چرا بازار سهام از نیمه دوم سال نوسانی شد؟

به گزارش هم‌میهن آنلاین و به نقل از ایرنا، شاخص کل بورس تهران در نیمه نخست امسال از ۲۹ اردیبهشت تا ۱۳ مهر ۵۲ درصد رشد داشت و از ۳ میلیون و ۷۱۶ هزار واحد به ۷ میلیون و ۷۸۱ هزار واحد رسید. بخش قابل توجه روزهای معاملاتی بازار سهام، روند صعودی شاخص حفظ شد و بازدهی بیش از ۵۰ درصدی این بازار، تقریبا سایر دارایی‌ها را جا گذاشت.

با این حال طی ۵ ماه معامله سهام و سایر ابزارهای بازار سرمایه (گواهی حق تقدم و یونیت‌های صندوق‌های سهامی) روزهایی بود شاخص روند نزولی داشته باشد اما بعد از مدت کوتاهی دوباره در ریل صعود قرار می گرفت.

در دو روز نخست هفته جاری نیز شاخص کل بورس، بعد از صعودی که در هفته گذشته به نزدیک کانال ۷.۹ میلیون واحد داشت بار دیگر روند نزولی در پیش گرفته و به کانال ۷.۷ میلیون واحد برگشته است.

بازارهای موازی متهم ردیف اول ریزش بورس

به گفته برخی کارشناسان اقتصادی، رشد نرخ دلار در بازار آزاد طی روزهای اخیر، در افزایش فشار فروش سهام از سوی حقیقی ها و درنتیجه خروج پول و منفی شدن ارزش سهام نمادهای بورسی و سرخوپوشی بازار و افت شاخص کل مؤثر است. این در حالی است که نوسانات نرخ دلار به مثابه تیغ دو لبه در بازار سهام عمل کرده و افزایش قیمت ارز به رشد ارزش سهم نمادهای بورسی (خصوصا شرکت های صادراتی بورس) منجر می شود.

طلا دیگر رقیب بازار سرمایه است که نرخ آن در داخل معمولا با سهم کمتری تابع اونس جهانی و با درجه بیشتری تابع نرخ دلار است که با افزایش نرخ دلار در روزهای اخیر، قیمت داخلی طلا هم رشد داشته است.

از سوی دیگر در روزهای خروج پول حقیقی‌ها از سهام تقریبا با خروج پول از صندوق های درآمد ثابت هماهنگ است هرچند دیروز بخشی از خروج نقدینگی از سهام وارد درآمدثابت‌ها شد؛ با این حال حقیقی‌ها در روزهایی که نقدینگی خود را همزمان از سهام و درآمدثابت‌ها خارج می‌کنند، معمولا یکی از بازارهای هدف صندوق‌های طلاست که در روزهای اخیر یکی از مقاصد پول حقیقی‌ها بوده است.

توقف نمادهای پالایشی برای تعیین کرک اسپرد

پس از آنکه ساعت ۱۱ صبح شنبه - ۱۱ مهر - نمادهای پالایشی متوقف و معاملات این شرکت‌ها ابطال شد، ناگهان شاخص کل بورس روند ریزشی در پیش گرفت؛ فعالان بازار سهام علت آن را تغییر فرمول قیمت‌گذاری نفت خام و فرآورده‌های نفتی می‌دانستند که در کاهش سنگین مابه‌التفاوت نفت خام با محصولات پالایشگاه‌ها (نرخ سود عملیاتی شرکت‌های پالایشی که به کرک اسپرد مشهور است) مؤثر خواهد بود.

سازمان بورس اعلام کرده تا زمان تعیین نرخ خوراک پالایشگاه‌ها، فعالیت نمادهای پالایشی در بازار سهام متوقف (مجاز-متوقف) خواهند بود.

اصلاح شاخص موقتی است/ پول‌های ورودی به ارز و طلا دوباره به بورس برمی‌گردد

در همین ارتباط سید فرهنگ حسینی کارشناس بازار سرمایه به ایرنا گفت: اتفاقات دو روز ابتدایی هفته را باید از دو زاویه بررسی کرد. یک بخش مربوط به شرایط کلی بازار و مسیر حرکت نقدینگی است و بخش دیگر به توقف نمادهای پالایشی و ابهامی برمی‌گردد که درباره تغییر فرمول قیمت‌گذاری این صنعت ایجاد شده است.

وی افزود: بازار سهام در هفته گذشته شرایط خوبی داشت و افزایش تقاضا در بسیاری از نمادها باعث رشد شاخص ها شد. این روند در آغاز معاملات شنبه این هفته نیز ادامه پیدا کرد و شاخص کل در دو ساعت نخست معاملات حدود ۸۰ هزار واحد رشد کرد. با این حال، توقف نمادهای پالایشی که وزن قابل توجهی در بازار دارند، فضای معاملات را تحت تاثیر قرار داد. طی معاملات یکشنبه نیز غیبت این نمادها یکی از عوامل موثر بر افت شاخص کل بود.

کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: در کنار این موضوع باید به شرایط سایر بازارهای دارایی نیز توجه کرد. به نظر می رسد دلار پس از رشد قابل توجه اخیر به محدوده سقف خود نزدیک شده و احتمالا برای مدتی با توقف یا کاهش سرعت رشد مواجه خواهد شد. طلا نیز بخش قابل توجهی از انتظارات تورمی و رشد نرخ ارز را در قیمت خود منعکس کرده است. در چنین شرایطی بخشی از نقدینگی که طی ماه های گذشته به سمت دلار و طلا رفته بود، می تواند به دنبال بازار عقب‌مانده‌تری برای سرمایه‌گذاری باشد و بازار سهام یکی از گزینه‌های اصلی این نقدینگی است. بنابراین اگر نرخ ارز در سطوح فعلی استراحت کند، زمینه برای چرخش بخشی از پول از طلا و ارز به سمت بورس فراهم می شود.

وی خاطرنشان کرد: البته در کوتاه‌مدت بورس کالا نیز رقیب بازار سهام برای جذب نفدینگی است و برخی عرضه‌ها می‌توانند منابع قابل توجهی را به سمت خود بکشند. از طرف دیگر، در خود بازار سرمایه فرصت‌های جذابی ایجاد شده است. برای مثال برخی صندوق‌های اهرمی با حباب منفی نزدیک به ۲۰ درصد معامله می‌شوند که می‌تواند برای بخشی از فعالان بازار جذاب باشد.

ماجرای پالایشی‌های بورس

حسینی درباره پالایشی ها اظهار کرد: مساله اصلی، وضعیت عملیاتی شرکت ها نیست؛ اتفاقا کرک اسپرد فرآورده‌های پالایشی در حال حاضر در سطوح خوبی قرار دارد و از این جهت شرایط سودآوری صنعت مناسب است. نگرانی بازار بیشتر از احتمال تغییر قواعد و دستکاری فرمول قیمت‌گذاری ناشی می شود.

وی بیان کرد: به اعتقاد من فرمول محاسباتی صنعت پالایش نباید متناسب با خوب یا بد شدن شرایط شرکت‌ها تغییر کند. همین فرمول در روزهایی که صنعت پالایشی شرایط سختی داشت و کرک اسپردها پایین بود نیز مبنای محاسبات قرار می‌گرفت. منطقی نیست حالا که شرایط جهانی موقتا به نفع پالایشگاه‌ها شده و کرک اسپرد افزایش یافته، فرمول تغییر کند تا بخشی از این بهبود سودآوری از شرکت‌ها گرفته شود.

اگر قرار باشد هر زمان یک صنعت وارد دوره سودآوری مناسب شد، دولت یا نهاد سیاست‌گذار قواعد قیمت‌گذاری آن را تغییر دهد، عملا امکان ارزش‌گذاری بلندمدت شرکت‌ها از سرمایه‌گذار گرفته می‌شود. نتیجه چنین رویکردی افزایش ریسک سیاست‌گذاری و افزایش نرخ بازده مورد انتظار سرمایه‌گذاران است که در نهایت به کاهش نسبت‌های ارزش‌گذاری بازار منجر می‌شود.

تغییر نرخ خوراک پالایشگاه‌ها بر ارزش سهام پالایشی‌ها اثرگذار است

کارشناس بازار سهام تصریح کرد: بنابراین تغییر فرمول نرخ خوراک و قیمت‌گذاری فرآورده‌ها قطعا می‌تواند بر ارزش سهام پالایشی اثرگذار باشد، اما موضوع مهم‌تر از اثر کوتاه‌مدت آن بر سود شرکت‌ها، ثبات قواعد بازی است. صنعت پالایش روزهای بد خود را با همین فرمول پشت سر گذاشته است و حالا که شرایط آن موقتا بهتر شده، دستکاری فرمول قابل دفاع نیست.

وی تأکید کرد: بازار سرمایه در شرایط فعلی از نظر ارزش‌گذاری ظرفیت جذب نقدینگی را دارد، به ویژه اگر رشد دلار و طلا برای مدتی متوقف شود. اما استفاده از این ظرفیت بیش از هر چیز نیازمند کاهش ریسک سیاست‌گذاری و اطمینان سرمایه‌گذار از این موضوع است که با بهتر شدن شرایط سودآوری شرکت‌ها، قواعد بازی تغییر نخواهد کرد.

به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید
به کانال بله هم میهن بپیوندید
به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید