استقلال برتر است یا پرسپولیس؟
دربی ۱۰۷ زیر سایه یک آمار عجیب
شهرآورد پایتخت در آستانه صدوهفتمین تقابل استقلال و پرسپولیس بار دیگر به نقطهای رسیده که آمار و تاریخ، بخشی از جذابیت این مسابقه بزرگ را میسازند. پرسپولیس در مجموع پیروزیهای بیشتری نسبت به استقلال دارد اما بررسی تاریخ این رقابت نشان میدهد فاصله دو تیم آنقدر کم است که نمیتوان از سلطه یک تیم بر دیگری صحبت کرد.
مرور آمار ۱۰۶ تقابل قبلی دو تیم یک واقعیت جالب را آشکار میکند
این اعداد نشان میدهد فاصله دو تیم در بخش پیروزیهای تاریخی تنها سه مسابقه است. به بیان سادهتر، با وجود بیش از پنج دهه رقابت، استقلال و پرسپولیس همچنان در جدول بردهای تاریخ دربی فاصله چشمگیری با یکدیگر ندارند.
اما نکته مهمتر تعداد تساویهاست. تقریباً نیمی از تمام دربیهای برگزارشده برنده نداشتهاند. همین مسئله نشان میدهد شهرآورد تهران از نظر آماری مسابقهای بسیار نزدیک بوده و در بسیاری از دورهها حتی زمانی که یکی از دو تیم شرایط بهتری داشته، نتیجه نهایی الزاماً مطابق پیشبینیها رقم نخورده است.
از صفر صفر اول تا صفر صفر آخر
تاریخ شهرآورد با یک تساوی بدون گل آغاز شد. نخستین تقابل استقلال و پرسپولیس در ۱۶ فروردین ۱۳۴۷ برگزار شد و دو تیم نتوانستند دروازه یکدیگر را باز کنند.
جالب اینکه آخرین تقابل دو تیم نیز در ۱۴ آذر ۱۴۰۴ با همین نتیجه به پایان رسید. این شباهت آماری میان اولین و آخرین تقابل، تصویری جالب از ماهیت این مسابقه ارائه میدهد.
در طول این سالها دربی بارها شاهد گلهای تاریخی، پیروزیهای بزرگ و اتفاقات جنجالی بوده اما همچنان نتیجه بدون گل یکی از پرتکرارترین تصاویر این رقابت باقی مانده است.
پرسپولیس با رکوردی که استقلال ندارد
اگرچه فاصله دو تیم در تعداد بردها تنها سه مسابقه است اما پرسپولیس یک رکورد سنگین در تاریخ دربی در اختیار دارد.
سرخپوشان در یکی از تاریخیترین مسابقات خود موفق شدند استقلال را با نتیجه ۶ بر صفر شکست دهند. این نتیجه همچنان به عنوان سنگینترین پیروزی تاریخ شهرآورد شناخته میشود.
استقلال نیز سابقه پیروزی ۳ بر صفر مقابل پرسپولیس را دارد اما در جدول سنگینترین بردهای تاریخ این رقابت، فاصلهای با رقیب خود دارد.
با این حال چنین رکوردهایی بیش از آنکه شرایط امروز دو تیم را توضیح دهند، بخشی از میراث تاریخی شهرآورد هستند و قرار نیست نتیجه یک مسابقه جدید را تعیین کنند.
یک نام در دو رکورد بزرگ
وقتی صحبت از رکوردهای فردی دربی میشود، نام علی پروین بیش از هر چهره دیگری به چشم میآید.
پروین با ۲۰ حضور به عنوان بازیکن یکی از رکوردداران اصلی تاریخ شهرآورد است و در عرصه مربیگری نیز با ۲۵ بار هدایت پرسپولیس در این مسابقه، رکوردی قابل توجه در اختیار دارد.
در جدول بیشترین حضور بازیکنان، علیرضا نیکبخت واحدی با ۱۹ بازی در رده بعدی قرار گرفته است. بازیکنی که سابقه پوشیدن پیراهن هر دو تیم را دارد و به همین دلیل نامش در تاریخ شهرآورد جایگاه ویژهای پیدا کرده است.
در بخش مربیان نیز مرحوم منصور پورحیدری با ۱۸ بار حضور روی نیمکت استقلال، یکی از باسابقهترین مربیان تاریخ این مسابقه محسوب میشود.
رکورد گلزنی هنوز دست نسل قدیم است
شاید یکی از عجیبترین بخشهای آمار دربی مربوط به جدول گلزنان باشد. صفر ایرانپاک با هفت گل همچنان بهترین گلزن تاریخ شهرآورد است.
در استقلال نیز غلامحسین مظلومی و علی جباری هر کدام پنج گل در این مسابقه به ثمر رساندهاند.
این آمار نشان میدهد نسلهای جدید هنوز نتوانستهاند خود را به رکوردهای تاریخی مهاجمان قدیمی برسانند. دربی با وجود تغییرات فراوان در فوتبال ایران همچنان رکورد گلزنی خود را در اختیار یکی از چهرههای ماندگار دهههای گذشته دارد.
جنگ دروازهبانها به روایت کلینشیت
در طرف دیگر زمین نیز یک رقابت آماری جذاب وجود دارد.
سیدمهدی رحمتی با ۹ کلینشیت رکورددار بسته نگه داشتن دروازه در تاریخ شهرآورد است. احمدرضا عابدزاده با هشت کلینشیت در جایگاه دوم قرار دارد و علیرضا بیرانوند نیز هفت بار موفق شده در این مسابقه دروازه خود را بسته نگه دارد.
حضور نام سه دروازهبان از نسلهای مختلف فوتبال ایران در صدر این فهرست نشان میدهد کلینشیت در دربی بیش از هر چیز به ترکیبی از کیفیت دروازهبان، تعداد حضور و توانایی کنترل فشار روانی این مسابقه وابسته بوده است.
پرسپولیس روی کاغذ گرانتر است
یکی دیگر از تفاوتهای قابل توجه دو تیم در شرایط فعلی به ارزش اقتصادی ترکیب آنها مربوط میشود.
بر اساس دادههای موجود، ارزش اسکواد پرسپولیس حدود ۱۶.۵ میلیون یورو برآورد شده و استقلال با ارزش تقریبی ۱۲.۵۵ میلیون یورو در رده پایینتر قرار گرفته است.
به این ترتیب ارزش ترکیب پرسپولیس حدود چهار میلیون یورو بیشتر از استقلال است. این اختلاف از نظر اقتصادی قابل توجه محسوب میشود اما نمیتوان آن را معادل اختلاف چهار میلیون یورویی در کیفیت فوتبال دانست.
ارزش بازار بازیکنان تحت تأثیر عوامل متعددی قرار دارد و نتیجه دربی نیز به فاکتورهایی مانند شرایط روز مسابقه، تصمیمات مربیان، آمادگی ذهنی بازیکنان و البته استفاده از موقعیتها بستگی دارد.
دربی ۱۰۷ و یک معادله غیرقابل پیشبینی
تمام این آمارها در نهایت یک پیام روشن دارند. پرسپولیس از نظر تاریخی کمی جلوتر از استقلال است اما این برتری به اندازهای نیست که بتوان آن را سلطه بر شهرآورد نامید.
۲۹ برد برای پرسپولیس در مقابل ۲۶ برد برای استقلال و ۵۱ تساوی نشان میدهد این مسابقه در طول تاریخ بیشتر از آنکه میدان یکهتازی یک تیم باشد، صحنه رقابتی نزدیک بوده است.
حتی اختلاف ارزش اقتصادی دو تیم نیز نمیتواند این معادله را تغییر دهد. پرسپولیس در حال حاضر ترکیب گرانتری دارد اما تاریخ دربی بارها ثابت کرده که این مسابقه قواعد خودش را دارد.
دربی ۱۰۷ بنابراین در شرایطی از راه میرسد که پرسپولیس با دست بالاتر آماری وارد میدان میشود اما استقلال همچنان تنها سه پیروزی با رقیب سنتی خود فاصله دارد. شاید همین فاصله سهتایی بهترین تصویر از ماهیت این رقابت باشد.
شهرآورد تهران در طول بیش از نیم قرن نه کاملاً قرمز بوده و نه کاملاً آبی. این مسابقه بارها ثابت کرده که تاریخ را میتوان پیش از شروع بازی مرور کرد اما نتیجه را باید در زمین نوشت.