تمرکز؛ شرط ورود اقتصاد به بازار جهانی

اقتصاد ایران و به خصوص صنایع خلاق بیش از آن‌که از کمبود ایده، استعداد یا میراث فرهنگی رنج ببرد، از پراکندگی رنج می‌برد. ما در بسیاری از حوزه‌ها ظرفیت‌های کم‌نظیری داریم؛ از صنایع‌دستی و طراحی گرفته تا معماری، روایت، هنرهای بومی و زیبایی‌شناسی ایرانی. اما مسئله اینجاست که این ظرفیت‌ها اغلب به جای آن‌که در چند مسیر روشن و تخصصی متمرکز شوند، در میدان‌های متعدد و ناهماهنگ پخش شده‌اند.

تفکر غیرراهبردی دقیقاً از همین‌جا آغاز می‌شود؛ جایی که می‌خواهیم در همه‌چیز حضور داشته باشیم، برای هر حوزه از صفر شروع کنیم و جهان‌های موازی بسازیم، بی‌آن‌که بپرسیم مزیت واقعی ما کجاست و در کدام میدان می‌توانیم سهم بازار جدی بگیریم. نتیجه چنین رویکردی، فعالیت زیاد اما اثرگذاری کم است؛ تولید داریم اما برند جهانی نمی‌سازیم، هنرمند داریم اما زنجیره ارزش کامل نداریم، اصالت داریم اما بازار پایدار خلق نمی‌کنیم.

در جهان امروز، قدرت از مسیر تمرکز به‌دست می‌آید. کشورها و برندهای موفق، همه‌چیز را هم‌زمان دنبال نمی‌کنند؛ چند حوزه دارای مزیت را انتخاب می‌کنند، در همان‌ها عمیق می‌شوند، استاندارد می‌سازند، نیروی متخصص تربیت می‌کنند، کیفیت را بالا می‌برند و سپس با یک روایت روشن وارد بازار می‌شوند. تجربه‌هایی مانند مسیر رشد ویتنام نشان می‌دهد که توسعه پایدار، حاصل پراکندگی نیست؛ حاصل تمرکز هوشمندانه بر چند رشته قابل رقابت است.

اقتصاد خلاق ایران نیز برای جهش، به همین شجاعت نیاز دارد: شجاعت انتخاب و شجاعت حذف. باید بپذیریم که نمی‌توانیم در همه شاخه‌ها از ابتدا و به‌تنهایی قهرمان شویم. باید چند میدان اصلی را برگزینیم؛ مثل هدیه و سوغات هویت‌دار، دکوراسیون معاصر ایرانی، صنایع‌دستی کاربردی، تجربه‌های فرهنگی و روایت‌محور، و سپس همه ظرفیت‌ها را در خدمت ساختن زنجیره‌ای کامل از طراحی تا فروش و صادرات قرار دهیم.

آینده از آنِ مجموعه‌هایی است که کمتر پراکنده می‌شوند و عمیق‌تر می‌سازند. اگر اقتصاد خلاق ایران بخواهد از سطح نمایشگاه، شعار و تولید محدود عبور کند و به بازیگری جدی در بازارهای منطقه‌ای و جهانی تبدیل شود، باید از «شروع‌های بی‌پایان» فاصله بگیرد و به «تمرکز راهبردی» برسد. ما ظرفیت کم نداریم؛ آنچه کم داریم، تمرکز، استمرار و اراده برای ساختن مزیت جهانی در چند مسیر مشخص است.

به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید
به کانال بله هم میهن بپیوندید
به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید