند.

در نهایت، تحقق این چشم‌انداز تا حد زیادی به هماهنگی و همراهی دستگاه‌های مختلف و رفع موانع موجود بستگی دارد. مردم در این مسیر نقش اصلی را ایفا کرده‌اند و همراهی و وفاداری خود را نشان داده‌اند و در کنار آن، نیروهای نظامی و انتظامی نیز نقش مهمی در حفظ شرایط داشته‌اند. اگر این همکاری میان بخش‌ها تقویت شود، می‌توان امیدوار بود که در بازه‌ای کوتاه‌مدت، در چند ماه آینده، شاهد بهبود و شکوفایی دوباره صنعت گردشگری باشیم.

به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید
به کانال بله هم میهن بپیوندید
به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید